Трамптын "сүйлөшүүлөр бүттү" деген билдирүүсү базарларды титиретти: Brent мунай кымбаттады, алтын кулады!

Дүйнөлүк каржы базарлары АКШнын президенти Дональд Трамптын Иран менен болгон дипломатиялык процесстерге байланыштуу сын билдирүүлөрүнөн кийин солкулдады. Трамптын эки өлкөнүн ортосундагы мунаса издөөнү аягына чыгаруусу энергетикалык коридорлордогу коопсуздук маселелерин эң жогорку деңгээлге алып чыгып, чийки зат базарларында баалардын кескин өзгөрүшүнө алып келди.

Трамптын "келишим бүттү" билдирүүсү жана базарлардын биринчи реакциясы

АКШнын президенти Дональд Трамп Вашингтон менен Тегеран ортосундагы линиядагы акыркы окуяларга баа берип жатып: "Иран менен келишим мен үчүн бүттү. Мен алар менен мындан ары келишим түзгүм келбейт."деп дипломатиялык эшиктерди толугу менен жапты. Мындай кескин өсүштөн кийин дароо эле мунайдын дүйнөлүк баасынын кескин өсүш тенденциясы жана алтындын төмөндөө тенденциясы байкалган.

Окуялардан кийин Brent мунайынын баррелинин баасы мурунку жабылууга салыштырмалуу болжол менен 3,29 пайызга жогорулап, 09,20га карата 76,60 долларга жеткен. Мурунку күндү 74,16 доллар менен аяктаган Brent мунай бир күн ичинде эң жогорку 76,60 долларды сынады. Ошол эле учурда америкалык жеңил мунай West Texas Intermediate (WTI) чийки мунайынын бир баррели 72,65 доллардан сатылып, алуучуларды тапты. Алтын фронтто кескин чегинүү болгон. Күндү дээрлик 1 пайыздык жоготуу менен улантып жаткан алтындын унциясы Трамптын билдирүүлөрүнө чейин 4 миң 120 доллардан тең салмакта болчу, бирок билдирүүлөрдөн кийин тездик менен төмөндөп, 4 миң 100 доллар чегинен төмөн түштү.

АКШдан Ирандагы максаттарга түн ортосу аба операциясы

Энергетика рыногундагы бул күтүүсүз көтөрүлүштүн артында дипломатиялык дискурстар гана эмес, ошондой эле аймактагы аскердик активдүүлүк да роль ойноду. АКШ армиясы өткөн түнү Ирандын чек арасындагы 80ден ашуун стратегиялык бутага кеңири абадан сокку урганын жарыялады. АКШнын Борбордук Командованиесинин (CENTCOM) расмий билдирүүсүндө; Операцияларда Ирандын революциялык сакчылар армиясынын деңиз күчтөрүнүн элементтери, абадан коргонуу системалары, жээктеги байкоо станциялары жана кемеге каршы ракета инфраструктуралары ийгиликтүү аткыланганы белгиленди.

Аскердик тирешүүнү күчөткөн бул кадамга Тегеран администрациясынын реакциясы дароо болду. Иран өкмөтү аба соккуларын “ачык агрессия” катары мүнөздөп, мүмкүн болушунча тез арада өтө катаал жооп берилерин жарыялады. Андан тышкары, Тегеран чечкиндүү түрдө дүйнөлүк мунай ташуулардын кан тамыры болгон Ормуз кысыгын башкарууга чет элдик кийлигишүүгө жол берилбесин баса белгиледи.

Ормуз кысыгындагы коопсуздук кризиси жана камсыздоо тынчсыздануусу

Кызуу конфликт атмосферасы дүйнөлүк деңиз соода жолдоруна да түздөн-түз таасирин тийгизди. Акырында Катар желеги бар «Эл Рекайят» аттуу суюлтулган газ (LNG) танкеринин учкучсуз учуучу аппарат менен бутага алынганы билдирилди. Мындан тышкары, деңиз коопсуздук булактары Омандын жээктеринде сүзүп бараткан Сауд Арабиянын желеги тагылган чийки мунай танкеринин да кол салууларда жабыркаганын билдирди. Дүйнөдөгү деңиз аркылуу ташылган чийки мунайдын болжол менен бештен бир бөлүгү Ормуз кысыгы аркылуу өткөнү эске алынып, аймактагы бул туруксуздуктун глобалдык энергия менен камсыздоо коопсуздугуна олуттуу коркунуч туудурганы белгиленди.

Бир жагынан алганда, АКШнын Каржы министрлигинин Ирандын чийки мунай менен мунай жана мунай химиялык продуктыларынын эл аралык базарларда сатылышына уруксат берген убактылуу лицензиясын жокко чыгаруусу да базарлардагы сунуштун кыскарышы күтүүлөрүн күчөттү. Эксперттер геосаясий тобокелдик премиум жогоруласа, мунайдын баасынын өсүү тенденциясы уланышы мүмкүн, бирок тараптар дипломатиялык үстөлгө кайтса, баалар тынчып калышы мүмкүн экенин белгилешүүдө. Техникалык талдоодо Brent мунайына колдоо катары 75,92 доллар деңгээли жана критикалык каршылык чекити катары 77,08 доллар деңгээли сакталууда.