АКШдан Перс булуңундагы өлкөлөргө Ирандан келип чыгышы мүмкүн болгон чабуулдарга даярдык тууралуу эскертүү

Wall Street Journal (WSJ) гезитинин темага жакын булактарына таянган кабарына караганда, Америка Кошмо Штаттарынын администрациясы Перс булуңундагы кээ бир өлкөлөргө 3-ноябрда боло турган Конгресстин орто мөөнөттүү шайлоосунан кийин аймакта болушу мүмкүн болгон күчтүү кол салууларга каршы эскертти. АКШ менен Израилдин ортосундагы аскердик жана дипломатиялык байланыштардын Иранга каршы жаңы кол салуу мүмкүнчүлүгүн күчөткөнү айтылууда.

АКШ менен Израил Иранга даярдык көрүп жатабы?

Кабарда орун алган маалыматка караганда, АКШ менен Израилдин Иранга каршы ыктымал аскердик кийлигишүүсү үчүн жаңы даярдыктарды көрүүдө. АКШнын аймактагы аскердик күчтөрүнүн ок-дары запастарын көбөйтүп, согуш учактарын ыктымал операцияларга даяр кылганы белгиленди. Кошумчалай кетсек, келерки айда Жакынкы Чыгышта иштеп жаткан 20га жакын согуштук кемелердин катарына кошумча учак конуучу кемелердин чабуул тобу жана деңиз жөө аскерлери кошулушу мүмкүн экени айтылат.

АКШнын Жакынкы Чыгыштагы күчтөрү канчалык тез даяр болот?

CNN тарабынан мурда берилген маалыматта, Жакынкы Чыгышта жайгашкан АКШ күчтөрүнүн президент Дональд Трамптын буйругуна ылайык 96 сааттын ичинде Иранга каршы кеңири масштабдуу кол салууга жөндөмдүү экени айтылган. Аскердик мобилдүүлүк жана дипломатиялык эскертүүлөр шайлоодон кийинки мезгилде аймактагы чыңалуунун күчөшү мүмкүн деген кооптонууну жаратууда.

АКШ администрациясы Перс булуңундагы өлкөлөрдү 3-ноябрда Конгресстин орто мөөнөттүү шайлоосунан кийин Ирандын ыктымал чабуулдарына каршы эскертип, аймактагы аскерий катышуусун күчөтүүнү көздөп жатат. Ок-дарылардын запастарынын жаңыланышы жана жаңы аскер-деңиз бөлүктөрүнүн аймакка жөнөтүлүшү Вашингтондун мүмкүн болуучу жаңжал сценарийине каршы даярдыгын тездетип жатканын көрсөтүүдө.

Эл аралык мамилелерде мындай аскердик даярдык процесстери көбүнчө тиешелүү өлкөлөрдүн коргоо министрликтери жана тышкы иштер каналдары аркылуу жүргүзүлүүчү дипломатиялык консультациялар менен коштолот. Аймактагы коопсуздук кырдаалы, АКШнын Жакынкы Чыгыш стратегиясы жана Ирандын бул кадамдарга жасаган жооптору эл аралык байкоочулар тарабынан кылдаттык менен көзөмөлдөнүүдө.

Корутунду

Окуялар АКШ шайлоо календарын эске алуу менен аймактагы аскердик кармануусун жогорулатууга умтулуп жатканын көрсөтүп турат. Израил менен координацияланган аскердик жана дипломатиялык байланыштар Иранга карата стратегиянын АКШга гана тиешелүү эмес экенин, бирок аймактык коопсуздук кызматташтыгынын алкагында калыптанганын көрсөттү.

Аскердик жүктөрдү жана ок-дарыларды камдоо иштеринин конкреттүү бир даярдык баскычы экенин эске алсак, аймактагы чыңалуунун кыска мөөнөттө басаңдабай турганын айтууга болот. Тараптардын ортосундагы байланыштын активдешүүсү мүмкүн болгон жаңжалдын ыктымалдуулугу дипломатиялык каналдар эмес, аскердик даярдыктар аркылуу жөнгө салынып жатканын көрсөтүп турат.

Мүмкүн болгон эффекттер

Бул процесс Жакынкы Чыгыштагы энергия менен камсыздоо коопсуздугуна жана аймактагы өлкөлөрдүн экономикалык туруктуулугуна түздөн-түз таасирин тийгизиши мүмкүн. Өзгөчө Перс булуңундагы өлкөлөрдө пайда болушу мүмкүн болгон коопсуздук кысымы аймактагы соода жолдорунун жана мунай ташууларынын убактылуу үзгүлтүккө учурашына алып келиши мүмкүн.

АКШнын бул эскертүүлөрүнө аймактык актерлордун реакциясы Иран менен дипломатиялык мамилелердин багытын өзгөртүшү мүмкүн. Кошумчалай кетсек, мүмкүн болуучу аскердик чыңалуу дүйнөлүк рыноктордо энергияга болгон баалардын өзгөрүшүнө жана геосаясий тобокелдиктердин жогорулашына алып келиши мүмкүн.