ABD ve İran Hattında Diplomatik Deprem: İslamabad Mutabakatı Tamamen Askıya Alındı

Orta Doğu’da diplomatik çözüm arayışları bir kez daha büyük bir darbe aldı. İran ile ABD arasında, Pakistan hükümetinin arabuluculuğuyla yürütülen ve bölgedeki tansiyonu düşürmeyi amaçlayan İslamabad Mutabakat Muhtırası fiilen çöküş noktasına geldi. Tahran yönetimi, Washington'ın anlaşmanın temel hükümlerini açıkça ihlal ettiğini ileri sürerek, mutabakat çerçevesindeki tüm taahhütlerini ve yükümlülüklerini resmi olarak askıya aldığını duyurdu.

Tahran’dan Sert Karar: Diplomatik Müzakereler Rafta

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, konuya ilişkin yaptığı kritik açıklamada, ülkesinin ABD ile diplomatik kanalları açık tutmaya çalıştığı bir süreçte Washington’ın askeri operasyonlara yöneldiğini vurguladı. Bu adımların mutabakatın ruhuna ve maddelerine doğrudan aykırı olduğunu belirten Garibabadi, ABD'nin yükümlülüklerini fiilen geçersiz kıldığını ifade etti. Bu doğrultuda Tahran'ın da artık mutabakat kapsamında hiçbir taahhüdü uygulamadığını kesin bir dille ilan etti.

İranlı üst düzey diplomat, mevcut konjonktürde önceliklerinin diplomatik temaslar kurmak olmadığını, aksine 'ülkenin savunulması ve olası saldırılara anında karşılık verilmesi' olduğunu belirtti. Garibabadi, masada yeni bir diplomatik müzakere sürecinin bulunmadığının altını çizdi.

ABD’nin Bölgedeki Askeri Gücü Katlanıyor: Tanker Uçakları İsrail’de

Tahran'dan gelen bu sert açıklamalar, ABD'nin Orta Doğu coğrafyasındaki askeri tahkimatını benzeri görülmemiş bir hızla artırdığı bir döneme denk geldi. Bölgedeki askeri hareketlilik, İsrail ordusunun yaptığı son açıklamalarla da tescillendi.

İsrail askeri kaynakları, ABD Hava Kuvvetleri bünyesinde görev yapan çok sayıda havada yakıt ikmal uçağının ülkeye ulaştığını bildirdi. Sivil havacılık güvenliğini tehlikeye atmamak ve hava trafiğinde aksamalara yol açmamak amacıyla bu stratejik uçakların sivil nitelikli Ben Gurion Havalimanı yerine doğrudan askeri hava üslerine konuşlandırıldığı bilgisi paylaşıldı.

İsrail ordusu, bu stratejik sevkiyatın Washington yönetimi ile tam bir koordinasyon içinde gerçekleştirildiğini aktardı. Gelecek süreçte ek tanker uçaklarının da bölgedeki askeri üslere yerleştirileceği, böylece hem ABD ordusunun bölgedeki operasyonel menzilinin genişletileceği hem de yaz dönemindeki yoğun sivil uçuş takviminin korunacağı belirtildi. Askeri uzmanlar, havada yakıt ikmali yapabilen bu özel platformların, savaş ve stratejik bombardıman uçaklarının binlerce kilometrelik mesafelerde kesintisiz ve uzun süreli operasyonlar yürütmesini sağlayan en kritik unsurlar olduğuna dikkat çekiyor.

Washington’ın Masasındaki İki Aşamalı Strateji

ABD merkezli askeri ve diplomatik kaynakların Al Arabiya televizyonuna aktardığı bilgilere göre, Beyaz Saray ve Pentagon, İran'a karşı iki aşamadan oluşan kapsamlı bir askeri strateji yürütüyor.

Planın ilk aşaması, küresel enerji sevkiyatının kalbi konumundaki Hürmüz Boğazı ve çevresinde yoğunlaşıyor. ABD, bu bölgedeki İran askeri varlığını ve kabiliyetlerini sınırlandırmayı, böylece uluslararası deniz ticaret yollarının güvenliğini tesis etmeyi amaçlıyor. Washington, İran'ın son dönemde sivil ve ticari gemileri hedef alan saldırılar gerçekleştirdiğini savunurken, Tahran bu iddiaları kesin bir dille reddediyor.

Aynı kaynaklar, Beyaz Saray'da masaya yatırılan ikinci aşamanın ise İran'ın askeri tesisleri ve kritik altyapı unsurlarına yönelik çok daha geniş kapsamlı hava operasyonlarını içerdiğini belirtiyor. Ancak ABD'li yetkililer, Başkan Donald Trump'ın bu sert seçenekleri değerlendirmekle birlikte topyekün bir saldırı konusunda aceleci davranmadığını, Washington’ın bir sonraki hamlesinin doğrudan İran'ın sergileyeceği askeri tutuma bağlı olacağını ifade ediyor.

İslamabad Mutabakatı Neden Kritik Bir Öneme Sahipti?

Pakistan'ın diplomatik mekik diplomasisiyle hayat bulan İslamabad Mutabakat Muhtırası, Washington ile Tahran arasındaki tehlikeli tırmanışı kontrol altında tutmayı vaat ediyordu. Anlaşmanın temel sütunları arasında Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer güvenliğinin sağlanması ve tarafları nihai bir barış zeminine taşıyacak geniş kapsamlı müzakerelerin başlatılması yer alıyordu.

Ancak tarafların birbirlerini mutabakatı sabote etmekle suçlaması, bölgede durdurulamayan karşılıklı askeri hamleler ve derinleşen güven bunalımı, bu diplomatik girişimi çıkmaza sürükledi. İran'ın son kararıyla birlikte, bölgede diplomatik kanalların yeniden açılabilmesinin ancak askeri çatışmaların tamamen durması ve tarafların üzerinde uzlaşabileceği yeni güvenlik garantilerinin masaya gelmesiyle mümkün olabileceği öngörülüyor.