Сириянын президенти Шаранын тарыхый билдирүүлөрү: Эрдоган менен Трамптын санкциялык дипломатиясы жана жаңы доордун картасы

Сириянын президенти Ахмед Шара Катарда жайгашкан Al Jazeera телеканалына берген кеңири маегинде өлкөнүн ички жана тышкы саясатын аныктай турган сындуу билдирүүлөрдү жасады. Эпилепсия; Ал АКШнын санкцияларын жоюу процессинен Орусия менен аскердик өнөктөштүккө, Ливан жана Ирак менен карым-катнаштарынан Перс булуңундагы өлкөлөрдүн инвестициясына, Израил менен коопсуздук сүйлөшүүлөрүнөн террордук уюм YPG менен күрт калкынын укуктарына чейин көптөгөн стратегиялык темаларды баалады.

Эрдоган менен Трамптын санкциялык дипломатиясы жана Цезарь мыйзамы

Сирияга каршы эл аралык санкциялардын жоюлушу процессине токтолгон президент Шара, АКШнын президенти Дональд Трамптын бул темада абдан маанилүү кадамдарды таштаганын белгиледи. Процесстин фонунда аймактык актерлордун да активдүү роль ойногонун белгилеген Шара, Сауд Арабия менен Түркиянын ортомчулук аракетин көргөнүн жарыялады. Шара Түркиянын президенти Режеп Тайып Эрдогандын АКШга жеке кийлигишип, санкцияларды жеңилдетүү үчүн катуу дипломатия жүргүзгөнүн баса белгиледи.

Учурдагы санкциялардын көбүнүн бийликтен кулатылган Башар Асад режиминин адамзатка каршы кылмыштары себептүү күчүнө киргенин эске салган Шара : «Эски режимдин зулумунан аман калган Сирия калкынын дагы эле ушундай жазалоочу санкцияларга дуушар болушу кабыл алынгыс эле»,-деди. Сириянын Цезарь мыйзамына кошумча катары 1979-жылдан бери келе жаткан «террорду колдогон мамлекеттер» тизмесинен чыгаруунун өтө маанилүү экенин белгилеген Сирия лидери, АКШнын Мамлекеттик департаменти менен Конгрессиндеги мыйзамдык процедуралардын уланып жатканын, чечимдин каршылык мөөнөтү аяктагандан кийин расмий түрдө күчүнө кирээрин билдирди.

Орусия менен мамиленин жаңы барагы: Аскердик базалар бир чатырдын астына чогулуп жатат

Орусия менен түзүлгөн карым-катнаштардын Асад режими кулатылгандан айлар мурда башталганын түшүндүргөн Шара, Дамаск-Москва линиясындагы карым-катнаштардын жаңы мезгилде өз ара кызыкчылыктардын негизинде кайра түзүлгөнүн айтты. Орусия менен болгон карым – катнаштардын эски режим менен эле чектелбестен, СССР доорунан бери келе жаткан мамлекеттик салтка таянганын белгилеген Шара, эки өлкөнүн ортосунда жаңы барак ачылганын баса белгиледи.

Орус аскерлеринин катышуусуна байланыштуу сүйлөшүүлөргө токтолгон Шара, Сириянын бардык аймактарына чачырап кеткен көптөгөн орус аскерий базаларын бир борборго бириктирүү боюнча келишимге жетишкендерин жарыялады. Бул контекстте ал Хмеймим аба базасыдагы жана Тартус портундагы аскердик объектилердин келечектеги абалы тууралуу кеңири сүйлөшүүлөрдүн уланып жатканын билдирди.

Аймактык баланстар: Ливан, Ирак жана Израил менен коопсуздук боюнча сүйлөшүүлөр

Ливандын коопсуздугу жана ырааттуулугунун Сирия үчүн стратегиялык мааниге ээ экенин белгилеген Шара, Бейрут башкаруусу менен ырааттуулукту бекемдей турган орток формулалар үстүндө иштеп жаткандарын белгиледи. Аймакта мамлекеттик эмес куралдуу түзүлүштөрдүн болушунун олуттуу тобокелдиктерди туудурганын жана согуш-тынчтык чечиминин мыйзамдуу мамлекеттик бийлик тарабынан гана кабыл алынышы керектигин жактаган Шара, Хизболланын Сириядагы жарандык согуштагы ролуна көңүл буруп, Ливанда туруктуу чечимдин мамлекеттик мекемелерди күчтөндүрүү менен мүмкүн боло турганын айтты. Шара Сириянын Ливанга аскердик кийлигишүүсүн караштырбай турганын, бирок Ливан мамлекетинин эгемендигин орнотууда колдоо көрсөтүүгө даяр экенин билдирди.

Шара Израил менен коопсуздук сүйлөшүүлөрүнүн Ливан-Израиль сүйлөшүүлөрүнөн көз карандысыз өзүнчө бир каналда уланып жатканын белгилеп, аймакта туруктуу коопсуздук архитектурасын түзүүнү каалагандарын белгиледи. Израилдин аймактык саясаттарын жакындан байкап жатышкандарын белгилеген Шара: «Израиль менен карым-катнаштарда акырындык менен жылыш болушу мүмкүн, бирок бул Сириянын басып алынган Голан дөңсөөлөрүндөгү эгемендик укуктарынан баш тартат дегенди билдирбейт»,- деп ачык кызыл сызыктарды тартты. Шара ошондой эле Иран менен Израилдин ортосундагы чыңалуунун аймактык согушту тутантуу коркунучу бар экенин жана Сирия Араб Лигасынын биргелешкен чечимдерине ылайык иш кыларын кошумчалады.

Ирак менен болгон карым-катнаштарга токтолгон Шара Дамаск расмий мамлекеттик институттар менен жакшы байланыштарды түзүүгө умтуларын айтты. Эки өлкөнүн ортосунда терең тарыхый жана экономикалык карым-катнаштар бар экенин белгилеген Шара, Сириядагы окуяларды мурда секталык кагылышуу катары көрсөтүүгө аракет кылгандардын жаңылышканын белгиледи.

Булуңдагы инвестициялар жана күрт файлы: ички саясаттагы жаңы доор

Шара Перс булуңу өлкөлөрү менен карым-катнаштарынын эң сонун деңгээлде экенин белгиледи; Ал Сауд Арабия, Катар жана Бириккен Араб Эмирликтеринин Сириянын кайра куруу процессине чоң кызыгуу көрсөткөнүн жарыялады. Энергетика, авиация, кыймылсыз мүлк жана туризм тармактарында инвестициянын башталганын белгилеген Шара; Дамаск, Алеппо, Латакия жана Тартус шаарларында чоң долбоорлор пландалып жатканын айтты. Ал ошондой эле Ирак мунайынын Жер Ортолук деңизине Киркук-Банияс кууру аркылуу ташуу долбоору кайрадан күн тартибинде экенин билдирди.

Шара күрт калкынын Сириянын ички саясатындагы негизги жана түптөөчү элементтеринин бири экенине басым жасап, эски режим учурунда алардан алынган жарандык укуктарынын кайтарылганын, маданий укуктарынын таанылганын жана Невруздун расмий майрам катары жарыяланганын эске салды. Бирок күрт калкы менен террордук уюм ЙПГ/СДКнын такыр башка темалар экенин баса белгилеген Шара, SDG менен түзүлгөн келишимдердин ишке ашырылышынын үзгүлтүккө учурашына карабастан, акыркы келишимдин дагы бекем негизде экенин белгиледи.

Сирияны жаңы кагылышууларга сүйрөй турган ар кандай сценарийден качууну каалашкандарын белгилеген Шара, өлкөнүн өз шарттарына ылайыктуу демократиялык саясий моделди кура турганын айтты. Элдин өз башкаруучуларын жана мыйзамдарын тандоо укугуна ээ болушу үчүн аракет кылып жатышканын белгилеген Шара, Элдик Ассамблеянын алгачкы сессияларынын башталышынын бул жолдогу тарыхый кадам экенин кошумчалады.