11 Eylül Davasında Tarihi Karar: Sanıkların Yargılanacağı Tarih Netleşti

Amerika Birleşik Devletleri tarihinin en karanlık sayfalarından biri olan 11 Eylül terör saldırılarına ilişkin yargı sürecinde çok önemli bir gelişme yaşandı. ABD Hava Kuvvetleri Yarbayı Michael Schrama, saldırıların baş mimarı olmakla suçlanan Halid Şeyh Muhammed ve suç ortakları Velid Muhammed Salih Mübarek bin Attaş, Mustafa Ahmed Adam al Hawsawi ile Ali Abdul Aziz Ali'nin askeri mahkemede yargılanacağı tarihi resmen ilan etti. Sanıklar, 5 Haziran 2028 tarihinde hakim karşısına çıkacak. Askeri savcıların davanın 2027 yılında görülmesi yönündeki talepleri ise Yarbay Schrama tarafından "çok erken" olduğu gerekçesiyle reddedildi.

İdam Cezasını Engelleyen Anlaşma Nasıl İptal Edildi?

Davanın bu noktaya gelmesinde, daha önce sanıklarla yapılan ve sonrasında büyük tartışmalara yol açan bir anlaşma yatıyor. Temmuz 2024'te Halid Şeyh Muhammed, Velid Muhammed Salih Mübarek bin Attaş ve Mustafa Ahmed Adam al Hawsawi, askeri savcılarla uzlaşmaya varmıştı. Bu anlaşma kapsamında sanıklar, 11 Eylül'de hayatını kaybeden 2 bin 976 kişinin ölümünden sorumlu olduklarını ve kendilerine yöneltilen tüm suçlamaları kabul edeceklerdi. Karşılığında ise haklarında idam cezası istenmeyecek ve cezaları Küba'daki Guantanamo Körfezi'nde ömür boyu hapse çevrilecekti.

Ancak bu uzlaşma, saldırılarda yakınlarını kaybeden kurban ailelerinin sert tepkisiyle karşılaştı. Tepkilerin büyümesi üzerine dönemin ABD Savunma Bakanı Lloyd Austin, anlaşmayı birkaç gün sonra tek taraflı olarak iptal etti. Sanık avukatlarının bu karara itiraz etmesi üzerine Başkan Joe Biden yönetimi devreye girerek konuyu federal mahkemeye taşıdı. Geçtiğimiz Temmuz ayında Washington DC'deki federal temyiz mahkemesi, Savunma Bakanı Austin'in anlaşmayı iptal etme konusunda tam yetkiye sahip olduğuna hükmederek tartışmalara son noktayı koydu.

Saldırıların Planlayıcısı 2003 Yılından Beri Gözaltında

Davanın bir numaralı sanığı konumundaki Halid Şeyh Muhammed, 11 Eylül 2001'de kaçırılan yolcu uçaklarının New York'taki Dünya Ticaret Merkezi (İkiz Kuleler) ve Washington'daki Pentagon binalarına çarptırılmasıyla sonuçlanan eylemlerin ana planlayıcısı ve organize edicisi olmakla suçlanıyor. Pakistan'da 2003 yılında gerçekleştirilen bir operasyonla yakalanan Muhammed, 2006 yılından bu yana Küba'daki Guantanamo Körfezi askeri hapishanesinde yüksek güvenlikli koşullarda tutuluyor. Davada yargılanacak diğer üç sanık da aynı tesiste gözaltında bulunuyor.

Yargılama Sürecinin Uzamasının Arka Planı

11 Eylül saldırılarının üzerinden 20 yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen davanın henüz esastan karara bağlanamamış olması, ABD hukuk sisteminde ve uluslararası kamuoyunda uzun süredir tartışılıyor. Sanıkların CIA'in gizli hapishanelerinde maruz kaldığı iddia edilen işkence yöntemleri ve bu süreçte elde edilen ifadelerin mahkemede delil olarak kullanılıp kullanılamayacağı tartışmaları, yargılama sürecini çıkmaza sokan en büyük etkenlerden biri oldu. 2028 yılında başlayacak olan askeri mahkeme, çeyrek asırlık bu hukuki düğümü çözmeyi hedeflerken, davanın ABD tarihinin en uzun ve en karmaşık davalarından biri olarak kayıtlara geçmesi bekleniyor.