Тегеран-Вашингтон линиясындагы чыңалуу: Ирандын Ормуз операциясы, Трамптын катаал коркутуулары

Жакынкы Чыгышта суулар тынчып жатканы менен, Иран менен Америка Кошмо Штаттарынын (АКШ) ортосундагы тирешүү дипломатиялык аренада да, аскердик коркунучтар менен дагы жаңы чен-өлчөмгө өттү. Ирандын тышкы иштер министри Аббас Аракчи өлкөсүнүн талаада да, үстөл үстүндө да жеңишке жетишкенин ырастап жатканда; АКШнын президенти Дональд Трамп ирандык аткаминерлерди катуу бутага алып, аскерий варианттар үстөлдө турганын эскертти. Бир тараптан Тегеран администрациясы дүйнөлүк мунай соодасынын чордону болгон Ормуз кысыгындагы көзөмөлдү күчөтө турган маанилүү мыйзам долбоорун даярдап жатат.

Министр Аракчи: "Биз согушту да, дипломатияны да жеңдик"

Ирандын тышкы иштер министриАббас Аракчи, АКШ жана Израилдин кол салуулары менен башталган процессте өлкөсүнүн күчүн далилдегенин айтты. Ар кайсы өлкөнүн жогорку даражалуу жетекчилеринен «Ирандыктар бир керемет жаратып, бүт дүйнөнү таң калтырды» деген пикирлерин алгандарын белгилеген Аракчи Ирандын жеңилбес күч экенин көрсөткөнүн айтты. АКШнын президенти Дональд Трамптын процесстин башында аларды «шартсыз багынып бергиле» деп чакырганын эске салган Аракчи : «Шартсыз багынып берүүгө чакырган билдирүү тараткан ошол эле душман 20 күндөн кийин гана сүйлөшүүлөрдү суранып жатты. Ирандын АКШга ушундайча каршы чыгып, акырында душманды талап кылууга мажбурлай турганын эч ким күткөн эмес»,- деди.

Трамптын катаал айыптоосу: "Бизге каршы эл абдан жалганчы"

АКШ президенти Дональд Трамп Иран тараптын бул билдирүүлөрүнө өтө катаал жооп кайтарды. Иран жетекчилеринин сүйлөшүү үстөлүндө ишенимсиз жана эки жүздүү мамиле жасаганын айткан Трамп, Тегеран башкаруусун бутага алып, олуттуу айыптоолорду айтты. "Алар абдан алдамчы сүйлөшүүчүлөр, анткени алар үстөл үстүндө бир нерсеге макул болушат, бирок кийин алар чыгып, маалымат каражаттарына муну жасабаганын айтышат. Булар биз менен мамиле кылып жаткан өтө калпычылар", - деди Трамп. Учурда столдун үстүндө үч башка вариант бар экенин белгилеген АКШ президенти бул варианттардын биринин «өтө, өтө катаал аскердик чабуул» экенине басым жасап, аскердик картаны ачык түрдө столдун үстүндө кармап жатышкандарын белгиледи.

Ирандан Ормуз кысыгын жабуу боюнча жаңы мыйзам долбоору

Эки өлкөнүн ортосундагы сөз согушу уланып жатканда, Тегерандан аймактагы аскердик жана коммерциялык тең салмактуулуктарды түп-тамырынан бери солкулдата турган стратегиялык кадам келди. Иран Парламентинин Улуттук коопсуздук жана тышкы саясат комитетинин төрагасы Ибрахим Азизи Ормуз кысыгы үчүн даярдалган жаңы мыйзам долбоорунун деталдарын коомчулук менен бөлүштү. Азизи парламент комиссиясы тарабынан кабыл алынган бул мыйзам менен «душман» өлкөлөргө таандык аскердик жана соода кемелеринин Ирандын расмий уруксатысыз Перс булуңуна киришине толук тыюу салынарын билдирди. Ирандын бул мыйзам долбоору менен Ормуз кысыгындагы эгемендигин, көзөмөлүн жана бийлигин мыйзамдуу түрдө максималдуу түрдө кеңейтүүнү максат кылганы белгиленди. Глобалдык энергия ташуудагы эң маанилүү транзиттик пункттардын бири болгон Ормуз кысыгына карай бул кадам эл аралык сууларда жаңы кризисти жаратышы мүмкүн деп болжолдонууда.