Küresel Petrol Piyasasında Deprem: Hürmüz'ün Ardından Doğu-Batı Hattı da Devre Dışı Kaldı!

Küresel enerji piyasalarında geçtiğimiz haftayı %8,84 gibi oldukça yüksek bir artış oranıyla 104,31 dolar seviyesinden tamamlayan Brent petrolün varil fiyatı, yeni haftanın ilk işlemlerine de yoğun bir jeopolitik gerilimle başladı. Türkiye Saati ile (TSİ) 06:00 sularında 107,60 dolardan işlem gören Brent petrol, haftanın açılış aşamasında %3'ü aşan hızlı bir değer kazancı kaydetti.

Geçtiğimiz haftaki işlemlerde 110 dolar sınırını test eden ve mayıs ayından bu yana ilk kez haftalık kapanışını 100 doların üzerinde gerçekleştiren petroldeki bu sert yükseliş grafiği, Orta Doğu bölgesinde yeni bir boyuta evrilen arz güvenliği risklerinden kaynaklanıyor.

Orta Doğu'da Enerji Altyapısı Hedefte: Doğu-Batı Hattı Kapatıldı

Enerji piyasalarını sarsan son gelişmelere bakıldığında, Orta Doğu'daki askeri hareketliliğin doğrudan enerji altyapı tesislerine yönelmesi, küresel petrol arzına yönelik endişeleri zirveye taşıdı. Suudi Arabistan, insansız hava araçlarıyla (İHA) düzenlenen saldırılarda hasar gören stratejik öneme sahip Doğu-Batı ham petrol boru hattını güvenlik gerekçesiyle tamamen kapattığını duyurdu. Günlük yaklaşık 7 milyon varil ham petrol taşıma kapasitesi bulunan bu devasa hattın yeniden ne zaman işletmeye açılacağına dair resmi bir takvim ise henüz paylaşılmadı.

Basra Körfezi'ndeki petrol sahalarını Kızıldeniz kıyısındaki ihracat limanlarına bağlayan bu kritik boru hattı, Suudi Arabistan'ın Hürmüz Boğazı'nı tamamen bypass ederek dünya pazarlarına güvenli sevkiyat yapabilmesi açısından hayati bir alternatif rolü üstleniyordu. Hattın devre dışı kalması, Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik risklerinin halihazırda yüksek seyrettiği bir dönemde petrol fiyatları üzerindeki risk primini daha da tırmandırdı.

Hürmüz Boğazı ve Bab el-Mandeb'de Sıcak Saatler

Tüm bu gelişmeler yaşanırken, küresel petrol taşımacılığının en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda tankerlere yönelik fiziki saldırılar hız kesmeden devam ediyor. Son olarak pazar günü bir ticari gemiye isabet eden tanımlanamayan bir cisim nedeniyle yangın çıktığı ve gemi mürettebatının acil olarak tahliye edildiği bildirildi.

Diğer taraftan, Yemen'de İran destekli Husilerin stratejik Perim Adası'na ulaşması, Bab el-Mandeb Boğazı üzerinden gerçekleştirilen küresel petrol sevkiyatına yönelik tehdit seviyesini en üst noktaya çıkardı. Bölgede tansiyonu düşürmek amacıyla İran ile Körfez ülkeleri arasında Hürmüz Boğazı'ndaki son durumu ele almak üzere Umman'da gerçekleştirilmesi planlanan kritik zirvenin ertelenmesi de piyasalardaki tedirginliği derinleştiren bir diğer etken oldu.

Küresel Arzın Dörtte Biri Büyük Tehdit Altında

Enerji sektörü uzmanları; Hürmüz Boğazı ve Bab el-Mandeb'deki yüksek güvenlik risklerine, Suudi Arabistan'ın alternatif ihracat kanalı olan Doğu-Batı boru hattındaki kesintinin de eklenmesinin petrol piyasalarında çok daha uzun vadeli ve kalıcı bir arz krizi yaratabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Piyasaların odağı şimdi tamamen Doğu-Batı hattının ne zaman faaliyete geçeceği ve Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğinin ne kadar güvenli sürdürülebileceği sorularına çevrilmiş durumda.

Enerji piyasası analistleri, Hürmüz Boğazı'ndaki olası bir tıkanmanın günlük 15 milyon varillik bir arz kesintisine yol açabileceğini, Bab el-Mandeb Boğazı'ndan ise günlük ortalama 9 milyon varil petrol geçişi sağlandığını belirtiyor. Bu doğrultuda, toplamda yaklaşık 25 milyon varillik devasa bir günlük arzın doğrudan risk altında olduğu vurgulanıyor. Günlük toplam tüketimi yaklaşık 100 milyon varil olan küresel petrol piyasası için bu miktarın, dünya ekonomisini sarsabilecek büyüklükte bir arz şoku anlamına gelebileceği ifade ediliyor.