Akaryakıtta Dev Sübvansiyon: Devletin Vazgeçtiği Vergi Geliri 280 Milyar TL'yi Aşarak Rekor Kırdı

Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında tırmanan askeri ve siyasi gerilim, küresel enerji piyasalarında deprem etkisi yaratarak Brent petrolün varil fiyatını hızla yukarı taşıdı. Küresel piyasalardaki bu sert yükseliş, Türkiye'deki akaryakıt fiyatları üzerinde de doğrudan yukarı yönlü bir baskı oluşturdu. Yaşanan bu gelişme karşısında ekonomi yönetimi, hem enflasyonla mücadele programının zarar görmesini engellemek hem de nihai tüketiciyi yüksek maliyetlerden korumak amacıyla kritik vergi düzenlemelerini hayata geçirdi. Bu kapsamda, akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmayı önleyen eşel mobil sistemi kademeli olarak sonlandırılırken, özellikle motorinde ÖTV oranları ağustos ayında sıfırlandı. Yeni yol haritasına göre motorindeki ÖTV miktarı eylülde 3 TL, ekimde ise 6 TL olarak uygulanmaya başlandı.

Enflasyonla Mücadelede Tarihi Vergi Fedakarlığı

Hükümetin enflasyonu dizginlemek ve vatandaşı küresel enerji krizinin etkilerinden korumak adına attığı bu adımlar, bütçe gelirlerinde tarihi bir fedakarlığı da beraberinde getirdi. Edinilen bilgilere göre, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın ağustos ayı sonu itibarıyla tahsil etmekten vazgeçtiği Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve Katma Değer Vergisi (KDV) tutarı toplamda 280 milyar lirayı geride bıraktı. Akaryakıt ürünlerinden alınan ÖTV tutarı üzerinden ayrıca KDV de hesaplandığı için, uygulanan indirimler her iki vergi kaleminde de çarpan etkisi yaratarak devletin toplam gelir kaybını bu devasa boyutlara ulaştırdı.

2026 Yılı Sonunda Gelir Kaybının 370 Milyar TL’yi Aşması Bekleniyor

Cumhurbaşkanı Kararı çerçevesinde yürürlüğe giren yeni düzenlemeyle, akaryakıttaki ÖTV tutarlarının yıl sonuna kadar belirli periyotlarla ve aylık oranlarda artırılması planlanıyor. Ancak mevcut vergi politikalarında ve muafiyet uygulamalarında yeni bir değişikliğe gidilmemesi durumunda, vergi kaybının katlanarak artacağı öngörülüyor. Yapılan projeksiyonlara göre, 2026 yılı boyunca akaryakıt kaynaklı toplam ÖTV ve KDV gelir kaybının 370 milyar lirayı aşacağı tahmin ediliyor. Bu durum, kamu maliyesinin üzerindeki yükün bir süre daha devam edeceğine işaret ediyor.

ÖTV Tahsilatında Yüzde 34'lük Keskin Düşüş ve Bütçe Baskısı

Söz konusu vergi düzenlemelerinin bütçe üzerindeki doğrudan etkisi, Hazine'nin tahsilat rakamlarına da net bir şekilde yansıdı. Özellikle 2026 yılının ikinci çeyreğinde akaryakıttan alınan ÖTV tahsilatında, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla bazı aylarda yüzde 80'i aşan tarihi düşüşler kaydedildi.

Resmi verilere göre, akaryakıttan elde edilen ÖTV tahsilatı 2025 yılının ocak-temmuz döneminde 273,4 milyar lira olarak gerçekleşmişken, 2026 yılının aynı döneminde bu rakam 179,4 milyar liraya kadar geriledi. Böylece akaryakıt ÖTV tahsilatında yıllık bazda yaklaşık yüzde 34 oranında bir azalma meydana geldi.

Aylık bazdaki detaylar incelendiğinde, 2025 ve 2026 yıllarının ocak-temmuz dönemi tahsilat performansı şu şekilde gerçekleşti:

Ocak ayında 2025'te 39 milyar 99 milyon TL olan tahsilat, 2026'da yüzde 26,18 artışla 49 milyar 335 milyon TL'ye ulaştı. Şubat ayında ise 2025'teki 33 milyar 143 milyon TL'lik rakam, 2026'da yüzde 33,76 artarak 44 milyar 333 milyon TL oldu. Mart ayında da yükseliş trendi sürerek 32 milyar 512 milyon TL olan tahsilat, yüzde 11,56 artışla 36 milyar 272 milyon TL olarak kayıtlara geçti.

Ancak bahar aylarından itibaren vergi indirimlerinin etkisiyle tahsilatta çok sert düşüşler yaşandı. Nisan ayında tahsilat yüzde 81,18 azalarak 36 milyar 448 milyon TL'den 6 milyar 859 milyon TL'ye geriledi. En büyük kayıp ise Mayıs ayında yaşandı; tahsilat yüzde 89,3 gibi rekor bir düşüşle 41 milyar 423 milyon TL'den 4 milyar 432 milyon TL'ye indi. Haziran ayında da benzer şekilde yüzde 82,6'lık azalışla 43 milyar 254 milyon TL olan tahsilat, 7 milyar 528 milyon TL seviyesine geriledi. Son olarak Temmuz ayında tahsilat yüzde 35,49 azalarak 47 milyar 524 milyon TL'den 30 milyar 658 milyon TL'ye düştü. Toplamda ise yedi aylık tahsilat 273 milyar 403 milyon TL'den yüzde 34,38 kayıpla 179 milyar 417 milyon TL'ye gerilemiş oldu.

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın hazırladığı 2026 yılı bütçe kanununda, Petrol ve Doğalgaz Ürünleri kaleminden toplam 656 milyar 454 milyon lira ÖTV geliri elde edilmesi hedeflenmişti. Ancak akaryakıt fiyatlarındaki artışı frenlemek ve enflasyonist baskıyı azaltmak amacıyla uygulanan bu feragat politikaları, bütçe hedeflerinin tutturulması noktasında kamu maliyesi üzerinde ciddi bir baskı oluşturmaya devam ediyor.