Avrupa Hava Yolu Sektörü Hürmüz Krizi Nedeniyle Zor Durumda

Avrupa'nın düşük maliyetli hava yolu lideri Ryanair'in CEO'su Michael O’Leary, Orta Doğu'daki çatışmaların ve Hürmüz Boğazı'ndaki sorunların uçak yakıtı fiyatlarını yükselttiğini ve bu durumun Avrupa'daki birçok hava yolu şirketini iflasın eşiğine getirebileceğini söyledi. CNBC'ye konuşan O’Leary, jeopolitik riskler ve maliyetlerin havacılık sektörünü ciddi şekilde etkilediğini belirtti.

Uçak yakıtı fiyatlarının varil başına 80 dolardan 150 dolara kadar yükseldiğini ifade eden O'Leary, bu fiyat seviyelerinin yaz aylarında da devam etmesi durumunda Avrupa'daki havayollarının zor durumda kalacağını belirtti. Ryanair'in, yakıt ihtiyacının %80'ini sabitleyerek maliyetlerini kontrol altında tuttuğunu açıklayan O'Leary, rakiplerinin bu esnekliğe sahip olmaması nedeniyle finansal sıkıntılar yaşayabileceklerini öngördü.

Ryanair'in bu güçlü mali durumu sayesinde bilet fiyatlarını düşürebileceğini ve rakipleri üzerinde baskı oluşturabileceğini dile getirdi. O'Leary, başlangıçta haziran ayında beklenen yakıt krizinin tedarikçilerden gelen bilgilerle azaldığını bildirdi.

Hürmüz Boğazı'ndaki Tıkanıklık Maliyetleri Artırıyor

28 Şubat'ta başlayan Orta Doğu çatışmaları ve Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, Avrupa enerji piyasalarını ve havacılık sektörünü ciddi şekilde etkiledi. IATA verilerine göre, jet yakıtı fiyatları hızlı bir artış gösterdi.

IATA Jet Yakıt Endeksi verilerine göre, 27 Şubat'ta varil başına 99,4 dolar olan fiyatlar, 3 Nisan itibarıyla %110 artışla 209 dolara ulaştı. Kuzeybatı Avrupa'da fiyatlar varil başına 216,9 dolara kadar yükseldi ve bu kriz öncesi seviyelerin oldukça üzerinde kaldı.

Orta Doğu'daki istikrarsızlık, sadece jet yakıtı değil aynı zamanda doğal gaz ve ham petrol fiyatlarını da etkiledi. Avrupa Birliği, bu çatışmaların başladığı 28 Şubat'tan bu yana enerji ithalatında yaklaşık 24 milyar avro ek maliyetle karşı karşıya kaldı.

Sektörde Kesintiler ve Ek Ücretler

AB, uçak yakıtı ihtiyacının %70'ini kendi kaynaklarından karşılayabiliyor ancak geri kalan kısmı için Orta Doğu ve Körfez ülkelerine bağımlı. Bu durum, Avrupa rafinerilerinde tedarik zinciri sorunlarına neden oldu.

Yakıt maliyetlerindeki artış, havayolu şirketlerini operasyonlarını azaltmaya ve uçuş iptalleri yapmaya zorladı. Lufthansa, ekim ayına kadar 20 bin kısa mesafeli uçuşu iptal etti.

EasyJet, mart ayında 25 milyon sterlinlik ek yakıt maliyeti açıkladı. Şirket, yılın ilk yarısında zarar öngörerek bilet fiyatlarını artırmayı planlıyor.

İskandinavya Havayolları (SAS), bin uçuşu iptal ederken KLM 80 uçuş azaltma kararı aldı. Air France-KLM, uzun mesafe uçuşlarda ek yakıt ücreti uygulamaya başladı.

Brüksel'den Müdahale

AB, Orta Doğu'daki çatışmaların ve Hürmüz Boğazı'ndaki arz daralmasının enerji krizini tetiklemesi üzerine acil bir plan geliştirdi. UEA Başkanı Fatih Birol'un uyarısının ardından AB Komisyonu, "AccelerateEU" planını tanıttı.

Plan, havacılık sektörü ve havalimanları arasında koordinasyonu artırmayı hedefliyor. Enerji alanında AB düzeyinde işbirliği sağlanacak. Petrol stokları ve gaz depoları dikkatle izlenecek ve olası yakıt kıtlıklarına karşı stratejiler geliştirilecek.

AB genelinde yakıt üretimi, ithalatı ve stok seviyelerini izlemek için yeni bir "Yakıt Gözlemevi" kurulacak. Bu mekanizma, olası kıtlıkları hızlı bir şekilde tespit edip önlem almayı kolaylaştıracak.

Enerji analistleri, bu adımların stratejik önemini vurgularken "AccelerateEU" planının jet yakıtı fiyatlarını düşürmekten ziyade arz güvenliğini sağlamaya odaklandığını belirtiyor.