Европага жаратылыш газын сатуу боюнча АКШдан Орусияга жаңы сунуш

Уолл Стрит Джорнал гезитинин АКШ, Европа жана Украинанын расмий өкүлдөрүнө таянган маалыматына караганда, АКШ президенти Дональд Трамптын өкүлдөрү Жаред Кушнер менен Стив Виткофф сентябрда Москва жана Киевге болгон сапарында америкалык брокердик фирма аркылуу орус жаратылыш газын Европа рыногуна кайра алып чыгуу идеясын талкуулашкан.

Орус жаратылыш газы Европа рыногуна кантип кайтып келет?

Сөз планы, Европа Биримдигинин Орусияга киргизген жаратылыш газ импорттук санкцияларын жеңүү менен орус газынын Европага кирүүсүн жана бул процесс аркылуу америкалык инвесторлорго пайдалуу мүмкүнчүлүк түзүүнү максат кылууда. Америкалык сүйлөшүүчүлөр Орусиянын президенти Владимир Путинди кеңири ок атышпоо келишимине көндүрүү үчүн маанилүү стимул элементи катары Европанын жаратылыш газ базарына кайрадан кирүү мүмкүнчүлүгүн талкууга койгону белгиленди.

Кирешелер согушту каржылоого колдонулабы?

Ак үйдүн жооптуулары сунуштаган планга ылайык, Орусиянын Европага жаратылыш газ сатуусунан түшкөн кирешенин Кремлдин Украинадагы согушту каржылоосуна бөгөт коюу үчүн үчүнчү бир өлкөдө ачыла турган эскроу эсебинде сакталышы каралууда. Бул стратегияны СССР убагындагы Сибирдеги Уренгой жаратылыш газ кендерин Украина аркылуу Европага байланыштырган куур тармагын жандандыруу аркылуу ишке ашыруу пландалууда.

Сентябрь айында бул дипломатиялык байланыштар учурунда, АКШ өкүлдөрү Орусия менен Украинанын ортосунда ок атышпоонун ордуна чечим катары энергетикалык сооданы кайра баштоону сунушташты. Орусиянын Европага газ сатуудан түшкөн кирешеси согушту каржылоого жумшалбашы үчүн үчүнчү өлкөдө тоңдурулганы сунушталды.

Европа Биримдигинин мыйзамдары 2027-жылдын аягына чейин Орусиянын жаратылыш газ импортунун толук токтотулушун караштырууда. Орусия-Украина согушуна чейин Европанын жаратылыш газына болгон муктаждыгынын 45 пайызы Орусия тарабынан камсыздалса, бүгүнкү күндө бул көрсөткүч 11 пайызга төмөндөдү. Европанын керектөөсүнүн 30 пайызы АКШдан келген суюлтулган жаратылыш газы менен камсыздалат.

Корутунду

Бул демилге АКШнын энергетикалык дипломатияны колдонуу менен Орусия-Украина согушунда ок атышууну токтотуу аракети катары караса болот. Орус газынын Европа рыногуна көзөмөлгө алынган кайтарылышы энергияга болгон баалардагы мүмкүн болгон өзгөрүүлөрдү тең салмактоого багытталганы менен, согушту экономикалык каржылоону чектөө механизмин түзүү аракети болуп саналат.

Каралып жаткан сунуш Европанын энергетикалык көз карандысыздык максаттары менен Орусиянын экономикалык санкцияларды жеңүү аракетинин ортосунда тең салмактуулукту түзүүгө аракет кылат. Бирок бул Евробиримдиктин 2027-жылга чейин орус газынан толук баш тартуу стратегиясына түздөн-түз карама-каршы келет.

Мүмкүн болгон эффекттер

Эгер бул план ишке ашса, дүйнөлүк энергетикалык рыноктордо сунуштун көбөйүшү менен жаратылыш газына баанын жеңилдешин күтүүгө болот. Мындан тышкары, энергия менен камсыздоо коопсуздугу боюнча Европа өлкөлөрүнүн Орусияга болгон көз карандылыгы кайрадан шек жаратып, Евробиримдиктин ичиндеги энергетикалык саясат боюнча пикир келишпестиктер тереңдейт окшойт.

Украинанын аймактык бүтүндүгү жана коопсуздук маселелери менен Орусиянын экономикалык санкцияларды жеңилдетүү талаптарынын ортосундагы бул дипломатиялык көпүрө согуштун жүрүшүнө жана тараптардын сүйлөшүү үстөлүнүн бекемдигине түздөн-түз таасир этиши мүмкүн.