Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı otizmde erken müdahale çalışmalarını 81 ile yaygınlaştırıyor

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, 2'nci Ulusal Otizm Eylem Planı (2023-2030) çerçevesinde yürüttüğü 2023-2025 dönemi faaliyetleri kapsamında, 206 bin 746 çocuğun gelişimini yakından izleyerek bireysel müdahale programlarını hayata geçirdi. Bakanlık tarafından açıklanan faaliyet izleme raporuna göre, otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin erken tanı ve müdahale hizmetlerine erişimini artırmak, aileleri desteklemek ve toplumsal farkındalığı güçlendirmek amacıyla ülke genelinde kapsamlı çalışmalar yürütülüyor.

Dijital izleme ve tarama programı nasıl işliyor?

Erken tanı ve müdahale süreçlerini güçlendirmek için 15 Eylül 2025 tarihinde kullanıma açılan Hastalık Yönetim Platformu (HYP) modülü üzerinden Dijital İzleme ve Tarama Programı devreye alındı. Bu sistem sayesinde aile hekimlerinin vaka takibi sistematik bir yapıya kavuşturulurken, çok disiplinli eğitim programlarıyla sağlık personelinin davranış analizi, beslenme ve acil müdahale konularındaki yetkinlikleri artırıldı. Ayrıca 14 ilde Çocuk ve Genç Ruh Sağlığı Merkezleri (ÇÖZGEM) ile 876 kamu ruh sağlığı polikliniği aracılığıyla otizmli bireylere uzman desteği sunulmaya devam ediliyor.

İl otizm izleme komisyonları neyi hedefliyor?

Ülke genelinde otizm alanındaki faaliyetlerin takibini sağlamak amacıyla 81 ilde vali yardımcılarının başkanlığında İl Otizm İzleme Komisyonları kuruldu. Yılda en az üç kez toplanması planlanan bu komisyonlar, kurumlar arası iş birliğini güçlendirerek yerel düzeyde hizmetlerin etkinliğini artırmayı amaçlıyor. Bunun yanı sıra, 34 ilde uygulanan Bireysel Hizmet Danışmanlığı modeli ile bugüne kadar 16 bin 278 aileye ulaşılarak psikososyal destek ve sosyal yardımlara erişim kolaylaştırıldı.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, 2'nci Ulusal Otizm Eylem Planı kapsamında 2023-2025 döneminde 206 bin 746 çocuğun gelişimini dijital sistemlerle takip etti, 4 pilot ilde 301 aileye özel destek sağladı ve 81 ilde izleme komisyonları kurarak hizmet ağını genişletti. Bakanlık, erken tanı ve aile temelli müdahale sistemlerini ülke genelinde yaygınlaştırmayı hedefliyor.

Otizm spektrum bozukluğu olan bireyler ve aileleri, sunulan hizmetlere ilişkin ayrıntılı bilgilere ve ücretsiz sosyal hizmet danışmanlığına otizm.gov.tr adresi üzerinden erişebiliyor. Bakanlık, tanı anından itibaren ailelerin ihtiyaç duyduğu psikososyal destek ve eğitim hizmetlerine ulaşımını kolaylaştırmak için kurumlar arası koordinasyonu sürdürüyor.

Çıkarılacak sonuç

Yürütülen çalışmalar, otizmde erken teşhisin ve aile odaklı müdahale sistemlerinin kurumsallaştırılmasının kritik bir öneme sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Dijital izleme yöntemlerinin devreye alınması ve 81 ilde izleme komisyonlarının oluşturulması, sağlık hizmetlerinin sadece merkezde değil, yerel düzeyde de standart bir şekilde yürütüleceğini göstermektedir.

Bireysel hizmet danışmanlığı ve aile temelli destek modelleri, otizmli bireylerin toplumsal yaşama katılımını destekleyen en önemli unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Kurumlar arası iş birliğinin artması, ailelerin tanı sonrası süreçte yaşadığı belirsizlikleri azaltarak daha hızlı ve etkili hizmet almalarını sağlamaktadır.

Muhtemel etkiler

Pilot uygulamaların ülke genelinde yaygınlaştırılması, özellikle kırsal bölgelerde yaşayan ve uzman desteğine erişimi kısıtlı olan aileler için önemli bir iyileşme sağlayabilir. Erken tanı imkanlarının artması, çocukların gelişimsel süreçlerinde daha olumlu sonuçlar elde edilmesine ve uzun vadede toplumsal uyumlarının güçlenmesine katkıda bulunabilir.

Sağlık personelinin ve eğitimcilerin sürekli eğitim programlarıyla desteklenmesi, otizmli bireylere yönelik sunulan hizmet kalitesinin standart hale gelmesini sağlayabilir. Ayrıca, dijital platformlar üzerinden sağlanan bilgilendirme hizmetleri, ailelerin sosyal haklarını daha etkin kullanmalarına ve ihtiyaç duydukları destek mekanizmalarına daha hızlı ulaşmalarına yardımcı olabilir.