IEA Temmuz Raporunu Açıkladı: Küresel Petrol Arzında Büyük Artış Ancak Riskler Sürüyor

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel enerji piyasalarının yakından takip ettiği temmuz ayı Petrol Piyasası Raporu'nu kamuoyuyla paylaştı. Rapora göre, dünya genelindeki petrol arzı bir önceki aya kıyasla günlük bazda 2,4 milyon varil gibi önemli bir artış kaydederek 101,5 milyon varil seviyesine ulaştı. Bu yükselişte, başta OPEC+ grubu olmak üzere küresel üreticilerin arz artırma hamleleri belirleyici oldu.

OPEC+ Üretiminde Kazakistan Kesintisine Rağmen Güçlü Yükseliş

Temmuz ayında küresel arzın lokomotifi OPEC+ grubu oldu. Karadeniz'de yaşanan sıcak çatışmalar ve saldırılar nedeniyle Kazakistan'ın petrol üretimi ile sevkiyat hatlarında ciddi aksamalar meydana gelmesine rağmen, OPEC+ grubunun toplam üretimi günlük 1,8 milyon varil artış gösterdi. Bu süreçte kartel dışı üreticiler de arz artışına katkı sağladı. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasındaki kısa süreli gerginliğin yumuşamasıyla birlikte Katar'ın arzında yaşanan toparlanma, OPEC dışı ülkelerin üretimini günlük 590 bin varil yukarı taşıdı.

Ancak ay sonuna doğru Washington-Tahran hattındaki mutabakat zaptının geçerliliğini yitirmesi ve Husilerin Suudi Arabistan'a ait tankerler ile kritik enerji altyapılarını hedef alan saldırıları, Körfez bölgesindeki toparlanma adımlarını yeniden kırılgan bir sürece soktu.

Enerji piyasalarında Hürmüz Boğazı'ndaki ticaret trafiğinin normale döneceği beklentisi korunurken, küresel petrol arzının bu yıl geçen yıla göre günlük ortalama 4,3 milyon varil azalarak 102 milyon varil düzeyinde kalacağı öngörülüyor. Körfez bölgesinde günlük 8,3 milyon varillik devasa bir kapasitenin halen devre dışı olması, toplam arzın geçen yılın aynı dönemine göre günlük 6,3 milyon varil daha geride kalmasına yol açıyor.

Bölgesel Çatışmalar ve Arz Tahminlerindeki Aşağı Yönlü Revizyonlar

Temmuz ve ağustos aylarında tırmanan çatışmalar ile deniz taşımacılığındaki lojistik aksamalar nedeniyle, IEA yılın üçüncü çeyreğine ilişkin küresel petrol arzı tahminini önceki rapora kıyasla günlük 1,7 milyon varil aşağı yönlü revize etti. Ülke bazlı üretim verilerine bakıldığında, OPEC+ ortaklığının temmuz ayı üretimi günlük yaklaşık 1 milyon 780 bin varil artışla 40 milyon 750 bin varile ulaştı. Bu dönemde lider üretici Suudi Arabistan günlük üretimini 900 bin varil artırarak 8 milyon 240 bin varile, Rusya ise 100 bin varil artışla 8 milyon 760 bin varile çıkardı.

OPEC+ dışı ülkelerin arzı ise günlük yaklaşık 590 bin varil artarak 60 milyon 750 bin varil seviyesine ulaştı. Önümüzdeki yıla dair beklentiler ise daha pozitif bir tablo çiziyor; küresel arzın 2024'te günlük 8,3 milyon varil artışla 110,3 milyon varil rekor seviyesine ulaşması bekleniyor.

Yüksek Akaryakıt Fiyatları ve Hürmüz Boğazı Riski Petrol Talebini Baskılıyor

IEA, Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığın sürmesi ve bunun küresel tedarik zincirlerinde yarattığı aksaklıkların yanı sıra, yüksek akaryakıt fiyatlarının tüketici talebini baskılaması nedeniyle bu yılki küresel petrol talebi öngörüsünü günlük 510 bin varil düşürdü. Yeni tahminlere göre, küresel petrol talebi bu yıl geçen yıla göre günlük 1,6 milyon varil azalacak. Her ne kadar yüksek fiyatlar hızlı bir toparlanmanın önüne set çekse de, güncel teslimat verileri talepteki en sert düşüş döneminin geride kalmış olabileceğine işaret ediyor.

Piyasalarda normalleşmenin sürmesi durumunda, küresel petrol talebinin kasım ayından itibaren yeniden yükseliş trendine girmesi bekleniyor. Çeyreklik dönemler incelendiğinde, talebin geçen yılın aynı dönemlerine göre ikinci çeyrekte günlük 4,9 milyon varil, üçüncü çeyrekte ise 2,8 milyon varil azalacağı öngörülüyor. Buna karşın, ilk çeyrekte günlük 860 bin varil, son çeyrekte ise günlük 580 bin varil artış yaşanacağı tahmin ediliyor. IEA, uzun vadeli projeksiyonunda ise 2027 yılı için günlük yaklaşık 2 milyon varillik talep artışı beklentisini koruyarak, küresel talebin 105 milyon 700 bin varil seviyesine ulaşacağını öngörüyor.