ABD-İran Anlaşması: İsrail'i Tedirgin Eden Detaylar

ABD ve İran arasında süregelen diplomatik görüşmelerde, tarafların 60 günlük geçici bir anlaşma üzerinde uzlaşmaya yakın olduğu bildiriliyor. ABD'li yetkililer, bu anlaşmanın Hürmüz Boğazı'nın yeniden uluslararası deniz trafiğine açılmasını, İran'ın petrol satışlarına izin verilmesini ve Tahran'ın nükleer programına ilişkin yeni müzakerelerin başlatılmasını öngördüğünü belirtiyorlar.

Geçici Anlaşmanın Detayları

Görüşmelerin henüz tamamlanmadığı ve anlaşmanın başarısız olma ihtimalinin bulunduğu ifade edilirken, taslak metin üzerinde uzlaşıldığı ve bu mutabakat zaptının 60 gün süreyle geçerli olacağı bildirildi. Bu sürenin taraflar arasında mutabakat sağlanması halinde uzatılabileceği de kaydedildi.

Hürmüz Boğazı ve Petrol Satışı

Taslak anlaşmaya göre İran, Hürmüz Boğazı'na yerleştirdiği mayınları temizlemeyi ve boğazdan uluslararası gemi geçişlerinin güvenli bir şekilde yapılmasını sağlamayı taahhüt ediyor. Bunun karşılığında, ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırması ve İran'ın petrol ihracatına olanak tanıyacak bazı yaptırım muafiyetlerini uygulamaya koyması planlanıyor.

Yaptırımlar ve Nükleer Program

ABD, yaptırımların kaldırılmasının 'performansa bağlı rahatlama' ilkesi çerçevesinde ilerleyeceğini belirtirken, İran'ın talep ettiği kalıcı yaptırım kaldırımı ve dondurulmuş fonların serbest bırakılması taleplerinin ise şimdilik kabul edilmediği bildirildi. Ayrıca, İran'ın nükleer silah geliştirmeyeceğine dair taahhütler ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin askıya alınması konularında müzakerelerin sürdürüleceği ifade ediliyor.

İran'ın Taviz Verme Eğilimi

Konuya yakın kaynaklar, İran'ın arabulucular aracılığıyla ABD'ye sözlü güvence verdiğini ve zenginleştirme faaliyetlerinin sınırlandırılması konusunda belirli tavizler vermeye açık olduğunu aktardı. ABD ise yaptırımların kaldırılması ve İran'a ait bloke edilmiş varlıkların serbest bırakılmasını yalnızca nihai ve doğrulanabilir bir anlaşmadan sonra gerçekleştireceğini belirtiyor.

Askeri Unsurlar ve Bölgesel Güvenlik

Bölgeye son aylarda sevk edilen ABD askeri unsurlarının, 60 günlük süreç boyunca bölgede kalacağı, ancak nihai bir anlaşmanın sağlanması durumunda geri çekilebileceği belirtiliyor. Taslak anlaşmanın dikkat çeken bir diğer maddesi ise İsrail ile Hizbullah arasındaki Lübnan cephesindeki çatışmaların sona erdirilmesi.

İsrail'in Endişeleri

İsrail, bu taslak anlaşmanın bazı maddeleri konusunda endişelerini dile getirdi. İsrailli yetkililere göre, Başbakan Netanyahu, ABD Başkanı Trump ile yaptığı telefon görüşmesinde bu konuda kaygılarını iletti. Özellikle İsrail'in, Hizbullah'ın yeniden silahlanması veya saldırı girişiminde bulunması durumunda müdahale hakkını saklı tutmak istediği ifade ediliyor.

Trump ve Bölgesel Diplomasi

Başkan Trump, Suudi Arabistan, Katar, Mısır, Türkiye, Pakistan ve Birleşik Arap Emirlikleri liderleriyle yaptığı konferans görüşmesinde, bu anlaşmaya yönelik destek aldı. ABD basınına konuşan kaynaklar, Trump'ın İran'a karşı geniş çaplı askeri operasyon seçenekleri ile diplomatik çözüm arasında gidip geldiğini, ancak diplomasiye daha fazla ağırlık verdiğini belirtti.

Gelecekteki Olası Gelişmeler

ABD'li yetkililer, İran'ın nükleer müzakerelerde yeterince ciddi davranmadığı takdirde, bu geçici anlaşmanın 60 günlük süreyi tamamlamadan sona erebileceğini belirtiyor. ABD'nin, İran'ın nükleer programına ilişkin taleplerini karşılaması durumunda ise, Tahran ile ilişkileri yeniden şekillendirme ve İran ekonomisinin uluslararası sisteme entegrasyonu yönünde kapsamlı adımlar atmaya hazır olduğu ifade ediliyor.