АКШнын мамлекеттик катчысы Марко Рубионун Иранга карата катуу коркутуусу: "Алар түн сайын көбүрөөк бааны төлөшөт"

АКШнын мамлекеттик катчысы Марко Рубио Филиппиндин үйүндө өткөн 59-Түштүк-Чыгыш Азия мамлекеттеринин ассоциациясынын (АСЕАН) тышкы иштер министрлеринин жыйынынын алкагында басма сөз өкүлдөрүнүн суроолоруна жооп берди. Күн тартибине критикалык баа берген Рубио өзгөчө Иран башкаруусуна карата катуу сын жана эскертүүлөрү менен көңүлдөрдү бурду.

"Иран келишим түзүүнү суранат, бирок баасын төлөй берет"

Тегеран администрациясы алардан түз жана кыйыр каналдар аркылуу жарашуу келишими үчүн "жалбарган" деп ырастап, Рубио Ирандын ишенимсиз актер экенин айтты. Рубио: "Иран менен болгон эң негизги маселе, качан келишим түзүлсө, ал жердеги бийликтер же бул келишимди бузуп, же шарттарды өзгөрткүсү келет. Бул жагдай алардын олуттуу келишим түзүүгө даяр эмес экенин ачык көрсөтүп турат. Ошондуктан алар бааны төлөй беришет. Бул баа ар түнү экспоненциалдуу түрдө өсүүдө жана азыр дал ушундай болуп жатат",- деди.

Ирандын чоң аскердик жана экономикалык кыйроого учурагандыгын айткан Рубио, өлкөнүн коргонуу өнөр жай инфраструктурасынын чоң зыянга учураганын айтты. Рубио: "Алар күн сайын түнү ракеталык аянтчаларын жана радар системаларын жоготуп жатышат. Алар миллиарддаган долларлык материалдык зыянга учурап, экономикалары толугу менен кыйрады. Бул айласыздыкта күн сайын бизге жана үчүнчү өлкөлөргө телефон чалып, келишим издеп, билдирүүлөрдү жөнөтүшүүдө. Бирок, алар үчүн арачы болуп, билдирүүлөрүн жеткире турган өлкө калбады" деди.

Ирандын бай ресурстарга ээ өлкө экенин баса белгилеген Рубио башкаруунун бул булактарды Хизболла, Хамас, Хусий жана шиит кошуундары сыяктуу топторго өткөрүп, террорду каржылаганын жана аларды элдин жыргалчылыгынын ордуна ракеталык, учкучсуз учак жана ядролук программаларга жумшаганын айтты. "Сиз Иранда режимди алмаштырууну максат кылып жатасызбы?" Суроого Рубио: «Биздин максат - Иранды өзөктүк курал элементтеринен толук тазалоо», - деп жооп берди.

Эл аралык кылмыш соту жана күчтөрдүн глобалдык балансы

АКШнын Эл аралык кылмыш сотуна (ICC) мүчө эместигин эске салган тышкы иштер министри Рубио, соттун мүчө эмес өлкөлөрдүн лидерлеринин соттолуп, камакка алынышы боюнча айыптоолоруна катуу реакция жасады. Рубио: "Эл аралык соттун келишимге кирбегендердин артынан барууга укугу бар деген дооматы толугу менен негизсиз. Адамдар бул иштебеген уюмга кирүүнү каалашы мүмкүн, бул алардын өз тандоосу. Бирок биз бул түзүмдүн бир бөлүгү болбойбуз жана алар америкалыктардын үстүнөн эч качан юрисдикция колдонбойт."

Орусия менен Украинанын ортосундагы согушка токтолгон Рубио Кошмо Штаттар туруктуу тынчтык келишимин түзүүдө конструктивдүү роль ойноого даяр экенин билдирди. Рубио согушту токтотуу үчүн Москва да, Киев да орток пикир таба турган жана эки тарап тең кабыл ала турган адилеттүү чечим маанилүү экенин баса белгиледи.

Кытай менен мамилелер жана жарандык ядролук коопсуздук чаралары

Вашингтон менен Пекиндин ортосундагы карым-катнаштарга баа берип жатып, Рубио Кытай менен конструктивдүү жана жакшы мамилелерди өнүктүрүү зарылдыгын белгиледи. Дүйнөнүн эң чоң эки экономикасы аскердик жана атомдук күч болгон Кытай менен жакшы карым-катнаштарды каалагандарын белгилеген Рубио : «Бирок бул позитивдүү диалог шериктештерибизге, шериктештерибизге жана АКШнын аймактагы стратегиялык болушуна зыян келтире албайт»,-деп эскертти.

Сауд Аравиясы менен стратегиялык өнөктөштүккө токтолгон АКШнын мамлекеттик катчысы, АКШ өзөктүк технология жаатында жалгыз вариант эмес экенин, бирок жарандык өзөктүк программаны өнүктүрүүнү каалаган өлкөлөр бул процессти АКШ менен жүргүзүүнү туура көрөрүн белгиледи. Рубио : «Жарандык атомдук энергия тармагында кандайдыр бир өлкө менен кол кое турган келишимдерибизде бул технологиянын курал программасына айланышына тоскоол боло турган эң жогорку деңгээлдеги коопсуздук чаралары камтылат»,-деди.

Акыры Кубадагы кырдаалга токтолгон Рубио өлкөдөгү азыркы башкаруунун кыйраган идеологиясы менен элди жакырчылыкка сүйрөп жатканын белгилеп, Куба эли алда канча жакшы келечекке татыктуу экенин белгиледи.