ABD'den Orta Doğu'da Kritik Hamle: Türkiye, Suriye ve İsrail Arasında Üçlü Kriz Hattı Kuruluyor

Amerika Birleşik Devletleri, Suriye'nin kuzeyinde, Türkiye sınırına oldukça yakın bir konumda bulunan İdlib kırsalındaki Ebu Zuhur Askeri Hava Üssü'ne İsrail tarafından gerçekleştirilen hava saldırısının ardından diplomatik hareketlilik başlattı. İsrail'in saldırıyı üstlenerek Türkiye'yi hedef alan suçlayıcı açıklamalarda bulunması, bölgedeki askeri hareketliliği en üst düzeye çıkardı. Yaşanan bu tehlikeli tırmanışın doğrudan bir bölgesel savaşa dönüşmesini engellemek isteyen Washington yönetimi, taraflar arasında acil bir iletişim köprüsü kurmak için kolları sıvadı.

Tom Barrack’tan Sıcak Çatışma Uyarısı ve Üçlü İletişim Planı

ABD'nin Ankara Büyükelçisi ve aynı zamanda Irak ile Suriye Özel Temsilcisi olan Tom Barrack, olayın hemen ardından yaptığı ilk değerlendirmede, İsrail'in bu operasyonlarının bölgesel istikrara hizmet etmediğini ve gereksiz bir gerilime yol açtığını belirterek derin endişe duyduklarını ifade etmişti. İsrail'in saldırıyı resmen üstlenmesiyle birlikte açıklamalarını somutlaştıran Barrack, benzer askeri sürtüşmelerin önüne geçmek amacıyla İsrail, Suriye ve Türkiye arasında üçlü bir koordinasyon ve iletişim mekanizması kurulması için yoğun bir mesai harcadıklarını açıkladı.

İsrail merkezli "Jerusalem Post" gazetesine özel bir mülakat veren Barrack, son saldırının Ankara ile Tel Aviv arasında doğrudan bir askeri çatışma riskini barındırdığına dikkat çekti. Büyükelçi, "Türk kuvvetleri, İsrail savaş uçaklarının Suriye'deki üsse doğru yöneldiğinden ya da gerçek hedeflerinin ne olduğundan habersizdi. Bu belirsizlik nedeniyle kendilerinin hedef alındığını düşünerek jetlerini acil kalkışla havaya kaldırabilirlerdi" diyerek durumun vahametini ortaya koydu.

Herhangi bir can kaybının yaşanmamasının büyük bir şans olduğunu dile getiren Barrack, doğrudan iletişim kanallarının bulunmamasının sahada felaketle sonuçlanabilecek yanlış anlaşılmalara yol açabileceğini belirtti. Bu doğrultuda, İsrail ile Suriye arasında geçmişte uygulanan çatışmayı önleme hücresinin daha geniş bir katılımla yeniden canlandırılması için gizli görüşmeler yürüttüklerini kaydeden Barrack, Türkiye'nin de bu yapıya doğrudan ya da dolaylı olarak davet edileceğini müjdeledi. Planlanan yapının 7 gün 24 saat esasına göre çalışacağını ifade eden Büyükelçi; İbranice, Arapça, İngilizce ve Türkçe dillerine hakim uzman personelin görev alacağı kalıcı bir birimin bölge güvenliği için hayati bir değer taşıyacağını vurguladı. Ayrıca Suriye'deki mevcut Ahmet Şara hükümetinin İsrail'e yönelik herhangi bir saldırgan niyet taşımadığını, yalnızca kendi egemenlik haklarını korumaya odaklandığını belirterek Suriye'nin istikrarlı bir komşu profili çizdiğini sözlerine ekledi.

MOSSAD ile Suriye Arasında Gizemli Telefon Trafiği

Jerusalem Post gazetesinin ortaya attığı bir diğer iddia ise bölgedeki istihbarat diplomasisinin perde arkasını araladı. Habere göre, İsrail'in İdlib'deki askeri üssü vurmasından hemen önce çok kritik bir telefon görüşmesi gerçekleştirildi. İsrail dış istihbarat teşkilatı MOSSAD'ın Başkanı Roman Gofman, 14 Ağustos tarihinde Suriye Dışişleri Bakanı Esad Şeybani ile doğrudan bir temas kurdu. Görüşmenin ana gündem maddesinin Türkiye'nin Suriye topraklarındaki askeri varlığı olduğu öne sürüldü.

Görüşmenin detaylarına ilişkin resmi bir açıklama yapılmazken, bu temasın Beşar Esad rejiminin devrildiği Aralık 2024 tarihinden bu yana iki ülke arasında gerçekleştirilen ilk üst düzey diplomatik temas olması dikkat çekti. Öte yandan, İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir'in, hava saldırısından bir gün sonra Suriye'nin güneyinde İsrail işgali altında bulunan sınır hattına giderek askeri yetkililerden brifing aldığı ve sahada görev yapan yedek askerleri denetlediği açıklandı.

El-Jabsa Gaz Tesisine Sabotaj ve Bölgedeki Siyasi Gerilimler

Suriye'nin kuzeydoğusundaki El-Hasakah bölgesinde bulunan ve ülkenin önemli enerji kaynaklarından biri olan El-Jabsa doğal gaz işleme tesisine bağlı ana boru hattında şiddetli bir patlama meydana geldi. Suriye Petrol Şirketi tarafından yapılan ilk incelemelerde, patlamanın planlı bir sabotaj eylemi neticesinde gerçekleştirildiği belirlendi. Güvenlik gerekçesiyle boru hattındaki gaz akışı tamamen durdurulurken, saldırının faillerinin tespiti için geniş çaplı bir soruşturma başlatıldı. Sabotajın ardından bölgedeki enerji nakil hatları ve rafinerilerin çevresinde güvenlik önlemleri en üst seviyeye çıkarıldı.

Diğer taraftan, İsrail'in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, hem ülke içinde hem de uluslararası arenada sert eleştirilerin hedefi olmaya devam ediyor. Seçim sürecinin yaklaştığı İsrail'de, kuzeydeki bir köyü ziyaret eden Ben-Gvir, yerel halkın sert protestolarıyla karşılaştı. Köylüler, aşırı sağcı bakana hitaben "Sen bir palyaçosun, terörü kışkırtıyorsun, akıl hastanesine gitmelisin" şeklinde sloganlar attı. Ben-Gvir'e bir tepki de Almanya Yahudiler Merkez Konseyi Başkanı Josef Schuster'den geldi. Schuster, İsrailli Bakanın Gazze'de her gece onlarca sivilin öldürülmesi gerektiğine yönelik ırkçı açıklamalarını "utanç verici ve Yahudi değerleriyle tamamen çelişen insanlık dışı ifadeler" olarak nitelendirdi.

Tüm bu siyasi tartışmaların gölgesinde Gazze'deki insani dram da derinleşiyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın İsrail yönetimine saldırıları durdurma yönünde yaptığı çağrılara rağmen İsrail ordusu Gazze Şeridi'ni vurmayı sürdürüyor. Gazze kent merkezindeki bir polis karakoluna düzenlenen hava saldırısında ilk belirlemelere göre 9 sivil hayatını kaybederken, 15 kişi yaralandı. Bu saldırıdan kısa süre önce de bir kafeyi hedef alan insansız hava aracı saldırısında 9 kişi yaşamını yitirmiş, çok sayıda sivil ağır yaralanmıştı.