Түркиянын жасалма интеллекттин жол картасы жарыяланды: 1 триллион лиралык гиганттык план ишке кирди

Түркия технологиялык көз карандысыздыкка жана экономикалык өнүгүүгө карай тарыхый кадам таштады жана 2026-2030-жылдарды камтыган улуттук жасалма интеллект стратегиясын жарыялады. Президент Режеп Таййип Эрдогандын кол тамгасы менен Расмий гезитте жарыяланып расмий түрдө күчүнө кирген Түркия Жасалма интеллект аракет планы өлкөнү бул тармакта глобалдык тартуу борборуна айландырууну максат кылууда.

Өнөр жай жана технология министриМехмет Фатих Качир Түркияны күчтүү иликтөө инфраструктурасы, квалификациялуу адам ресурстары жана динамикалык ишкердик экосистемасы менен жасалма интеллектте алдыңкы өлкө кыла тургандарын баса белгиледи. Министр Качир бул технологияны улуттук жыргалчылыкты жана адамзаттын орток жыргалчылыгын жогорулатуу үчүн эң жогорку деңгээлде колдоно тургандарын айтты. Планга ылайык, мамлекеттик жана жеке сектордун биргелешкен синергетикасы менен 1 триллион лирадан ашык чоң экономикалык баалуулук өндүрүү максатталган.

Төрт негизги ок жана 16 артыкчылыктуу аракеттер планы

Жаңы жол картасы Түркиянын технологиялык көз карашын түзө турган төрт негизги түркүккө курулду: “Тааны, колдонуу, өндүрүү жана башкаруу”. Бул стратегиялык окторго ылайык, жасалма интеллект экосистемасынын канын түзгөн энергия, эсептөө техникасы, инфраструктура, маалыматтар/моделдер жана практикалык колдонмолор сыяктуу беш негизги катмар бекемделет. Ошол эле учурда таланттарды өнүктүрүү, каржыга жетүү жана укуктук жөнгө салуу сыяктуу маанилүү багыттарды камтыган 16 артыкчылыктуу иш-аракеттер тез арада ишке ашырылат.

Долбоордун алкагында жарандар санариптик компетенцияларын сынай ала турган электрондук өкмөт интеграциясы менен улуттук баалоо инфраструктурасы түзүлөт. Бул процессте 5 миллион жарандын жасалма интеллект боюнча маалымдуулугун жогорулатуу максат кылынууда, ал эми секторго 10 миң алдыңкы адисти жана 100 миң жасалма интеллект колдонуу профессионалын алып келүү пландалууда.

500 миллиард лира инвестиция жана инфраструктура кыймылы

Түркиянын технологиялык инфраструктурасын дүйнөлүк стандарттарга жеткирүүнү максат кылган пландын алкагында маалымат борборлорунун орнотулган кубаттуулугун 1 ГВтка чейин көбөйтүү каралууда. Заманбап экосистема түзүлөт, анда изилдөөчүлөр, инновациялык стартаптар жана чакан жана орто ишканалар жогорку эсептөө кубаттуулуктарына түздөн-түз кире алышат. Иш-аракет планынын ийгиликтүү болушу үчүн жеке сектордун динамизми эң жогорку деңгээлде пайдаланылат жана бул тармакка 500 миллиард лиралык жеке сектор инвестициясы мобилизацияланат.

Жасалма интеллектке арналган эки ири фонд түзүлүүдө

Идея баскычынан баштап дүйнөлүк рынокко чыгууга чейинки стартаптардын бардык процесстерин колдоо үчүн күчтүү эки этаптуу каржылоо механизми ишке ашырылат. Бул алкакта фундаменталдык илимий изилдөөлөрдү каржылоо үчүн эң аз 10 миллиард лира бюджети менен Улуттук Жасалма Интеллект изилдөө фонду түзүлөт. Стартаптардын масштабдуулугун камсыздай турган Жасалма интеллект өсүү фондунун көлөмү 15 миллиард лирага чейин көбөйтүлөт. Биринчи этапта кеминде 20 жасалма интеллект стартаптарынын өсүү процесстерине түз каржылык салым кошуу максатталган.

Бардык мамлекеттик мекемелер координациялуу түрдө катыша турган бул тарыхый пландын бардык деталдарына Өнөр жай жана технология министрлигинин расмий сайты www.sanayi.gov.tr/yapayzekaeylemplaniден кирүүгө болот.