Türkiye emeli intellektiniň ýol kartasy yglan edildi: 1 trillion lira gymmaty bolan ägirt meýilnama güýje girdi

Türkiye tehnologiki garaşsyzlyga we ykdysady ösüşe tarap taryhy ädim ätdi we 2026-2030-njy ýyllary öz içine alýan milli emeli intellekt strategiýasyny yglan etdi. Resmi gazetde prezident Rejep Taýyp Erdoganyň goly bilen resmi taýdan güýje giren Türkiýe emeli intellekt hereket meýilnamasy ýurdy bu ugurda özüne çekiji merkeze öwürmegi maksat edinýär.

Senagat we tehnologiýa ministri Mehmet Fatih Kaçyr güýçli gözleg we barlag infrastrukturasy, ökde adam resurslary we dinamiki telekeçilik ekosistemasy bilen Türkiýany emeli intellektde öňdebaryjy ýurda öwürjekdigini aýtdy. Ministr Kajyr bu tehnologiýany milli abadançylygy we adamzadyň umumy bähbidini ýokarlandyrmak üçin iň ýokary derejede ulanjakdyklaryny aýtdy. Meýilnama laýyklykda, döwlet we hususy pudaklaryň bilelikdäki sinergiýasy bilen 1 trillion liradan gowrak ykdysady gymmatlyk öndürmäge gönükdirilendir.

Dört esasy ok we 16 sany ileri tutulýan hereket meýilnamasy

Täze ýol kartasy, Türkiýäniň tehnologiýa görüşini emele getirjek dört esasy sütüniň üstünde guruldy: “Tanaň, ulanyň, öndüriň we dolandyryň” . Bu strategiki oklara laýyklykda, emeli intellekt ekosistemasynyň ömrüni emele getirýän energiýa, hasaplaýyş enjamlary, infrastruktura, maglumatlar / modeller we amaly goşundylar ýaly bäş esasy gatlak güýçlendiriler. Şol bir wagtyň özünde zehinleri ösdürmek, maliýeleşdirmek we hukuk kadalary ýaly möhüm ugurlary öz içine alýan 16 sany möhüm çäre çalt durmuşa geçiriler.

Taslamanyň çäginde, raýatlaryň sanly başarnyklaryny synap bilýän elektron hökümet integrasiýasy bilen milli baha beriş infrastrukturasy dörediler. Bu etapda, 5 müň raýata emeli intellekt barada habarlylygy ýokarlandyrmak maksat edinilýär, şol bir wagtyň özünde bu pudaga 10 müň ösen hünärmen we 100 müň emeli intellekt amaly hünärmenini getirmek meýilleşdirilýär.

500 milliard TL maýa goýum we infrastruktura hereketi

Türkiýäniň tehnologiki infrastrukturasyny dünýä ülňülerine ýetirmegi maksat edinýän meýilnamanyň çäginde maglumat merkezleriniň oturdylan kuwwatynyň 1 GW-a çenli ýokarlandyrylmagy göz öňünde tutulýar. Gözlegçiler, innowasiýa başlangyçlary we kiçi we orta kärhanalar ýokary hasaplaýyş kuwwatyna gönüden-göni girip bilýän häzirki zaman ekosistemasy dörediler. Hereket meýilnamasynyň üstünlikli bolmagy üçin hususy sektoryň dinamikasy iň ýokary derejede ulanylar we 500 milliard TL bahasy bolan hususy pudagyň maýa goýumlary bu ugurda mobilizlener.

Emeli intellektlere bagyşlanan iki sany ullakan fond döredilýär

Başlangyç ideýa tapgyryndan dünýä bazarlaryna çenli ähli amallary goldamak üçin güýçli iki basgançakly maliýeleşdiriş mehanizmi durmuşa geçiriler. Bu nukdaýnazardan, esasy ylmy gözlegleri maliýeleşdirmek üçin azyndan 10 milliard TL býudjeti bolan Milli emeli intellektual gözleg gaznasy dörediler. Başlangyçlary giňeltmäge mümkinçilik berjek emeli intellektiň ösüş gaznasynyň göwrümi 15 milliard TL-e çenli ýokarlandyrylar. Birinji etapda, azyndan 20 sany emeli intellekt başlangyjynyň ösüş prosesine gönüden-göni maliýe goşant goşmagy maksat edinilýär.

publichli döwlet edaralarynyň utgaşdyrylan gatnaşjak bu taryhy meýilnamasynyň ähli jikme-jikliklerine Senagat we Tehnologiýa ministrliginiň resmi web sahypasy www.sanayi.gov.tr/yapayzekaeylemplani girip bilersiňiz.