Yunanıstanda "Axilles Qalxanı" böhranı: İsraildən asılılıq və casus proqram müzakirələri artır

Yunanıstanın İsraildən almağı planlaşdırdığı "Axilles Qalxanı" hava və raketdən müdafiə sistemi ölkədə hərbi və siyasi böhranı alovlandırıb. Afinada yerləşən Documento qəzeti tərəfindən dərc edilən hərtərəfli araşdırma faylı bu çox milyard avroluq layihənin arxasında duran qaranlıq əlaqələri və Yunanıstanın üzləşdiyi təhlükəsizlik risklərini ortaya qoydu. “Türkiyə üçün deyil, Rusiya üçün “Qalxan” başlığı ilə təqdim edilən təhlildə layihənin əsas podratçılarından olan Israel Aerospace Industries (IAI) şirkətinin Yunanıstanı silkələyən qeyri-qanuni telefon dinləmə qalmaqalları ilə əlaqəsi üzə çıxıb.

Predator Spyware və İsrail Texnologiyasının Qaranlıq Əlaqəsi

Qəzetin əldə etdiyi məlumata görə, müdafiə sistemini istehsal edən İsrail dövlət şirkəti IAI, Yunanıstanda siyasətçilərin, jurnalistlərin və iş adamlarının telefonlarını qanunsuz dinləmək üçün istifadə edilən Predator casus proqramının yaradıcısı Cytrox şirkəti ilə keçmişdə birbaşa ortaqlıq qurub. 2017-ci ildə IAI-nin Cytrox-un səhmlərinin 31 faizinə sahib olduğu və onun idarə heyətində fəal nümayəndəsi olduğu sənədləşdirilib. Cytrox daha sonra keçmiş İsrail kəşfiyyatçısı Tal Dilian tərəfindən idarə olunan Intellexa şəbəkəsinin bir hissəsi oldu. Bu, Afinada keçirilən çox milyard avroluq milli müdafiə tenderinin ölkənin suverenliyini təhdid edən telefon dinləmələri qalmaqalının səbəbkarları ilə əlaqələndirilməsinə səbəb oldu və layihənin etibarlılığı ilə bağlı ciddi suallar doğurdu.

"Hətta ABŞ onun nəzarətində olmayan bu sistemi satın almadı"

Hərbi ekspertlər və strateqlər Axilles Qalxanı layihəsinin texniki infrastrukturuna qarşı çox sərt tənqidlər səsləndirirlər. Hərbi mənbələr sistemin ən kritik elementləri olan sensorlar, ələ keçirən raketlər və komanda-nəzarət mərkəzinin tamamilə İsrailin nəzarətində qalacağını bildirir və Yunanıstanın faktiki olaraq İsrail diplomatiyasının girovluğunda qaldığını müdafiə edir. Eyni mənbələr hətta dünyanın ən böyük hərbi gücü olan ABŞ-ın belə bu sistemi almaqdan çəkindiyini qeyd edir. Bildirilir ki, Vaşinqtonun qərarında ən mühüm faktor İsrailin sistemin mənbə kodlarını paylaşmaqdan imtina etməsi və sistem üzərində tam nəzarəti verməkdən imtina etməsi olub. Bu vəziyyət mümkün böhran vəziyyətində Yunanıstanın öz hava hücumundan müdafiə sistemini müstəqil şəkildə idarə edə biləcəyi ilə bağlı müzakirələrə səbəb olur.

Keçmiş səfir Vasilis Bornovas da müdafiə sənayesində mənbə kodlarına çıxışın mühüm suverenlik məsələsi olduğunu vurğuladı. Bornovas, Axilles Qalxanının bütün elementlərinin birbaşa Türkiyəyə qarşı yerləşdirilmədiyini, sistemin əhəmiyyətli bir hissəsinin Rusiya və şimal sərhədlərindən gələ biləcək təhdid ssenarilərinə görə qurulduğunu iddia etdi. Ankara ilə Təl-Əviv arasında 1948-ci ildən bəri davam edən köklü əlaqələrə toxunan təqaüdçü diplomat, mövcud gərginliyin müvəqqəti ola biləcəyini və hər iki ölkənin bölgədə diqqətdən kənarda qalmayan güclü ordusu olduğunu xatırladıb.

"Milli Müdafiənin Parçalanması" və Kəşfiyyat Riskləri

Lefkoşa Universitetinin Hüquq fakültəsinin müəllimi Themis Tzimas, Yunan ictimaiyyətindən və parlamentindən gizlədilən bu qədər böyük büdcə və strateji müdafiə müqaviləsinin qeyri-şəffaf bir proses vasitəsilə icrasını"milli müdafiənin ləğvi" kimi qiymətləndirdi. Razılaşmanın hüquqi və demokratik nəzarətdən uzaq olduğunu iddia edən Tzimas hökumətin müdafiə siyasətini sərt şəkildə tənqid edib.

Digər tərəfdən Yunanıstan Kommunist Partiyasına (KKE) yaxınlığı ilə tanınan 902.gr xəbər saytı layihənin ölkənin təhlükəsizliyini artırmaq bir yana qalsın, yeni kəşfiyyat təhdidləri yaradacağını iddia edib. Xəbərdə İsrail hərbi-texniki heyətlərinin sistemin batareyaları və radar elementlərinin yerləşdiriləcəyi strateji nöqtələri müəyyən etmək üçün Yunanıstandakı həssas hərbi bazaları və infrastruktur obyektlərini çox ətraflı şəkildə araşdırdığı bildirilib. Bu vəziyyətin Yunanıstanın ən gizli hərbi xəritələrini və müdafiə planlarını birbaşa xarici dövlətin girişinə açdığı xəbərdarlığı edilib.