ABD ve İran Arasındaki Ateşkes Enerji Piyasalarını Rahatlattı

ABD ile İran arasında geçici bir ateşkesin ilan edilmesi, petrol, doğal gaz ve kömür fiyatlarında düşüşe neden oldu. Ancak fiyatlar hala çatışma öncesi seviyelerin üzerinde seyrediyor.

AA kaynaklı bilgilere göre, ateşkesin ardından İsrail'in Lübnan'a saldırıları sürerken, İran'ın ateşkesi ihlal edebileceği açıklamaları belirsizliği artırıyor. Ayrıca, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi geçişlerinde beklenen hareketlilik sağlanabilmiş değil.

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a karşı başlattığı saldırılar, İran'ın karşılık vermesiyle bölgedeki gerilimi arttırdı. Bu süreçte ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan'da saat 01.30 civarında ateşkesi kabul ettiklerini açıkladı.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın açılması koşuluyla 2 haftalık bir ateşkesi kabul ettiklerini ve İran'dan 10 maddelik bir teklif aldıklarını bildirdi. Bu teklifin müzakereler için kullanılabilir bir temel sunduğunu belirtti.

İran ise kendilerine yönelik saldırıların durması halinde kendi saldırılarını da durduracağını belirtti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, İran silahlı kuvvetleriyle uyumlu bir şekilde Hürmüz Boğazı'nın güvenli geçiş için iki hafta boyunca açık olacağını duyurdu.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Said Hatibzade, ABD ve İran arasındaki ateşkesi değerlendirerek İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını ateşkesin ciddi bir ihlali olarak nitelendirdi ve ABD'nin savaş ile barış arasında bir seçim yapması gerektiğini vurguladı.

Hürmüz Boğazı'nın Umman ve İran karasularını kapsadığını, her iki ülkenin de geçmişte iyi niyet göstererek güvenli geçişe izin verdiğini belirten Hatibzade, ABD'nin saldırganlığını durdurması durumunda Tahran'ın da geçişe izin vereceğini söyledi.

Son 5 haftada İran ile ABD-İsrail arasındaki artan gerilim, Hürmüz Boğazı çevresinde deniz güvenliği krizine yol açtı. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin gerçekleştiği bu stratejik noktaya ilişkin gelişmeler, enerji piyasalarını etkilemeye devam ediyor.

Krizin altıncı haftasında ABD ve İran arasında varılan 2 haftalık geçici ateşkesin ilan edilmesi, enerji fiyatlarında gerilemeye neden oldu.

Trump'ın Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılması koşuluyla 2 haftalık ateşkesi kabul ettiğini duyurmasıyla, Brent petrolün varil fiyatı uluslararası piyasalarda 8 Nisan'da Türkiye saatiyle 03.00'te 100 doların altına indi.

Uluslararası ölçüt olarak kabul edilen Brent tipi ham petrolün vadeli varil fiyatı, saldırılardan önceki 27 Şubat'ta 72,48 dolardan işlem görürken, Batı Teksas tipi (WTI) ham petrol ise 67,02 dolardan kapanmıştı.

Brent petrolün varil fiyatı, 10 Nisan'da bir önceki günün kapanışına göre yüzde 0,7 azalarak 95,2 dolardan işlem gördü. WTI ham petrolün varili ise 96,57 dolardan alıcı buldu.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı, saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 31,3 arttı.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkların küresel enerji tedarikini olumsuz etkilediğini belirterek, bu yılki petrol fiyatı tahminini yükseltti.

Brent türü ham petrolün ortalama varil fiyatının 96 dolar olacağı öngörülüyor. Önceki raporda bu fiyat 78,84 dolar olarak tahmin edilmişti.

Petrol sahaları ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminallerindeki hasarlar ve boğazdaki kesintiler, küresel enerji tedarikinde büyük aksamalara yol açtı. Bölgedeki sevkiyatlar da bu süreçten etkilendi.

Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından Katar, Ras Laffan tesislerindeki üretimi saldırılar ve güvenlik sebepleriyle durdurarak "mücbir sebep" ilan etti, bu durum küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini etkileyebilir.

Hollanda merkezli TTF'de işlem gören doğal gaz kontratları, jeopolitik risklerle sert dalgalandı. Mayıs vadeli TTF kontratı, 27 Şubat'ta megavatsaat başına 31,51 avrodan kapanırken, saldırılar sonrası piyasaların açıldığı 2 Mart'ta yüzde 37,2 artışla 43,23 avrodan günü tamamladı.

ABD ve İran arasında geçici ateşkesin ardından Avrupa gaz fiyatları 8 Nisan'da 7 Nisan kapanışına göre yüzde 17,5 düşerek 43,9 avro olarak işlem gördü.

Hollanda merkezli TTF'deki mayıs vadeli gaz kontratları, 7 Nisan'da megavatsaat başına 53,2 avrodan kapandı.

Doğal gaz fiyatları 10 Nisan Cuma günü bir önceki güne göre yüzde 5,5 azalarak 43,63 dolardan işlem gördü. Saldırı öncesi döneme göre doğal gaz fiyatlarında yüzde 38,4 artış yaşandı.

Küresel LNG ticaretinin yüzde 20'sinin gerçekleştiği Hürmüz Boğazı'nın açılması beklentisi, gaz fiyatlarının düşmesine neden olurken, ticaret akışının normale dönmesi için zaman gerektiği belirtiliyor.

Kömür piyasasında da ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve İran'ın misillemeleri sırasında fiyatlar yükseldi. Bu dönemde elektrik üretiminde doğal gaz yerine kömüre yönelim arttı.

Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür mayıs vadeli kontratı, saldırılardan önce 27 Şubat'ta ton başına 118,5 dolarken, 2 Mart'ta yüzde 8,6 artışla 128,7 dolara yükseldi. Fiyatlar haftanın sonunda 137,3 dolardan kapandı.

Bu kömür kontratı, 20 Mart'ta 146,5 dolara çıkarak saldırıların başlamasından sonraki en yüksek kapanışı yaptı. Fiyatlar, 27 Mart'ta 143,85 dolardan işlem gördü.

Geçici ateşkes sonrası kömür fiyatları, saldırı öncesine göre yüzde 13,8 artışla 10 Nisan'da haftayı 134,9 dolardan tamamladı.