Araştırma: Instagram ve TikTok Kullanan Gençler Daha Fazla Olumsuz Deneyim Bildiriyor

ABD'de 13-17 yaş grubundaki 472 gençle yapılan ve JAMA Pediatrics dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, sosyal medya platformlarının gençler üzerindeki olumsuz etkilerinin platforma göre değiştiğini ortaya koydu. Stanford Tıp Fakültesi Dijital Sağlık Merkezi'nden Angela Y. Lee liderliğindeki ekip tarafından Şubat-Aralık 2025 döneminde gerçekleştirilen çalışma, özellikle Instagram ve TikTok kullanan gençlerin kendi hayatlarını daha kötü değerlendirme ve uyku bölünmesi gibi sorunları diğer platformlara kıyasla daha fazla bildirdiğini gösterdi.

Araştırmada, aralarında Instagram, TikTok, Snapchat, YouTube ve Facebook'un da bulunduğu 20 farklı platformun son dört haftalık kullanım verileri incelendi. Stanford, USC, NYU ve Wisconsin-Madison üniversitelerinden psikoloji, iletişim ve tıp uzmanlarının yanı sıra sosyal psikolog Jonathan Haidt'ın da yer aldığı çalışmada, gençlerin taciz, zorbalık, şiddet içerikleri ve uyku düzeni gibi deneyimleri sorgulandı. Katılımcıların yüzde 44,7'si son dört haftada bir başkasının taciz veya zorbalığa uğradığına tanık olduğunu belirtirken, yüzde 29,8'i doğrudan zorbalığa maruz kaldığını ifade etti. Doğrudan zorbalık yaşadığını söyleyenlerin oranı yüz yüze ortamlarda yüzde 18,5, internette ise yüzde 16,4 olarak kayıtlara geçti.

İnternette Şiddet ve İstenmeyen İçerik Oranları Daha Yüksek

Araştırma sonuçlarına göre, internet ortamında karşılaşılan olumsuz içerikler gerçek hayata kıyasla daha yüksek oranlarda seyrediyor. Şiddet içeren görüntülere internette denk gelen gençlerin oranı yüzde 10,7 iken, gerçek hayatta bu oran yüzde 1,6'da kaldı. Benzer şekilde, istenmeyen cinsel görüntülerle karşılaşma oranı internette yüzde 13,4, gerçek hayatta ise yüzde 2 olarak ölçüldü. Gençlerin internette kendine zarar vermeyi özendiren içeriklerle karşılaşma oranı da internette yüzde 9,7'ye ulaştı.

Kendi Hayatını Kötü Hissetme ve Uyku Sorunlarında Instagram ile TikTok Önde

Başkalarının paylaşımlarını gördükten sonra kendi hayatını daha kötü bulduğunu söyleyen gençlerin oranı Instagram kullanıcılarında yüzde 16,6, TikTok kullanıcılarında ise yüzde 13,4 oldu. Bu oran YouTube'da yüzde 4,1'e, mesajlaşma uygulamalarında ise yüzde 5,6'ya kadar geriledi. Şiddet içerikli görüntülere rastlama oranı Instagram'da yüzde 9,1 iken YouTube'da yüzde 1,9 olarak tespit edildi. Teknoloji kullanımının uykusunu bozduğunu belirten gençlerin oranı genel olarak yüzde 51,5 olurken, bu sorun TikTok kullanıcılarında yüzde 42,2, Instagram kullanıcılarında yüzde 27,8 ve mesajlaşma uygulamalarında yüzde 10,2 olarak kaydedildi. Ebeveynlerin eğitim düzeyi, hane geliri veya telefondaki ebeveyn denetiminin bulunması ile olumsuz deneyim yaşama ihtimali arasında ise anlamlı bir ilişki bulunmadı.

Araştırmacılardan Kesin Neden-Sonuç İlişkisi Uyarısı

Araştırmayı yöneten Angela Y. Lee, çalışmanın 472 kişilik görece küçük bir örneklemle yapılan bir pilot çalışma olduğunu ve verilerin tek bir zaman diliminde toplandığını belirterek sonuçların kesin bir neden-sonuç ilişkisi olarak yorumlanmaması gerektiğini vurguladı. Lee, elde edilen verilerden "Instagram gençleri mutsuz ediyor" şeklinde bir sonuç çıkarılamayacağını ifade etti. Gençlerin olumsuz deneyimleri en çok vakit geçirdikleri uygulamalarla ilişkilendiriyor olabileceğini ya da sosyal kıyaslamaya yatkın kullanıcıların bu platformları tercih edebileceğini belirten araştırma ekibi, gelecekte ebeveynlerin, yapay zeka sohbet botlarının ve yapay zeka arkadaş uygulamalarının da dahil edileceği daha geniş kapsamlı bir çalışma yapmayı planlıyor.