Trumpyň "Gepleşik gutardy" beýany Bazarlary sarsdyrdy: Brent ýagy ýokarlandy, altyn ýykyldy!

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň Eýran bilen diplomatik prosesler baradaky tankydy belliklerinden soň global maliýe bazarlary sarsdy. Iki ýurduň arasynda ylalaşyk gözlemek üçin Trumpyň gutarmagy, energiýa koridorlarynda howpsuzlyk aladalaryny ýokary derejä çykardy we haryt bazarlarynda bahalaryň ýiti hereketine sebäp boldy.

Trumpyň "Geleşigi gutardy" beýany we bazarlaryň ilkinji reaksiýasy

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, Waşington bilen Tähranyň arasyndaky soňky wakalara baha berende: "Eýran bilen şertnama gutardy. Indi olar bilen şertnama baglaşmak islemeýärin." we diplomatik gapylary doly ýapdy. Bu ýiti ýokarlanmadan dessine dünýädäki nebit bahalarynyň ýiti ýokarlanyş tendensiýalary we altyn bahalarynyň aşak gaçmagy tendensiýalary hasaba alyndy.

Ösüşlerden soň, Brent nebitiniň barrel bahasy öňki ýapylyşy bilen deňeşdirilende takmynan 3,29 göterim ýokarlandy we 09.20-den 76,60 dollara ýetdi. Öňki güni 74,16 dollar bilen tamamlan “Brent” ýagy, günüň dowamynda iň ýokary derejäni 76,60 dollar synagdan geçirdi. Şol bir wagtyň özünde ABŞ-nyň ýeňil nebit Günbatar Tehas Aralyk (WTI) çig nebit bir barrele 72,65 dollar bilen satyldy we alyjy tapyldy. Altyn frontda ýiti yza çekildi. Gymmat bahasy 1 göterim töweregi ýitgi bilen gününi dowam etdirip, Trumpyň aýdanlaryndan öň bir unsiýa 4 müň 120 dollar deňleşdi, emma beýannamalardan soň çalt azaldy we 4 müň 100 dollar çäginden aşak düşdi.

ABŞ-dan Eýrandaky nyşanlara ýarym gije howa operasiýasy

Energetika bazarlarynyň duýdansyz ýokarlanmagynda diňe bir diplomatik gepleşikler däl, eýsem sebitdäki harby işjeňlik hem rol oýnady. ABŞ harby güýçleri düýn agşam Eýranyň serhedinde 80-den gowrak strategiki nyşana garşy giňişleýin howa zarbalaryny amala aşyrandygyny habar berdi. ABŞ-nyň Merkezi serkerdeliginiň (CENTCOM) beren resmi beýanynda; Operasiýa wagtynda deňiz elementleriniň, howadan goranyş ulgamlarynyň, kenarýaka gözegçilik stansiýalarynyň we gämä garşy raketa infrastrukturasynyň üstünlikli urlandygy mälim edildi.

Tähran administrasiýasynyň harby dartgynlygy güýçlendiren bu hereketine derrew reaksiýa bildirildi. Eýran hökümeti howa zarbalaryny "aç-açan agressiýa" diýip häsiýetlendirdi we gysga wagtda gaty berk jogap beriljekdigini aýtdy. Mundan başga-da, Tähran global nebit iberilmeginiň ömri gany bolan Hormuz bogazyny dolandyrmakda hiç hili daşary ýurt goşulyşmagyna ýol berilmejekdigini berk nygtady.

Hormuz bogazyndaky howpsuzlyk krizisi we üpjünçilik aladalary

Gyzgyn çaknyşyk atmosferasy global deňiz söwda ýollaryna-da täsir etdi. Ahyrynda Kataryň baýdakly suwuklandyrylan tebigy gaz (LNG) tankeriniň "Al Rekaýat" atly uçarmansyz howa ulagy bilen nyşana alnandygy habar berildi. Mundan başga-da, deňiz howpsuzlyk çeşmeleri bu hüjümlerde Saud Arabystanynyň baýdakly çig nebit tankeriniň Oman kenaryndan ýüzüp geçendigini habar berdi. Dünýädäki deňiz çig nebitiniň takmynan bäşden biriniň Hormuz bogazyndan geçýändigini göz öňünde tutsak, sebitdäki bu durnuksyzlygyň global energiýa üpjünçiliginiň howpsuzlygyna düýpli howp salýandygy aýdylýar.

Beýleki tarapdan, ABŞ-nyň Gazna ministrliginiň Eýranyň çig nebit we nebit-himiýa önümleriniň halkara bazarlarynda satylmagyna rugsat berýän wagtlaýyn ygtyýarnamanyň ýatyrylmagy hem bazardaky üpjünçiligiň azalmagyna garaşylýar. Hünärmenler, geosyýasy töwekgelçilik mukdary ýokarlan halatynda nebitiň bahasynyň ýokarlanmagynyň dowam edip biljekdigini, ýöne taraplar diplomatiýa tablisasyna gaýdyp gelse bahalaryň köşeşip biljekdigini aýdýarlar. Tehniki derňewde, Brent nebitine goldaw hökmünde 75.92 dollar, kritiki garşylyk nokady hökmünde 77.08 dollar derejesi yzarlanýar.