11-nji sentýabr wakasyndaky taryhy karar: Günäkärlenýänleriň sud ediljek senesi aýdyňlaşdyryldy

ABŞ-nyň taryhynyň iň garaňky sahypalarynyň biri bolan 11-nji sentýabrda bolup geçen terrorçylykly hüjümler bilen baglanyşykly kazyýet işinde gaty möhüm ösüş boldy. ABŞ-nyň Howa güýçleriniň podpolkownigi Maýkl Şrama hüjümleriň baş binagäri bolmakda aýyplanýan Halid Şeýh Muhammetiň we onuň ýaranlarynyň Walid Muhammet Saleh Mubarek bin Attaş , Mustafa Ahmed Adam al Hawsawi we Ali Abdul Aziz Ali -iň kazyýetde geçiriljekdigini resmi taýdan yglan etdi. Günäkärlenýänler 2028-nji ýylyň 5-nji iýunynda kazylaryň öňünde çykyş ederler. Harby prokurorlaryň 2027-nji ýylda diňlenilmegi baradaky haýyşlary podpolkownik Şrama "gaty ir" diýip ret etdi.

Ölüm jezasynyň öňüni almak baradaky şertnama nädip ýatyryldy?

Kazyýetiň bu meselä gelmeginiň sebäbi günäkärlenýänler bilen ozal baglaşylan şertnama bolup, soň uly jedeller döretdi. 2024-nji ýylyň iýulynda Halid Şeýh Muhammet, Walid Muhammet Salih Mubarek bin Attaş we Mustafa Ahmed Adam al Hawsawi harby prokurorlar bilen ylalaşyk gazandy. Bu şertnamanyň çäginde günäkärlenýänler 11-nji sentýabrda ölen 2976 adamyň ölümine özleriniň jogapkärdigini boýun alarlar we olara bildirilýän ähli aýyplamalary kabul ederler. Munuň öwezine ölüm jezasy gözlenmez we Kubanyň Guantanamo aýlagynda ömürlik azatlykdan mahrum ediler.

Şeýle-de bolsa, bu ylalaşyk hüjümlerde garyndaşlaryny ýitiren pidalaryň maşgalalaryna berk garşylyk görkezdi. Reaksiýalaryň artmagy bilen ABŞ-nyň şol wagtky Goranmak ministri Lloýd Ostin birnäçe günden soň şertnamany birtaraplaýyn ýagdaýda ýatyrdy. Günäkärlenýäniň aklawçylary bu karara garşy çykanda, Prezident Jo Baýdeniň administrasiýasy içeri girdi we meseläni federal kazyýete berdi. Geçen iýulda Waşington şäherindäki federal şikaýat kazyýeti Goranmak ministri Ostiniň şertnamany ýatyrmaga doly ygtyýarlydygy barada karar çykaryp, jedeli soňlady.

Hüjümleri meýilleşdiriji 2003-nji ýyldan bäri tussaglykda saklanýar

Bu işde birinji günäkärlenýän Halid Şeýh Muhammet 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda Nýu-Yorkorkdaky Bütindünýä Söwda Merkezine (Ekiz diňler) we Waşingtonda ýerleşýän Pentagon binalaryna gaçyp giden ýolagçy uçarlarynyň esasy meýilleşdirijisi we guramaçysy bolmakda günäkärlenýär. kazyýetde garaljak günäkärlenýänler hem şol bir kamerada saklanýar.

11-nji sentýabr hüjümlerinden 20 ýyldan gowrak wagt geçen hem bolsa, kazyýet işiniň entek çözülmänligi ABŞ-nyň hukuk ulgamynda we halkara jemgyýetçiliginde uzak wagtlap ara alnyp maslahatlaşylýar. Günäkärlenýänleriň Merkezi aňtaw gullugynyň gizlin türmelerine sezewar edilendigi aýdylýar we bu prosesde alnan sözleriň kazyýetde subutnama hökmünde ulanylyp bilinjekdigi baradaky jedeller kazyýet işiniň petiklenmegine sebäp bolan iň möhüm faktorlaryň biri boldy. 2028-nji ýylda başlajak harby kazyýet çärýek asyrlyk hukuk düwünini çözmegi maksat edinýän hem bolsa, bu işiň ABŞ taryhynyň iň uzyn we çylşyrymly işleriniň biri hökmünde hasaba alynmagyna garaşylýar.