Küresel Petrol Arzında Düşüş: ABD-İran Gerilimi Etkisi Sürüyor

Küresel enerji piyasaları, son dönemde yaşanan jeopolitik gerilimler nedeniyle dalgalanmalar yaşıyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yayınlanan son rapor, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik politikalarının, küresel petrol arzını ciddi şekilde etkilediğini ortaya koyuyor. Mayıs ayında, dünya genelindeki petrol arzı, bir önceki aya göre günlük yaklaşık 600 bin varil azalarak 94 milyon 470 bin varile geriledi. Bu rakam, ABD ve İsrail’in Şubat ayındaki saldırılarından önceki dönemle kıyaslandığında, günlük bazda 13 milyon 600 bin varil düşüşe işaret ediyor.

Küresel Arzda Düşüşün Nedenleri

Uluslararası Enerji Ajansı'nın raporuna göre, petrol arzındaki düşüşün başlıca nedenlerinden biri, ABD'nin İran’a uyguladığı deniz ablukası. Bu abluka, İran’ın petrol ihracatını önemli ölçüde sınırladı. Ayrıca, OPEC+ olarak bilinen ve Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ile birlikte bazı diğer üretici ülkeleri kapsayan grubun üretimi de azaldı. Mayıs ayında, OPEC+ grubu bir önceki aya göre günlük yaklaşık 1 milyon 120 bin varil azalarak, toplam üretimi 35 milyon 920 bin varile indirdi.

OPEC+ ve Diğer Üreticilerin Rolü

OPEC+ dışı üreticiler ise, petrol arzında bir artış kaydetti. Günlük 530 bin varil artışla toplam 58 milyon 540 bin varil üretim yapıldı. Bu artış, biyoyakıt üretimi ile ABD ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden gelen daha yüksek arzdan kaynaklandı. Ancak genel tabloya bakıldığında, küresel petrol arzının 2023 yılı sonunda geçen yıla kıyasla günlük yaklaşık 3 milyon 900 bin varil azalarak 102 milyon 379 bin varile düşmesi bekleniyor.

Gelecekteki Beklentiler ve Riskler

IEA raporu, önümüzdeki yıllarda arzda beklenen değişikliklere de ışık tutuyor. OPEC+ ülkelerinin üretiminin 2023’te günlük 4 milyon 700 bin varil azalarak 42 milyon 120 bin varile gerileyeceği tahmin ediliyor. Buna karşılık, OPEC+ dışı üretim ise artış göstermeye devam edecek ve günlük yaklaşık 820 bin varil artışla 60 milyon 250 bin varile ulaşacak. Bununla birlikte, ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını öngören geçici bir anlaşma, arz akışlarında kademeli bir normalleşme sağlayabilir.

Talep Projeksiyonları ve Ekonomik Etkiler

IEA'nın talep projeksiyonlarına göre, küresel petrol talebi bu yıl geçen yıla kıyasla günlük yaklaşık 1 milyon 120 bin varil azalarak 103 milyon 290 bin varile düşecek. Özellikle Nisan ve Mayıs aylarında petrol talebi belirgin bir şekilde geriledi. Yüksek akaryakıt fiyatları ve ürün arzındaki kesintiler, yılın ikinci çeyreğinde sevkiyatların geçen yıla göre %4,8 düşmesine neden olacak.

2027'ye Doğru Arz ve Talep Beklentileri

IEA, 2027 yılında küresel petrol arzının güçlü bir artışla günlük yaklaşık 8 milyon varil artışla 110 milyon 350 bin varile ulaşmasını bekliyor. Aynı şekilde, talebin de günlük yaklaşık 2 milyon varil artışla 105 milyon 300 bin varile yükseleceği öngörülüyor. Ancak bu öngörüler, jeopolitik riskler ve küresel ekonomideki belirsizlikler nedeniyle önemli ölçüde değişiklik gösterebilir.

Sonuç ve Değerlendirme

Küresel petrol piyasaları, jeopolitik gelişmelerin etkisi altında şekillenmeye devam ediyor. ABD-İran arasındaki anlaşmalar ve Hürmüz Boğazı'ndaki durum, önümüzdeki yıllarda petrol arzı üzerinde kritik bir rol oynayacak. Bu süreçte, piyasa oyuncuları için risk yönetimi ve esneklik hayati önem taşıyor.