Global nebit bazaryndaky ýer titremesi: Hormuzdan soň Gündogar-Günbatar liniýa maýyp!

Geçen hepde dünýä energiýa bazarlarynda 8,84% ýokarlanmak bilen 104.31 dollar bilen tamamlanan Brent nebitiniň barrel bahasy, täze geosyýasy dartgynlylyk bilen täze hepdäniň ilkinji amallaryny başlady. 06:00 Türk Wagty (TSI) töwereginde 107.60 dollar bilen satylan Brent nebit, hepdäniň açylyş tapgyrynda 3% -den ýokary bolup, çalt ýokarlandy.

Geçen hepde geçirilen geleşiklerde 110 dollar çägini synagdan geçiren we maý aýyndan bäri ilkinji gezek hepdede 100 dollardan ýokary bolan nebitiň bu düýpli ýokarlanmagy, Eastakyn Gündogar sebitinde täze ölçege öwrülen howpsuzlyk töwekgelçiligi bilen baglanyşykly.

Eastakyn Gündogarda energiýa infrastrukturasy nyşana alynýar: Gündogar-Günbatar liniýa ýapyk

Energetika bazarlaryny sarsdyran soňky wakalara seretseň, Eastakyn Gündogardaky harby işjeňligiň gönüden-göni energiýa infrastrukturasynyň desgalaryna gönükdirilmegi global nebit üpjünçiligi meselesini aladalandyrdy. Saud Arabystany, howpsuzlyk sebäpli pilotsyz howa ulaglarynyň (UAV) hüjümlerinde zeper ýeten strategiki taýdan möhüm Gündogar-Günbatar çig nebit turbageçirijisini düýbünden ýapandygyny habar berdi. Her gün takmynan 7 million barrele çenli çig nebit daşamaga ukyply bu ägirt uly liniýanyň gaýtadan ulanylmaga beriljekdiginiň resmi tertibi entek paýlaşylmady.

Pars aýlagyndaky nebit ýataklaryny Gyzyl deňziň kenaryndaky eksport portlary bilen birleşdirýän bu möhüm turbageçiriji, Hormuz bogazyndan aýlanyp, dünýä bazarlaryna ygtybarly iberilmegi Saud Arabystany üçin möhüm alternatiw rol oýnady. Çyzygyň ýapylmagy, Hormuz bogazynda howpsuzlyk töwekgelçiliginiň eýýäm ýokary bolan döwründe nebitiň bahasy boýunça töwekgelçilik mukdaryny hasam ýokarlandyrdy.

Hormuz we Bab el-Mandeb bogazynda gyzgyn sagat

Bu wakalaryň hemmesi bolup geçýän mahaly, global nebit transportynyň iň möhüm tranzit nokatlaryndan biri bolan Hormuz bogazynda tankerlere garşy fiziki hüjümler yzygiderli dowam edýär. Ahyrynda, ýekşenbe güni söwda gämisine näbelli bir zadyň degmegi sebäpli ýangynyň bolandygy we gäminiň ekipa .ynyň gyssagly ýagdaýda ewakuasiýa edilendigi habar berildi.

Beýleki tarapdan, Eýran tarapyndan goldanýan Hutileriň Yemenemende strategiki Perim adasyna gelmegi Bab el-Mandeb bogazyndan global nebit iberilmegi üçin howp derejesini iň ýokary derejä çykardy. Ummanda Eýran bilen Pars aýlag ýurtlarynyň arasynda Hormuz bogazyndaky soňky ýagdaýy ara alyp maslahatlaşmak üçin geçirilmegi meýilleşdirilýän möhüm sammitiň yza süýşürilmegi, bazardaky dartgynlygy çuňlaşdyrýan başga bir faktor boldy.

Global üpjünçiligiň dörtden bir bölegi uly howp astyndadyr

Energetika pudagy boýunça hünärmenler; Saud Arabystanynyň alternatiw eksport kanaly bolan Gündogar-Günbatar turbageçirijisiniň kesilmeginiň Hormuz bogazy we Bab al-Mandeb bogazyndaky ýokary howpsuzlyk töwekgelçiligine goşulmagy nebit bazarlarynda has uzak möhletli we hemişelik üpjünçilik krizisini döredip biljekdigini duýdurýar. Bazarlaryň ünsi indi Gündogar-Günbatar liniýasynyň haçan işlejekdigi we Hormuz bogazynda tanker gatnawynyň näderejede howpsuz saklanyp biljekdigi baradaky soraglara öwrüldi.

Energetika bazaryndaky analitikler Hormuz bogazynda bolup biläýjek bökdençligiň bir günde 15 million barrele çenli üzülmegine sebäp bolup biljekdigini, gündelik ortaça 9 million barrel nebit Bab el-Mandeb bogazyndan geçýändigini aýdýarlar. Şunuň bilen baglylykda, takmynan 25 million barrele çenli uly mukdarda gündelik üpjünçiligiň göni töwekgelçilikdigi nygtalýar. Gündelik sarp edilişiniň takmynan 100 million barrele barabar bolan dünýä nebit bazary üçin bu mukdaryň dünýä ykdysadyýetini sarsdyryp biljek üpjünçilik zarbasyny aňladyp biljekdigi mälim edildi.