Тышкы иштер министри Хакан Фидандын оюн өзгөрткөн билдирүүлөрү: "Нетаньяхунун өкмөтү эл аралык коопсуздукка коркунуч"

Тышкы иштер министри Хакан Фидан 2026-жылдагы НАТО саммитинен кийин аймактык жана дүйнөлүк күн тартибин солкулдата турган билдирүүлөрдү жасады. Министр Фидан «The National» гезитине берген маегинде Жакынкы Чыгыштагы чыңалуудан Түркия-Израиль карым-катнаштарына, Сириянын келечегинен аймактык коопсуздук архитектурасына чейин көптөгөн орчундуу темаларды талкуулады. Европа лидерлеринин Израил коркунучун жаңыдан түшүнө баштаганын белгилеген Фидан, Нетаньяху өкмөтүнүн бир гана аймак үчүн эмес, глобалдык коопсуздук үчүн да чоң жүк болуп калганын баса белгиледи.

"Нетаньяхунун өкмөтү эл аралык коопсуздукка коркунуч"

Министр Фидан Израилдин премьер-министри Биньямин Нетаньяху жана анын кабинети тарабынан жүргүзүлүп жаткан агрессивдүү саясаттын чек арадан тышкары коркунуч туудурганына көңүл бурду. Европалык мамлекеттик ишмерлердин бул коркунучту түшүнө баштаганын, бирок маселени чечүү үчүн конкреттүү эрк көрсөтө электигин белгилеген Фидан : «Нетаньяху өкмөтүнүн саясаттары бир гана биз үчүн көйгөй эмес. Анын саясаты жана өкмөтү Израиль үчүн жүк, аймак үчүн жүк жана эл аралык коопсуздук үчүн жүк жана коркунуч болуп саналат»,-деди. Тышкы иштер министри эки өлкөнүн ортосунда түз аскердик тирешүүгө түрткү бере турган конкреттүү себеп жок экенин билдирди.

Сириядагы туруксуздаштыруу аракеттери жана аймактык тең салмактуулуктар

Сириядагы акыркы абалга токтолгон Хакан Фидан Израилдин коңшу өлкөлөрдөгү туруксуздукту өз кызыкчылыгы үчүн колдонууга умтулганын белгиледи. Израилдин Сирияда күчтүү жана өзгөргөн башкарууну көрүү каалоосунан күмөн санаганын белгилеген министр Фидан, Израил өкмөтүнүн аймак өлкөлөрүнө карата мурунку жана азыркы агрессивдүү мамилесинин бул туруксуздаштыруу аракеттерин тастыктаганын айтты. Фидан Ирандын тышкы иштер министри Аббас Эракчи менен болгон телефон сүйлөшүүсүнө да токтолуп, кризистердин келип чыгышын жакшыраак талдоо мүмкүнчүлүгүнө ээ болгонун, чыңалууну азайтуунун жалгыз жолунун тараптардын ок атышпоо жана тынчтыктын негизинде чын жүрөктөн жолугушуусу экенин белгиледи. Ал мүмкүн болуучу провокациялардан жана түшүнбөстүктөрдөн ар дайым сак болуу керектигин баса белгиледи.

Жаңы аймактык коопсуздук буйругу жана Анкаранын ролу

Түркиянын терең тамырлуу тарыхы жана дипломатиялык билими менен аймактык кризистерде өзгөчө ортомчулук ролун аткара аларын белгилеген Фидан «Биз бардыгын билебиз, ар бир кагылышуунун динамикасын билебиз»деп Анкаранын стратегиялык күчүн баса белгиледи. Газа Тынчтык Башкармалыгынын геноцидди токтотуу үчүн маанилүү бир миссияны алганын, бирок гуманитардык жардам жеткирүүдө али толук ийгиликке жете электигин белгилеген министр Фидан, эл аралык коомчулуктун Израилге карата басымды күчөтүүсү керектигин айтты. Аймактык маселелердин чечилиши үчүн Түркия, Пакистан, Египет жана Сауд Аравия тарабынан түзүлгөн жумушчу топко токтолгон Фидан, бул түзүмдүн учурдагы аймактык уюмдардын ордун толтурууну эмес, түйшүктүү дипломатиялык процесстерди жеңип, тезирээк жана практикалык чечимдерди чыгарууну максат кылганын белгиледи. Фидан бардык тараптардын эгемендигин жана аймактык бүтүндүгүн сыйлай турган жаңы коопсуздук архитектурасынын маанилүү экенин жана АКШ менен Ирандын ортосунда мүмкүн болуучу тынчтык келишиминин аймактагы бардык тең салмактуулуктарды оң жагына өзгөртө аларын кошумчалады.