ABD ve İran Arasında Kritik Mutabakat: Barış Süreci Başladı

ABD ve İran, Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmeler sonucunda, savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki anlaşmazlıkların masada çözülmesini hedefleyen 14 maddelik bir anlaşmaya vardı. Bu önemli mutabakat, Lübnan gibi savaş bölgelerindeki çatışmaların sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması gibi temel hususları içeriyor.

Mutabakatın İmzalanması

Mutabakat, ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından imzalanarak resmiyet kazandı. Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, İran'a karşı daha sert bir politika izlemediği yönünde eleştirilerde bulunanları 'kıskanç, kötü niyetli insanlar ya da aptallar' olarak nitelendirdi. Öte yandan, Pezeşkiyan bu anlaşmayı paylaşarak, "Bu, güçlü İran'dan tarihi bir belge ve mesajdır. Barış, karşılıklı saygının gölgesinde gerçekleşecektir" ifadelerini kullandı.

Yeni Müzakere Süreci

Ancak, asıl zorluğun şimdi başladığı ifade ediliyor. Taraflar, İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılması gibi kritik konuları içeren 60 günlük bir müzakere sürecine girecekler. Anlaşma metni birçok soruya cevap vermezken, pek çok önemli konuyu da çözümsüz bırakıyor. Trump yönetimine göre bu "performansa dayalı" bir anlaşma ve ancak İran taahhütlerini yerine getirirse somut faydalar sağlayacak. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, bu mutabakatın ABD'nin gücü sayesinde ortaya çıktığını, taraflar arasında güven eksikliği bulunduğunu ve her adımın performansa bağlı olduğunu vurguladı. Hegseth ayrıca, "İran'ın nükleer silah sahibi olamayacağı gibi başka tür silahlara da sahip olamayacağını herkes biliyor. Bu nedenle askeri faaliyetlerimiz ve müzakereler bu hedef etrafında şekillenecek" dedi.

Trump ve Netanyahu Arasındaki Gerilim

Bu süreçte dikkat çeken bir diğer unsur, Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasındaki gerilim. "Wall Street Journal" gazetesine göre, Trump'ın son dönemde Netanyahu ile gerçekleştirdiği telefon görüşmeleri gergin bir atmosferde geçti. Trump'ın, "Neden binaları havaya uçuruyorsunuz? Binaları havaya uçurmayı bırakın" diyerek Netanyahu'ya sert eleştirilerde bulunduğu ifade edildi. İsrail basını, bu gelişmelerin ardından Trump'a yönelik sert eleştirilerde bulundu. "Haaretz" gazetesi, Netanyahu'nun siyasi geleceğinin sorgulandığını belirtirken, "Netanyahu'nun işi bitti. Siyasi, hukuki ve kamuoyu nezdinde. Sağlığı da pek iyi değil. Ülkesi bitkin ve sarsılmış durumda" yorumunu yaptı.

İran'ın Ekonomik Kazanımları

Savaş Araştırmaları Enstitüsü'nün analizine göre, bu anlaşmanın İran'a önemli ekonomik rahatlama sağlayabileceği öngörülüyor. Tahran yönetiminin, elde edeceği kaynakları füze, insansız hava aracı ve nükleer programlarını güçlendirmek ve bölgedeki müttefik gruplarını yeniden yapılandırmak için kullanabileceği belirtiliyor.

İsrail ve Hizbullah'ın Tavrı

Bu aşamada İsrail ordusu, Lübnan'da işgal ettiği alanların güncel haritasını yayımlayarak bu bölgelerden çekilmeyeceğini açıkladı. İsrail Başbakanı Netanyahu, İran'ın "kırmızı çizgi" olarak adlandırdığı Lübnan'dan çekilmeme sözü verdi. Karşı taraf olan Hizbullah ise İsrail'in Lübnan'dan tamamen çekilmesini şart koşuyor. Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım, İsrail ile yürütülecek görüşmelerde karşılıklı güvenlik ilkesinden asla taviz verilmeyeceğini vurguladı.

İsviçre'de Başlayan Görüşmeler

İsviçre, ABD ile İran arasında imzalanan mutabakatın uygulanmasına ilişkin ilk görüşmelerin bugün Bürgenstock'ta yapılacağını duyurdu. Toplantıya İran ve ABD'li heyetlerin yanı sıra arabulucu ülkeler Pakistan ve Katar da katılacak. Anlaşmanın ardından tarafların, İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılması gibi başlıklarda 60 günlük yeni bir müzakere sürecine başlaması bekleniyor. Bu sürecin, nihai anlaşmaya zemin hazırlaması hedefleniyor.

ABD'nin Deniz Ablukası Kaldırıldı

Amerikan Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ABD'nin İran'a yönelik uyguladığı deniz ablukasını kaldırdığını duyurdu. Ancak CENTCOM, mutabakatın hükümlerine uyulduğundan emin olmak için bölgede bir süre daha kalıcı varlık bulunduracaklarını açıkladı.

Bu gelişmeler ışığında, ABD ve İran arasında varılan mutabakatın başarılı olup olmayacağı, taraflar arasındaki güvenin inşasına ve karşılıklı taahhütlerin yerine getirilip getirilmeyeceğine bağlı gözüküyor. Önümüzdeki süreçte, bu anlaşmanın bölgesel ve küresel düzeyde nasıl yankı bulacağı merak konusu.