Somalide taryhy ädim: Mogadişudan daşarda ilkinji göni saýlawlar

Somaliýanyň Günorta-Günbatar ştaty taryhy pursada şaýat bolýar. Ýurduň taryhynda ilkinji gezek paýtagt Mogadişunyň daşynda göni saýlawlar geçirilýär. Irden saýlaw uçastoklaryna baran saýlawçylar berk howpsuzlyk çäreleri astynda ses bermäge başladylar.

Saýlaw uçastoklarynda saýlawçylar

Saýlaw uçastoklarynda uzyn nobatlar emele geldi. Resmiler prosesiň rahat we hiç hili wakasyz dowam edýändigini aýtdylar. Ilkinji gezek ses berýän 82 ýaşly Halime Hasan Abdi öz tolgunmasyny bildirip: "Men saýlaw uçastogyny hem görmändim" diýdi.

76 ýaşly Ali Isak Ahmed ömründe diňe ikinji gezek ses berýändigini aýdyp, şeýle diýdi: "Ses bermek bilen, biz özümiz üçin işlejek adamlary saýlaýarys we olary jogapkärçilige çekmek hukugymyz bolar".

Umruň dowamynda garaşylýan saýlaw güni

Saýlaw gününi sabyrsyzlyk bilen garaşýan Borrow Ýabalow Abdirahman öz duýgularyny paýlaşyp: "Men baýramçylyk eşiklerini geýmäge garaşýan çaga ýaly ertiriň gelmegine sabyrsyzlyk bilen garaşdym" diýdi. Şonuň ýaly-da, ilkinji gezek ses berýän Abdullah Ali Hüseýin bu prosese gatnaşmagyň möhümdigini nygtap: "Bu meniň ilkinji ses bermegim" diýdi.

Ministr Nuryň saýlaw habarlary

Somaliniň portlar we deňiz ulaglary ministri Abdulkadir Mohamed Nur Wajidde ses berdi. Nur ýaşlaryň indi öz geljegini kesgitlemek isleýändigini nygtady we: "Bu saýlawlar Somali üçin taryhy gündür" diýdi. Ministr munuň ilkinji gezek ses berýändigini belläp, Somaliniň demokratiýalaşmak ugrunda möhüm ädimler ädendigini aýtdy.

Somaliniň demokratiýa tarap syýahaty

Somali bir wagtlar Afrikada demokratiýa babatda öňdebaryjy ýurtdy. Şeýle-de bolsa, bu proses 1991-nji ýylda başlanan raýat urşy sebäpli bozuldy . 4.5 ulgamy diýlip atlandyrylýan taýpa esasly wekilçilik modeli bilen dolandyrylýan ýurtda göni ses bermek mümkin däldi.

Federal hökümet 2025-nji ýylyň dekabrynda Benadir sebitinde gönüden-göni saýlaw modelini ornaşdyrdy. Maksat tutuş ýurt boýunça inkluziw we durnukly saýlaw ulgamyny ösdürmekdi.

Indiki ädimler

Somaliýanyň "bir adam, bir ses" prinsipine esaslanýan göni saýlaw ulgamyna geçmegi taryhy ädim hasaplanýar. Bu proses ýurduň demokratiýalaşmagyna tarap möhüm ädim hökmünde garalyp bilner. Bu modeliň geljekki ýyllarda ýurduň beýleki sebitlerine hem ýaýramagyna garaşylýar.

Somaliýanyň demokratiýa tarap barýan ýoly halkyň bu prosese gatnaşmagy bilen güýçlendirilýär. Ol ýurduň syýasy we jemgyýetçilik gurluşyna düýpli üýtgeşmeler girizmek arkaly geçmişiň yzlaryny ýok etmäge çalyşýar.