İstanbul Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği Yenilendi

İstanbul Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin faaliyet alanlarını, yönetim organlarını ve çalışma esaslarını belirleyen yeni yönetmelik, 4 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Söz konusu düzenleme, merkezin insan hakları hukuku alanında disiplinler arası çalışmalar yapması, bilimsel araştırmalar yürütmesi ve bu alandaki gelişmelere katkı sağlaması amacıyla güncellendi.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ilgili maddelerine dayanılarak hazırlanan bu yönetmelik, merkezin idari ve akademik yapısını yeniden yapılandırıyor. Merkez, insan hakları hukuku konusunda ulusal ve uluslararası düzeyde projeler geliştirmek, seminerler düzenlemek ve uzman görüşleri hazırlamak gibi görevleri yerine getirmekle yükümlü kılındı. İlgili süreçler, İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yürütülmekte olup, merkezin harcama yetkilisi olarak Müdür görevlendirilmiştir.

İstanbul Üniversitesi bünyesindeki bu merkez, insan hakları hukuku alanında teorik ve pratik çalışmaların yürütülmesini, akademik iş birliğinin geliştirilmesini ve ilgili mevzuat çerçevesinde hukuki görüşlerin oluşturulmasını hedefliyor. Merkez faaliyetlerine katılmak isteyen araştırmacılar ve öğrenciler için gerekli altyapının oluşturulması da yönetmelik kapsamındaki temel hedefler arasında yer alıyor.

Yönetmelik, 2013 yılından bu yana yürürlükte olan önceki düzenlemeyi ilga ederek, merkezin yönetim organları olan Müdür, Yönetim Kurulu ve Danışma Kurulu’nun görev tanımlarını güncel ihtiyaçlara göre yeniden şekillendiriyor. Süreç içerisinde görev alacak akademik personelin belirlenmesi ve merkez bünyesindeki demirbaşların kullanımı gibi idari konular da bu yeni mevzuat ile netlik kazandı.

Ne değişti?

• Merkezin yönetim organları Müdür, Yönetim Kurulu ve Danışma Kurulu olarak yeniden tanımlandı.
• Müdür ve Yönetim Kurulu üyelerinin görev süreleri üç yıl olarak belirlendi.
• Merkezin faaliyet alanları arasına uzmanlık komisyonları kurma ve mahkeme dostu bilirkişilik yapma gibi yeni yetkiler eklendi.
• Danışma Kurulu’nun toplantı usulleri ve üye sayısı (en fazla yirmi üye) netleştirildi.
• 8/12/2013 tarihli eski yönetmelik yürürlükten kaldırılarak güncel mevzuatla uyum sağlandı.

Kimleri ilgilendiriyor?

Bu yönetmelik; İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyelerini, merkez bünyesinde görevlendirilecek akademik ve idari personeli, merkez faaliyetlerine katılan lisans ve lisansüstü öğrencileri ve insan hakları hukuku alanında iş birliği yapan kurumları ilgilendirmektedir.

Yürürlük

Bu Yönetmelik 4 Kasım 2026 tarihinde yayımı ile yürürlüğe girmiştir ve hükümlerini İstanbul Üniversitesi Rektörü yürütmektedir.

Çıkarılacak sonuç

Yayımlanan yeni yönetmelik, İstanbul Üniversitesi’nin insan hakları hukuku alanındaki akademik faaliyetlerini daha kurumsal ve sistematik bir yapıya kavuşturmayı amaçlıyor. Özellikle merkezin "mahkeme dostu bilirkişilik" ve "uzman görüşü" hazırlama gibi faaliyetlere odaklanması, üniversitenin toplumsal ve hukuki meselelere akademik bir perspektiften daha aktif müdahil olacağını gösteriyor.

Yönetmeliğin güncellenmesi, 2013 yılından bu yana değişen hukuk disiplini ihtiyaçlarına ve uluslararası standartlara uyum sağlama gerekliliğinden kaynaklanıyor. Bu durum, merkezin sadece teorik bir araştırma birimi değil, aynı zamanda pratik hukuk süreçlerine katkı sunan bir merkez olarak konumlandırıldığını kanıtlıyor.

Muhtemel etkiler

Düzenlemenin, üniversite bünyesindeki akademik çalışmaların verimliliğini artırması ve insan hakları hukuku alanında üretilen raporların niteliğini yükseltmesi beklenebilir. Ayrıca, uzmanlık komisyonlarının kurulmasıyla birlikte, merkezin ulusal ve uluslararası kurumlarla olan iş birliği kapasitesinin genişleyebileceği öngörülmektedir.

Akademik personelin ve öğrencilerin merkez faaliyetlerine daha aktif katılımı, hukuk eğitiminde insan hakları bilincinin güçlenmesine katkı sağlayabilir. Yönetmeliğin getirdiği net idari yapının, kaynak kullanımı ve proje yönetimi süreçlerinde daha şeffaf ve hızlı bir işleyişi beraberinde getirmesi muhtemeldir.