Bosna Savaşı'nın İzleri: Dugalica Camisi Yeniden Doğuyor

2023 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından başlatılan Dugalica Camisi'nin aslına uygun yeniden inşası tamamlandı. Bosna Hersek'te gerçekleştirilecek Vakıf Günleri etkinlikleri kapsamında 26 Nisan'da açılışı yapılacak olan cami, Vakıflar Genel Müdürü Sinan Aksu'nun katılımıyla halkla buluşacak.

1515 yılında Hacı Velijudin Bakrac tarafından inşa edilen bu tarihi cami, sadece Hersek bölgesinin dini yaşamında değil, aynı zamanda sosyal ve kentsel yapısında da önemli bir yere sahip. Cami, bölgenin kültürel mirasının önemli bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Caminin hemen yanında yer alan saat kulesi ile oluşturduğu uyum, Osmanlı döneminin şehircilik yaklaşımını yansıtan önemli bir örnek olarak dikkat çekiyor. Saat kulesi, o dönemin yerleşim düzeninin merkezi bir unsuru olarak Dugalica Camisi ile birlikte Nevesinje'nin tarihsel kimliğini tamamlıyor.

1992-1995 yıllarında Bosna Savaşı sırasında Dugalica Camisi, birçok başka cami gibi, Sırp güçleri tarafından yıkıldı. Yapının yeniden inşası bu dönemde engellendi ve cami temellerine kadar yok edildi.

2023 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün desteklediği projeyle caminin yeniden inşasına başlandı. İlk başta, caminin bulunduğu alanın uzun yıllar otopark olarak kullanılmış olması ve herhangi bir mimari kalıntının bulunmaması, çalışmaları zorlu hale getirdi.

Uzman ekipler, arşiv belgeleri, tarihi kayıtlar ve saha araştırmalarına dayanarak yeniden inşa sürecini başlattı. İlk kazı çalışmalarında özgün yapının temellerine ulaşıldı ve mühendislik analizleri sonrasında bu temeller güçlendirilerek yeni yapı, orijinalin üzerine inşa edildi.

Caminin özgün mimarisine sadık kalınarak, modern restorasyon prensipleriyle yeniden şekillendirildi. Ancak proje sadece camiyle sınırlı kalmadı; çevresinde külliye anlayışıyla mektep, abdesthane ve tarihi saat kulesini de içeren kapsamlı bir düzenleme gerçekleştirildi.

Saat kulesinde yapılan yenileme çalışmaları, projenin en teknik aşamalarından biri olarak öne çıktı. Kule, iç kısmına yerleştirilen çelik yapı ile güçlendirildi ve dış yüzeydeki hasarlı taşlar dikkatle yenileriyle değiştirildi.

Restorasyon ve yeniden inşa süreci, uluslararası standartlara uygun bir şekilde, hem tarihi kimliğin korunması hem de yapısal güvenliğin sağlanması önceliğiyle yürütüldü.

2005 yılında Bosna Hersek'te milli anıt ilan edilen Dugalica Camisi ve saat kulesi, bu yeniden inşa çalışmalarıyla bölgenin tarihi ve kültürel belleğinin yeniden canlandırılmasını amaçlıyor.

Yetkililer, bu projenin tamamlanmasıyla birlikte Dugalica Camisi'nin sadece bir ibadet yeri olarak değil, aynı zamanda Bosna Hersek'in çok katmanlı tarihini ve kültürel zenginliğini temsil eden bir miras noktası olarak yeniden hayat bulacağını ifade ediyor.