Avrupa'da Jet Yakıtı Krizi: Alternatif Çözümler Gündemde

Avrupa Havacılık Sektöründe Yakıt Krizi

Köln merkezli Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA) tarafından yayımlanan son bilgi bülteni, Orta Doğu ve Basra Körfezi'ndeki gerginliğin, Avrupa'da yaygın olarak kullanılan Jet A-1 tipi havacılık yakıtının tedarikini ciddi şekilde etkilediğini belirtti.

Bu bültende, mevcut yakıt kıtlığını aşmak için farklı bölgelerden tedarik edilen Jet A tipi yakıtın kullanımı üzerine değerlendirmeler yapıldığı ifade edildi. Bültende, "Havacılık ve yakıt tedarik sektöründeki paydaşlar, potansiyel bir yakıt sıkıntısının üstesinden gelmek amacıyla küresel kaynaklardan sağlanan Jet A tipi yakıtın uygulanabilirliğini inceliyor." denildi.

EASA'nın, Jet A-1 kullanılan ortamda Jet A tipi yakıtın güvenli yönetimini sağlamak için rehberlik etmeyi hedeflediği vurgulandı. "Jet A tipi yakıt, hali hazırda Kuzey Amerika'da, Avrupa'ya yapılan uçuşlar da dahil olmak üzere kullanılıyor. Ancak Jet A-1'in kullanıldığı diğer pazarlarda bu yakıtın devreye alınması dikkatle yönetilmeli." ifadelerine yer verildi.

Havayolu operatörlerinin, yakıt türleri arasındaki farklılıkların bilincinde olması gerektiği vurgulandı. Özellikle Jet A yakıtının Jet A-1'e göre daha yüksek bir donma noktasına sahip olduğu belirtildi. Havayolu şirketleri, havaalanları ve yakıt ikmal hizmetleri sunanların, bu farklılıklardan kaynaklanabilecek tüm riskleri etkin bir şekilde yönetmeleri gerektiği ifade edildi.

AB Komisyonu, mevcut havacılık krizinin etkilerini hafifletmek üzere mevcut AB kuralları çerçevesindeki esneklikleri açıklayan yeni bir kılavuz yayınladı.

Kılavuz, Orta Doğu'daki çatışmaların devam etmesi durumunda oluşabilecek yakıt kıtlığının etkilerini ele aldı. Mevcut AB kuralları çerçevesinde yakıt ikmal yükümlülükleri, yakıt ek ücretleri, havaalanı slotları, kamu hizmeti yükümlülükleri ve havayolu yolcu hakları ile ilgili düzenlemeler detaylandırıldı.

Uçuş iptallerinden etkilenen yolcuların mevcut havayolu yolcu haklarından yararlanabilecekleri vurgulandı. Yolcuların, bilet ücretinin iadesi, alternatif bir güzergaha yönlendirilme ve son dakika iptallerinde tazminat hakkı bulunduğu belirtildi.

Havayolu şirketlerinin, yalnızca iptalin yerel yakıt kıtlığı gibi olağanüstü koşullardan kaynaklandığını kanıtlamaları durumunda tazminattan muaf tutulabileceği açıklandı. AB Komisyonunun, yüksek yakıt fiyatlarını tek başına olağanüstü durum olarak kabul etmeyeceği belirtildi.

Kılavuzda, AB kuralları kapsamında şirketlerin nihai bilet fiyatlarını önceden göstermek zorunda olduğu hatırlatıldı. Bu nedenle yakıt ek ücreti gibi ek maliyetlerin sonradan uygulanamayacağı vurgulandı.

AB Komisyonunun, bazı havayolu hatlarının kapatılmasını önlemek için yüzde 90'lık yakıt ikmal zorunluluğuna muafiyet tanıyabileceği belirtildi. Havaalanı slotları konusunda da yakıt tedarik sorunları nedeniyle şirketlerin normal iniş-kalkış slot kullanım yükümlülüklerinden muaf tutulabileceği ifade edildi.

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), Orta Doğu'daki çatışmaların devam etmesi durumunda bazı bölgelerde havacılık yakıtı kıtlığı yaşanabileceğine dikkat çekti. Avrupa'da Jet A yakıtının alternatif olarak kullanımı, sektöre önemli bir esneklik sağlayabilir.

IATA Uçuş ve Teknik Operasyonlar Direktörü Stuart Fox'un yaptığı değerlendirmede, Orta Doğu'daki çatışmaların küresel havacılık yakıtı tedarikini zorladığı belirtildi.

Hali hazırda ticari havacılıkta Jet A-1 ve Jet A olmak üzere iki ana yakıt türü kullanılıyor. Jet A-1 uluslararası operasyonlarda standart yakıt olup, Jet A daha çok Kuzey Amerika'da tercih ediliyor.

Değerlendirmede, Avrupa'daki havayolu şirketlerinin, gerektiğinde Kanada'daki taşıyıcılar gibi Jet A ile Jet A-1 arasında geçiş yapabilecek şekilde operasyonlarını sürdürebileceği ifade edildi.

Orta Doğu'daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatların aksaması, Avrupa'da petrol ve doğal gaz fiyatlarının hızla artmasına neden oldu. Avrupa'da jet yakıtı fiyatları geçen yıla kıyasla iki katından fazla yükseldi.

AB rafinerileri, jet yakıtı tüketiminin yüzde 70'ini karşılayabiliyor. Geri kalan kısmı ise özellikle Orta Doğu ve Körfez ülkelerinden ithal ediliyor.

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, geçen ay Avrupa'nın kısa süre içinde jet yakıtı kıtlığı riskiyle karşılaşabileceği uyarısında bulunmuştu.

Hollanda merkezli havayolu şirketi KLM, artan yakıt maliyetleri nedeniyle bu ay Avrupa içinde 160 uçuşu iptal edeceğini açıkladı.

Alman havayolu şirketi Lufthansa da maliyet baskıları nedeniyle iştiraki CityLine'ın faaliyetlerini durdurma kararı aldı. Lufthansa ayrıca, jet yakıtı fiyatlarındaki artış nedeniyle ekim ayına kadar planlanan 20 bin kısa mesafeli uçuşu iptal edeceğini duyurdu.

Düşük maliyetli havayolu şirketleri Ryanair ve EasyJet ile turizm şirketi TUI, olumsuz piyasa koşulları nedeniyle yıl sonu tahminlerini aşağı yönlü revize etti.