Avrasya'da Jeopolitik Kırılma: Orta Asya Ülkeleri Rusya'dan Uzaklaşıp Türk Savunma Sanayisine Yöneliyor

Kazakistan merkezli yayın organı Altyn-Orda tarafından yayımlanan kapsamlı bir analiz, Avrasya coğrafyasında tarihi bir jeopolitik dönüşümün yaşandığını gözler önüne serdi. Analize göre, Orta Asya ülkeleri geleneksel olarak bağımlı oldukları Rus askeri korumasından kademeli olarak uzaklaşırken, rotalarını hızla gelişen Türk savunma sanayisine çeviriyor. Bu stratejik makas değişikliğinin arkasında ise hem küresel güç dengelerindeki kaymalar hem de bölgeyi birbirine bağlayan devasa ekonomik projeler yer alıyor.

Orta Koridor'un Güvenliği ve Stratejik Ulaşım Hatları

Bölgesel entegrasyonun merkez üssü haline gelen Orta Koridor, Kazakistan'dan başlayarak Hazar Denizi üzerinden Azerbaycan'a, oradan da Gürcistan ve Türkiye vasıtasıyla Avrupa'ya kadar uzanan stratejik bir hat oluşturuyor. Aktau, Kuryk ve Bakü limanlarının yanı sıra demiryolları, kritik enerji nakil hatları, petrol boru hatları ve dijital iletişim altyapıları bu güzergahın değerini her geçen gün artırıyor.

Analizde, "Koridordan geçen yük miktarı, enerji akışı ve bölgeye yapılan yatırımlar arttıkça, bu altyapının korunması da daha önemli hale geliyor" ifadesine yer verilerek, bölgenin güvenliğinin küresel ticaret için taşıdığı kritik öneme dikkat çekildi. Gelecek dönemde bölge ordularının ortak hava savunma sistemleri, insansız hava araçları, istihbarat paylaşımı, siber güvenlik ve kritik tesislerin korunması gibi alanlarda daha entegre çalışması bekleniyor.

"Birlik Gücü 2026" ile Ortak Güvenlik Arayışları

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üyesi ülkeler arasında askeri işbirliğini derinleştirmek amacıyla ortak askeri tatbikatlar düzenlenmesini önermişti. Aliyev, bu stratejik girişimi savunma ve güvenlik alanındaki işbirliğinin çağın gereksinimlerine uygun olarak daha ileri bir seviyeye taşınması ihtiyacıyla ilişkilendirmişti.

Bu kapsamda geçtiğimiz Temmuz ayında Azerbaycan'da önemli bir adım atıldı ve "Birlik Gücü 2026" askeri tatbikatının hazırlık konferansı gerçekleştirildi. Azerbaycan, Türkiye, Kırgızistan, Özbekistan, Pakistan ve İran'dan askeri kurmayların katıldığı bu üst düzey toplantılarda, orduların birlikte çalışabilirliği, taktiksel deneyim paylaşımı ve bölgesel tehditlere karşı ortak refleks geliştirilmesi konuları masaya yatırıldı. Bu zirve, bölgedeki askeri temasların artık ikili ilişkileri aşarak çok taraflı ve kurumsal bir yapıya büründüğünü kanıtlar nitelikte.

Rusya Merkezli Güvenlik Mimarisinde Çatlaklar

Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından Orta Asya'nın güvenlik şemsiyesi büyük oranda Moskova'nın etkisi altında şekillenmişti. Kazakistan ve Kırgızistan'ın hala Rusya liderliğindeki Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü (CSTO) bünyesinde bulunması ve Rus askeri varlığının sürmesi bunun en somut örneğiydi. Ancak son yıllarda bölgedeki jeopolitik dengeler köklü bir değişime uğradı.

Rusya'nın Ukrayna'da giriştiği uzun soluklu savaş, Moskova'nın Avrasya coğrafyasında tek güvenlik garantörü olma kabiliyeti konusunda soru işaretleri yarattı. Bu durum, Kazakistan ve Özbekistan başta olmak üzere bölge ülkelerini Çin, Türkiye, Avrupa Birliği, ABD ve Güney Kafkasya ülkeleriyle ilişkilerini çeşitlendirerek daha bağımsız bir dış politika izlemeye yöneltti. Bununla birlikte, Afganistan kaynaklı istikrarsızlık, terörizm, sınır aşan suç örgütleri, siber saldırılar ve enerji güzergahlarına yönelik tehditler bölge ülkelerinin güvenlik kaygılarını canlı tutmaya devam ediyor.

Türk Savunma Teknolojileri Bağımlılığı Bitiriyor

Bu yeni güvenlik arayışında Türkiye, sahip olduğu yüksek teknoloji ve askeri tecrübeyle en kritik ortaklardan biri olarak öne çıkıyor. Azerbaycan, modern savaş sahasında kanıtlanmış ordusuyla Orta Asya ile Anadolu arasında köprü vazifesi görürken; Kazakistan ve Özbekistan ile askeri-siyasi bağlarını güçlendiriyor. Türk savunma sanayisinin geliştirdiği insansız hava araçları, taktik zırhlı araçlar, akıllı mühimmatlar, askeri haberleşme sistemleri ve modern eğitim doktrinleri, Orta Asya ordularının Rusya'ya olan kronik bağımlılığını asgariye indirme potansiyeline sahip.

Analizde, kurulması beklenen güvenlik yapılanmasının doğrudan Rusya, Çin veya İran'ı hedef almadığı, aksine bölge devletlerinin kendi güvenlik yükümlülüklerini üstlenebilecek bağımsız bir güç merkezi oluşturmayı amaçladığı belirtiliyor. Raporda, "Türkiye ise savunma teknolojileri, askeri eğitim ve deneyim açısından önemli bir katkı sağlayabilecek konumda" denilerek Ankara'nın rolü tanımlandı. Tien Şan Dağları'ndan Hazar'a ve oradan Türkiye'ye uzanan bu hat, gelecekte sadece bir ticaret yolu değil, kendi ayakları üzerinde durabilen bağımsız bir güvenlik kuşağı haline gelecektir.