Сомалидеги тарыхый кадам: Могадишодон тышкары биринчи түз шайлоо

Сомалинин Түштүк-батыш штаты тарыхый учурга күбө болууда. Өлкөнүн тарыхында биринчи жолу борбор калаа Могадишонун сыртында түз шайлоо өткөрүлүүдө. Эртең менен эрте шайлоо участокторуна барган шайлоочулар күчөтүлгөн коопсуздук чараларынын алкагында добуш бере башташты.

Шайлоо участокторундагы шайлоочулар

Шайлоо участокторунда узун кезектер пайда болду. Расмий өкүлдөр процесс тынч жана эч кандай окуясыз өтүп жатканын билдиришти. Биринчи жолу добуш берип жаткан 82 жаштагы Халиме Хасан Абди толкундануусун билдирип: "Мен шайлоо участогун көргөн да жокмун", - деди.

76 жаштагы Али Исак Ахмед өмүрүндө экинчи жолу гана добуш берип жатканын айтып, "Добуш берүү менен биз өзүбүз үчүн иштей турган адамдарды тандайбыз жана аларды жоопкерчиликке тартууга укугубуз болот" деди.

Көптөн күткөн шайлоо күнү

Шайлоо күнүн чыдамсыздык менен күтүп жаткан Борроу Ябалов Абдирахман өзүнүн сезимдери менен бөлүшүп: "Мен майрамдык кийимдерин кийүүнү күтүп жаткан баладай таңды чыдамсыздык менен күттүм", - деди. Ошо сыяктуу эле, биринчи жолу добуш берип жаткан Абдулла Али Хуссейн бул процессте катышуунун маанилүүлүгүн баса белгилеп: "Бул менин биринчи добушум", - деди.

Министр Нурдун шайлоо боюнча билдирүүлөрү

Сомалинин порттор жана деңиз транспорту министри Абдулкадир Мохамед Нур Важидде добуш берди. Нур жаштар эми өз келечегин өздөрү аныктагысы келерин баса белгилеп, "Бул шайлоолор Сомали үчүн тарыхый күн" деп билдирди. Бул анын биринчи жолу добуш берип жатканын белгилеп, министр Сомали демократиялаштыруу багытында олуттуу кадамдарды жасаганын айтты.

Сомалинин демократияга сапары

Сомали бир кезде Африкада демократия жагынан алдыңкы өлкө болгон. Бирок, бул процесс 1991-жылы башталган жарандык согуштан улам үзгүлтүккө учураган . 4,5 системасы деп аталган уруулук негиздеги өкүлчүлүк модели менен башкарылган өлкөдө түз добуш берүү мүмкүн эмес болчу.

Федералдык өкмөт 2025-жылдын декабрь айында Бенадир аймагында түз шайлоо моделин ишке ашырган. Максат бүткүл өлкө боюнча инклюзивдүү жана туруктуу шайлоо системасын өнүктүрүү болгон.

Кийинки кадамдар

Сомалинин "бир адам, бир добуш" принцибине негизделген түз шайлоо системасына өтүшү тарыхый кадам катары каралат. Бул процессти өлкөнүн демократиялашуусуна карай маанилүү кадам катары кароого болот. Бул модель алдыдагы жылдары өлкөнүн башка аймактарына да жайылат деп күтүлүүдө.

Сомалинин демократияга карай жолу коомчулуктун бул процесске катышуусу менен бекемделет. Ал өлкөнүн саясий жана социалдык түзүлүшүнө түп-тамырынан бери өзгөртүүлөрдү киргизүү менен өткөндүн издерин жок кылууга умтулууда.