ABD-İsrail ve İran Arasındaki Çatışma Petrol Üretimini Vurdu

ABD, İsrail ve İran arasında 28 Şubat'ta patlak veren çatışma, dünya petrol piyasasında büyük bir krize sebep oldu. Norveç merkezli Rystad Energy, bu çatışmanın küresel petrol arzında 1 milyar varillik azalmaya neden olduğunu ve bu kaybın ABD'nin stratejik rezervinin iki buçuk katına denk geldiğini bildirdi.

Petrol Arzında Büyük Düşüş

Çatışmaların başladığı günden bu yana 6 Körfez ülkesi ciddi üretim sıkıntıları yaşadı. Bu ülkelerdeki günlük petrol üretimi 24,2 milyon varilden 12,4 milyon varile geriledi. Özellikle Suudi Arabistan ve Irak gibi petrol devleri, bu krizin merkezinde yer aldı.

Suudi Arabistan'ın günlük yaklaşık 3,8 milyon varillik üretim kaybı, toplam petrol kesintilerinin %32'sini oluşturdu. Ancak yükselen petrol fiyatları ve Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı üzerinden Yenbu Limanı'na yapılan sevkiyatlar sayesinde ülkenin Mart ayında ihracat gelirleri 24,6 milyar dolara çıkarak 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Irak ve Kuveyt'te Durum

Irak, güneydeki büyük petrol sahalarının Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan deniz ihracatına bağımlılığı nedeniyle, günlük 2,8 milyon varillik arz kaybı yaşadı. Bu durum, ülkenin ihracat gelirlerini Şubat ayındaki 6,8 milyar dolardan Nisan'da 1 milyar dolara kadar düşürdü.

Kuveyt ise günlük 2 milyon varillik arz kaybıyla karşı karşıya kaldı. Bu ülkelerdeki üretim ve ihracat sıkıntıları, küresel petrol piyasasını derinden etkiledi.

Hürmüz Boğazı ve Alternatif Rotalar

Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği, çatışma nedeniyle önemli ölçüde azaldı. Şubat ayında günlük yaklaşık 120 gemi geçiş yaparken, Mart ayında bu sayı 5-10 gemiye kadar düştü. Nisan ve Mayıs aylarında ise geçişler, çatışma öncesi seviyelerin %20 altında kaldı.

Bu durum, Suudi Arabistan'daki Yenbu ve BAE'deki Füceyre limanlarını alternatif çıkış noktaları olarak ön plana çıkardı, ancak Hürmüz Boğazı'nın rolünü tamamen dolduramadı.

Gelecek Projeksiyonları

Rystad Energy, üretim ve ticaret akışlarının toparlanmasının kademeli bir süreç gerektireceğini belirtti. Tankerlerin yeniden konumlandırılması zaman alırken, Hürmüz Boğazı'nın tekrar açılması durumunda bile üretim ve lojistik süreçlerin normale dönmesi birkaç haftayı bulabilir.

Kayıpların %85'inin Ekime kadar telafi edilebileceği, ancak tam normalleşmenin Irak ve Kuveyt'teki üretim sahalarındaki kısıtlamalar nedeniyle Ocak 2027'yi bulabileceği tahmin ediliyor. Yıl sonuna kadar en iyi senaryoda bile toplam arz kaybının 2 milyar varile ulaşacağı öngörülüyor.

Uzman Görüşleri

Rystad Energy Orta Doğu ve Kuzey Afrika Araştırma Direktörü Aditya Saraswat, kümülatif kayıpların 1 milyar varili bulduğunu ve haziran ayında dar kapsamlı bir ABD-İran anlaşması ile Hürmüz Boğazı'nın Temmuz ortasından itibaren kademeli olarak açılmasının beklenmesine rağmen bu miktarın yıl sonuna kadar iki katına çıkacağını belirtti.

Çatışmanın her ay, kümülatif kayıplara yaklaşık 350 milyon varil eklediğini ifade eden Saraswat, özellikle Irak ve Kuveyt'teki eski sahaların yeniden üretime geçme sürelerinin piyasa beklentilerinden daha uzun sürdüğünü ve bu kayıpların bir kısmının geri dönmeyeceğini düşündüklerini aktardı.

Altı Körfez üreticisinde günlük 11,8 milyon varillik üretimin durması, bu çatışmayı modern petrol döneminin en ciddi arz kesintisi haline getirdi.