Түркия менен Ирактын ортосунда Синжар жана Башиканы камтыган жаңы коопсуздук меморандумуна кол коюлду

Президент Режеп Тайып Эрдоган Нью-Йоркто Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы ассамблеясынын алкагында Ирактын премьер-министри Али Зейди менен жолугуп, эки өлкөнүн ортосунда жаңы коопсуздук келишимине жетишти. Президенттиктин байланыш директорлугунан берилген маалыматка караганда, келишимде Ирактын Түркия чек арасына 80 километр алыстыкта жайгашкан Синжар аймагындагы мамлекеттик бийликке байланышы жок түзүмдөрдүн куралдарын таштоосу камсыздалгандан кийин Түркиянын Башикадагы аскердик позициясын акырындык менен азайтып, бул аймакты Багдад өкмөтүнө өткөрүп бериши каралган.

Келишимдин алкагында Синжар аймагында иш алып барган Шенгал Каршылык Биримдиктеринин (YBŞ) мүчөлөрү жана аялдар уюму YJŞ Ирактын расмий коопсуздук түзүмүнө жекече киргизилет. Бул процессте YBŞ аты, эмблемасы жана көз карандысыз буйрук чынжыр толугу менен жок кылынат. Ирактын премьер-министри Зейдинин планына ылайык, ушул айдын аягында баштала турган 90 күндүк кол салбоо мезгилинен кийин YBŞ баш болгон бардык түзүмдөр 2027-жылдын 30-июнуна чейин курал-жарак жеткирүү процессин аяктайт. Бул күндөн кийин курал таштабаган структуралар толугу менен мыйзамсыз деп табылып, Ирактын федералдык өкмөтүнин Тоолуу аймагынын административдик жана аскердик көзөмөлүнө толугу менен өтөт.

Синжар жана Башикадагы акырындык процесси

Жетишкен келишимге ылайык, Ирак өкмөтү Синжарда мамлекеттик бийликти куруп, YBŞди куралсыздандырат, Түркия Башика-Зилкан кампусун акырындык менен Ирак армиясына өткөрүп берет. Бийликтер бул келишим менен Ирак менен Сириянын ортосундагы террор коридорунун кулпуланып, ПККнын логистикалык байланыштарынын үзүлөөрүн, Өнүгүү жолу долбоору сыяктуу маанилүү экономикалык инвестициялардын коопсуздугу камсыздала турганын билдирүүдө. Ошондой эле бул кадам Анкара-Багдад-Эрбил коопсуздук координациясын бекемдеп, Түркиянын чек арадагы коопсуздук маселелерин чече турганы белгиленди.

Нуман Куртулмуштан аймактык кызматташтыкка басым жасоо

Түркия Улуу Улуттук Парламентинин Төрагасы Нуман Куртулмуш, Жакынкы Чыгыш изилдөө борбору (ORSAM) тарабынан чыгарылган Middle East Analysis журналына берген маегинде процесске байланыштуу баа берди. Куртулмуш : «Мыйзам эшигин ачты. Адилеттүү ишке ашыруу, соттук кепилдик жана саясий сылыктык туруктуу натыйжаларды берет»,деп аймактык кызматташтыктын маанисине көңүлдөрдү бурду. Куртулмуш, мамлекеттик эмес куралдуу түзүмдөрдүн мыйзамдуу саясий актер катары каралышынын токтотулушу керектигин айтты; Ал чек ара коопсуздугу, чалгындоо маалыматын алмашуу жана мыйзамсыз каржылоо тармактарын үзгүлтүккө учуратуу жаатында туруктуу аймактык кызматташууга чакырды.

Психикалык жана саясий трансформациянын зарылдыгына да көңүл бурган Куртулмуш : «Колдогу куралды таштоо жетиштүү эмес, акылдагы куралдарды да таштоо керек. Колдонулган тил оңдолушу керек, дискриминацияга да, жикчилдикке да даярданбаш керек»,- деди.