МХПнын лидери Бахчелиден Израилге катаал реакция: «Тарсыздандыруу – каршы чыккыс зарылдык»
МХПнын төрагасы Девлет Бахчели Израилдин Сирияга кол салууларын айыптап, аймактык тынчтыкты орнотуу үчүн 7 беренеден турган тарыхый чечим планын жарыялады.
Улутчул Кыймыл партиясынын (MHP) төрагасыДевлет Бахчели, Израилдин аймакта күчөгөн агрессивдүү саясаттарына каршы абдан катаал жазуу түрүндөгү билдирүү жарыялады. Глобалдык жана аймактык коопсуздукту апачык коркуткан Израил башкаруучулугуна каршы эл аралык укуктун тез арада колдонулушу керектигин белгилеген Бахчели, бул өлкөнүн эл аралык механизмдер аркылуу таасирсиз абалга келтирилиши азыр кайтарылгыс коопсуздук зарылдыгына айланганын баса белгиледи.
Сириядагы кол салуу эгемендик укуктарды одоно бузуу болуп саналат
Израилдин Сириянын Идлиб шаарынын элет жериндеги Абу Зухур аскердик аба базасына кол салуусуна баа берген Бахчели, бул кыймылдын Сириянын инфраструктурасын жок кылуу, аскердик дараметин алсыздандыруу жана жеринин бүтүндүгүн бузуу максатын көздөгөнүн белгиледи. МХПнын лидери бул кол салуунун көз карандысыз мамлекеттердин эгемендик укуктарын жана эл аралык мыйзамдарды текебердик менен бузуу экенин белгиледи.
Бахчели билдирүүсүндө: «Бул кол салуу тарыхый экспансионисттик амбициялардын натыйжасыбы же алдыдагы шайлоолор үчүн ички саясат инвестициясынын натыйжасыбы, бул аймактык тынчтыкка кабыл алынгыс бир сокку. Түркияга каршы маанайын күндөн-күнгө күчөтүп жаткан жана тездик менен жоготуп жаткан Израил башкаруучулугуна эскертүүбүз Түркиянын эл аралык мыйзамдуулугун жана мыйзамдуулугун ачык көрсөтөт. Биздин улуттук коопсуздук аймактарыбызга кыйыр же түздөн-түз кийлигишүү дегенди билдирет, Түркия кагылышууну каалаган мамлекет болбосо да, ал эч качан анын укуктары бузулганда жанында турбайт."
Израилдин экспансионисттик саясаты аймактык коопсуздукка коркунуч келтирүүдө
Израилдин Сириядагы Түркиянын стратегиялык кызыкчылыктарына карама-каршы келген кыймылдарын жана Чыгыш Жер Ортолук деңизде Анкараны иштен чыгаруу аракетин жакындан байкагандарын белгилеген Бахчели Израилдин Түркиянын тынчтык күчтөрүн коркунуч катары көрүшүнүн чоң стратегиялык жаңылыштык экенин айтты. Түркиянын максатынын эч бир өлкө менен согушуу эмес экенин эске салган Бахчели, Анкаранын тынчтыкчыл жана дипломатиялык мамилесинин алсыздыгы же кармануучу күчү жок деп чечмеленбеши керектигин баса белгиледи.
Түркия «террорсуз Түркия» көз карашы менен ички фронтун күчтөндүрүп жатканда Израилдин Газадан Ливанга, Сириядан Иранга чейин кеңири географияны башаламандыкка сүйрөп жатканын белгилеген Бахчели, Сирия аймагында туруктуу басып алуу аймактарын түзүү же этностук/сектанттык элементтерди геосаясий максаттарда колдонуунун Түркия үчүн кызыл сызык экенин кайталады.
Иерусалим пактысы жана Анкара Декларациясы: Тарыхый 7-беренеден турган туруктуу тынчтык сунушу
МХПнын лидери Девлет Бахчели 1967-жылдагы чек аранын негизинде борбор шаары Чыгыш Иерусалим болгон көз карандысыз Палестина мамлекети курулмайынча аймакта тынчтык болбой турганын баса белгилеп, кризистин чечилиши үчүн төмөнкү 7 конкреттүү сунушун айтты:
1. Иерусалим келишими жана Ислам тынчтык күчтөрү: Түркия, Сауд Арабия жана Пакистандын ортосунда кол коюлган «Мекке келишимине» таянып орток коопсуздук архитектурасы түзүлүшү керек. Бул демилгени кеңейтүү менен түзүлө турган «Иерусалим пактынын» коргонуу кызматташтыгынын негизинде «Ислам тынчтык күчтөрүнө» айланышы керек.
2. Жакынкы Чыгыш Тынчтык Коалициясы:АКШ, Орусия, Кытай жана Европа Биримдигинин катышуусу менен аймакта тез ырааттуулукту камсыз кылуу үчүн убактылуу коалициялык кеңеш түзүлүшү керек.
3. Жакынкы Чыгыш Коопсуздук жана Тынчтык Конференциясы:Бириккен Улуттар Уюмунун көзөмөлү астында туруктуу эки мамлекеттүү чечимди жана аймактык тынчтыкты көздөгөн кеңири конференция өткөрүлүшү жана конкреттүү жол картасы аныкталышы керек.
4. Анкара декларациясы :Түркия аймактык тынчтык принциптерин камтыган «Анкара декларациясын» жарыялоосу жана өзүнө каршы боло турган ар кандай кол салууга ушундай жооп берерин дүйнөгө жарыялоосу керек. Кошумчалай кетсек, тарых бою жөөт коомчулугун кучагына алган эл катары Израил агрессивдүү өкмөттүн колунда туткун бойдон калууда деген тынчсызданууну баса белгилеш керек.
5. Ок атышууну токтотуу боюнча эл аралык миссия:БУУда калыс байкоочу миссия түзүлүшү керек; Бул түзүм ок атышпоо режиминин бузулушу тууралуу кабарлап, гуманитардык коридорлорду көзөмөлдөп, жарандарды коргоого тийиш.
6. Эл аралык ортомчулук байланыш тобу:Жеке ортомчулук аракеттеринин ордуна, кризистерди башкарууда үзгүлтүксүздүктү камсыз кылуу үчүн көп тараптуу жана институттук байланыш тобу түзүлүшү керек.
7. Бара-бара дипломатиялык басым жана чектөө:“Тынчтык үчүн Израилди курчоого алуу” саясатынын алкагында бул өлкөгө каршы саясий, экономикалык жана аскердик кармануу күчөшү керек. Эгерде Израил эл аралык мыйзамдарга баш ийип, экспансионизмди токтотсо, дипломатиялык жана экономикалык стимулдар күчүнө кириши керек.
Бахчели билдирүүсүнүн акыркы бөлүгүндө Түркиянын аймактык тынчтыктын негиздөөчүсү болушу керектигине көңүл буруп, : «Израиль биздин эскертүүлөрүбүзгө көңүл бурбады. Дагы бир жолу эскертебиз: Түрк улуту тикесинен тик турганда анын жолунда тура турган эч бир күч жок.»
Комментарийлер (0)
Комментарий жазуу
Азырынча пикир жазыла элек. Биринчи пикирди сиз жазыңыз!