НАТОнун 2026-жылга карата коргонуу бюджети жарыяланды: Чоң бюджеттеги арстандын үлүшү АКШ, Түркия жана Балтика өлкөлөрүнө туура келет

Түндүк Атлантика Келишим Уюму (НАТО) 2026-жылга мүчө-мамлекеттердин болжолдонгон аскердик чыгашалары тууралуу маалыматтарды коомчулук менен бөлүштү. Глобалдык коопсуздук архитектурасындагы өзгөрүүлөрдүн жана өсүп жаткан геосаясий тобокелдердин көлөкөсүндө даярдалган отчетко караганда альянстын мүчөлөрүнүн жалпы коргонуу бюджети өткөн жылга салыштырмалуу болжол менен 11 пайызга өсөт. Бул өсүү менен 2026-жылы жалпы коргонуу чыгымдарынын 1 триллион 809 миллиард 915 миллион долларга жетип, тарыхый рекордго жетиши күтүлүүдө. НАТОнун жалпы чыгашасы 2024-жылы 1 триллион 482 миллиард 905 миллион доллар, 2025-жылы 1 триллион 629 миллиард 630 миллион доллар болду.

АКШ глобалдык коргонуу чыгымдары боюнча эң жогорку позициясын сактап калды

Биз НАТОнун маалыматтарынын майда-чүйдөсүнө чейин карасак, ар жылдагыдай эле, аскерий чыгашалардын негизги үлүшүн Кошмо Штаттар өз мойнуна алат. АКШнын 2026-жылы коргонуу тармагына 1 триллион 32 миллиард 849 миллион долларлык эбегейсиз чоң бюджетти бөлөрү болжолдонууда. Бул көрсөткүч бүткүл альянстын жалпы коргонуу чыгымдарынын болжол менен 57 пайызын бир өлкө каржылай турганын билдирет.

АКШдан кийин эң көп каражат сарптаган өлкөлөрдүн арасында Европанын күчтүү экономикалары өзгөчөлөнүүдө. Германиянын147 миллиард доллардык коргонуу бюджетин, Англиянын110 миллиард долларды, Франциянын80 миллиард доллардык коргонуу бюджетин бөлүүсү пландалууда. Бул өлкөлөрдөн кийин 57 миллиард доллар менен Италия, 53 миллиард доллар менен Польша жана 52 миллиард доллар менен Канада турат. Түркиянын 2026-жылдагы коргонуу бюджетинин 48 миллиард доллар деңгээлинде болору болжолдонууда.

Улуттук кирешенин катышы боюнча Балтика өлкөлөрү жана Польша алдыңкы орунда турат

Коргонууга чыгашалардын ички дүң продукцияга (ИДПга) болгон катышына таянсак, Орусиянын чек арасына жакын жайгашкан Балтика өлкөлөрүнүн бюджеттеринин рекорддук үлүшүн коргонууга бөлүп жатканы көрүнүп турат. 2026-жылы НАТОго мүчө 5 өлкөнүн негизги коргонуу чыгымдарынын улуттук кирешесине болгон катышынын 3,5 пайыздык босогодон ашуусу күтүлүүдө. Бул жаатта алдыңкы орунда ИДПнын 5,33 пайызын коргонууга бөлгөн Литва турат. Литвадан кийин 5,10 пайыз менен Эстония, 4,92 пайыз менен Латвия жана 4,68 пайыз менен Польша турат.

Тизменин калган бөлүгүнө 3,65 пайыз менен Греция, 3,49 пайыз менен Дания жана 3,22 пайыз менен Швеция кирет. Түркиянын коргонуу чыгашаларынын ИДПга карата катышынын 2026-жылы 2,85 пайызды түзөрү болжолдонууда. Ошол эле мезгилде союздаш мамлекеттердин гиганттары АКШнын 3,17 пайыз, Германиянын 2,69 пайыз, Франциянын 2,22 пайыз, Улуу Британиянын 2,56 пайыз, НАТОго орто эсеп менен 2,0 пайыз бюджет бөлүүсү күтүлүүдө. 2,86 пайыз.

2035-жылдын максаттары жакындап баратат, ал эми Словения эң төмөнкү үлүштү бөлүштүрүүдө

Улуттук кирешеге салыштырмалуу аскердик чыгашаларга эң аз бюджетти бөлгөн альянстын ичиндеги өлкө 1,61 пайыз менен Словения болот. Словениядан кийин Бельгия жана Испания 2 пайыздык көрсөткүч менен тизменин эң аягында. Башка жагынан алганда, 2026-жылы НАТОнун 17 мүчөсү коргонуу жана коопсуздукка түздөн-түз байланышкан инвестициялар үчүн ИДПнын 1,5 пайызын түзгөн минималдуу максатка жетиши күтүлүүдө.

Бул бюджеттин өсүшү альянстын узак мөөнөттүү стратегиялык максаттарына түздөн-түз шайкеш келет. НАТОнун лидерлери 2025-жылы Гаагада өткөрүлгөн тарыхый саммитте маанилүү бир чечимге келишти. Бул контекстте мүчө өлкөлөрдүн негизги коргонуу чыгымдарын 2035-жылга чейин ички дүң продукциясынын 3,5 пайызына жеткириши жана кошумча түрдө ИДПнын 1,5 пайызын коргонуу жана коопсуздукка багытталган инвестицияга бөлүүсү макулдашылды. 2026-жылга карата маалыматтар союздаштар бул максаттарга жетүү үчүн бюджеттерин тездик менен карап жатканын көрсөтүп турат.