Anayasa Mahkemesi'nden Hidayet Karaca Başvurusu Hakkında Karar

Anayasa Mahkemesi, 5 Mayıs 2026 tarihinde gerçekleştirdiği toplantıda, Hidayet Karaca tarafından yapılan 2021/6977 numaralı bireysel başvuruyu sonuçlandırdı. Başvurucu, tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumundan Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından düzenlenen ödeme emirlerine karşı açtığı davanın, duruşmaya katılmaması gerekçesiyle işlemden kaldırılması ve ardından açılmamış sayılması nedeniyle mahkemeye erişim ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini iddia etmişti.

İstanbul Anadolu 20. İş Mahkemesi'nde görülen davada, başvurucuya duruşma gün ve saati usulüne uygun şekilde tebliğ edilmesine rağmen, başvurucu duruşmaya katılmamış ve mazeret bildirmemiştir. Mahkeme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150. maddesi uyarınca dosyanın işlemden kaldırılmasına, üç aylık yasal sürede yenilenmemesi üzerine ise davanın açılmamış sayılmasına hükmetmiştir. İstinaf ve temyiz süreçleri sonrası kesinleşen bu karar üzerine başvurucu, Anayasa Mahkemesi'ne taşınan süreçte, ceza infaz kurumunda bulunması nedeniyle duruşmaya katılımının sağlanmadığını savunmuştur.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru sisteminde mahkemeye erişim hakkının, uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilme ve etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteme güvencesini içerdiğini hatırlatmıştır. Mahkeme, başvurucunun duruşma gününden haberdar olduğunu, SEGBİS talebinde bulunmadığını ve adli yardım kapsamında vekil tayini için irade göstermediğini belirterek, davanın takipsiz bırakılmasında başvurucunun kendi sorumluluğunun bulunduğuna dikkat çekmiştir.

Anayasa Mahkemesi, yargılamaların makul sürede tamamlanması ve davaların sürüncemede kalmaması adına getirilen usul kurallarının, bireyin hak arama özgürlüğü ile kamusal yarar arasında adil bir denge kurduğunu değerlendirmiştir. Bu kapsamda, başvurucunun mahkemeye erişim hakkının ihlal edilmediğine oybirliğiyle karar verilmiştir.

Ne değişti?

• Başvurucunun mahkemeye erişim hakkının ihlal edilmediği yönünde hüküm kurulmuştur.
• Mülkiyet hakkına ilişkin iddialar, olağan kanun yollarının usulüne uygun tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulunmuştur.
• Dava sürecinde geçici olarak kabul edilen adli yardım talebi uyarınca, 487,60 TL tutarındaki yargılama giderinin başvurucudan tahsiline karar verilmiştir.

Kimleri ilgilendiriyor?

Bu karar, ceza infaz kurumunda tutuklu veya hükümlü olup hukuk davalarını takip etmek durumunda olan kişileri, avukatları ve yargılamalarda usul kurallarının uygulanmasına ilişkin süreçleri yakından takip eden hukuk profesyonellerini ilgilendirmektedir.

Yürürlük

Karar, 5 Mayıs 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Çıkarılacak sonuç

Anayasa Mahkemesi, yargı mercileri tarafından usulüne uygun tebligat yapıldığı ve taraflara kendilerini ifade etme imkânı tanındığı durumlarda, davanın takipsiz bırakılmasının mahkemeye erişim hakkını ihlal etmediğini ortaya koymuştur. Bireylerin, ceza infaz kurumunda bulunsalar dahi, hak arama süreçlerinde gerekli özeni göstermeleri ve yasal imkânları (SEGBİS, vekil tayini vb.) zamanında kullanmaları gerektiği vurgulanmıştır.

Muhtemel etkiler

Bu karar, benzer durumda olan tutukluların dava takiplerinde daha dikkatli olmaları gerektiği yönünde bir emsal teşkil edebilir. Mahkemelerin, usul kurallarını uygularken bireysel sorumluluk ilkesini göz önünde bulundurmaya devam edeceği ve yargılamanın sürüncemede kalmasını önleyen kararların, Anayasa'ya uygunluk denetiminde meşru kabul edileceği öngörülebilir.