Çocuk Koruma Kanunu’nda Devrim Niteliğinde Değişiklikler Resmi Gazete'de Yayımlandı

Türkiye'de çocuk adalet sistemi ve aile hukukuna ilişkin cezai yaptırımlarda köklü değişiklikler öngören Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni yasal düzenleme, çocukların korunmasından ceza infaz süreçlerine, silah muhafaza yükümlülüklerinden aile hukukundan kaynaklanan sorumlulukların ihlaline kadar çok geniş bir alanda yeni kurallar getiriyor. Özellikle çocukların güvenliğini tehlikeye atan yetişkinlere yönelik cezaların ciddi oranda artırılması dikkat çekiyor.

Silah Muhafazasında İhmale ve Aile Hukuku İhlallerine Ağır Cezalar

Yeni kanun kapsamında, Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a eklenen yeni maddeyle, ateşli silahların çocukların erişebileceği şekilde özensiz muhafaza edilmesine ağır yaptırım getirildi. Silahın tedbirsizlik sonucu çocuk tarafından ele geçirilmesine yol açan kişiler, daha ağır bir suça sebebiyet vermedikleri takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile yargılanacak.

Aile kurumunun ve çocukların korunmasını güçlendirmek amacıyla Türk Ceza Kanunu'ndaki aile hukuku ihlallerine yönelik cezalar da artırıldı. Aile hukukundan doğan bakım, eğitim ve destek yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere verilen "1 yıla kadar" hapis cezası, 3 aydan 2 yıla kadar şeklinde yeniden düzenlendi. Hamile olduğunu bildiği eşini veya sürekli birlikte yaşadığı gebe kadını çaresiz durumda bırakan kişilere yönelik hapis cezasının alt sınırı 3 aydan 6 aya, üst sınırı ise 1 yıldan 2 yıla yükseltildi. Velayet hakkı kaldırılmış olsa dahi alkol, uyuşturucu bağımlılığı veya onur kırıcı davranışlarla çocuklarının sağlığını ve ahlakını tehlikeye atan anne ve babalara verilecek ceza ise 1 yıldan 3 yıla kadar hapis olarak belirlendi.

Çocuk Ceza İnfaz Sisteminde Yeni Dönem: Eğitimevlerine Geçiş Zorlaşıyor

Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'da yapılan değişiklikle, çocuk hükümlülerin cezalarının infaz süreci yeniden yapılandırıldı. Artık çocuk hükümlüler hapis cezalarına doğrudan çocuk eğitimevlerinde başlamayacak; bunun yerine infaz süreci öncelikle çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlayacak. Hükümlülerin iyi halli oldukları tespit edildikten sonra eğitimevlerine geçişlerine izin verilecek. Ayrıca, 12-18 yaş grubundaki çocuklar; cinsiyetleri, fiziksel gelişimleri ve suç türleri dikkate alınarak kapalı cezaevlerinin ayrı bölümlerinde tutulacak.

Çocukların eğitimevine ayrılma kararları, psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı ve Türkiye Barolar Birliği Çocuk Hakları Komisyonu'ndan bir avukatın da yer aldığı en az bir uzman katılımlı idare ve gözlem kurulu tarafından en geç 3 ayda bir değerlendirilecek. Kasıtlı suçlardan 3 yıl veya daha az, taksirli suçlardan ise 5 yıl veya daha az hapis cezası alan çocukların cezaları ise doğrudan eğitimevlerinde infaz edilmeye devam edecek. Koşullu salıverilme hesaplamalarında ise terör, cinsel dokunulmazlık ve uyuşturucu ticareti gibi ağır suçlar hariç tutulmak üzere, çocuğun 15 yaşını doldurana kadar cezaevinde geçirdiği her 1 gün, 2 gün olarak sayılacak.

"Suça Sürüklenen" İfadesi Tarih Oldu: "Yönlendirme Tedbirleri" Geliyor

Yapılan yasal değişiklikle, mevzuatta yer alan "suça sürüklenen çocuk" ibaresi tamamen kaldırılarak yerine "adli süreçteki çocuk" ifadesi getirildi. Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için çocuklara özgü güvenlik tedbiri niteliğinde yeni "yönlendirme tedbirleri" tanımlandı. Bu tedbirler şu başlıklar altında uygulanacak:

Sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri: Çocukların gelişime katkı sağlamak amacıyla kamu kurumlarında 20 saatten 300 saate kadar görev almaları sağlanacak.

Dijital risklerden korunma tedbiri: Çocukların kullandığı dijital cihazlar 3 aydan 2 yıla kadar denetime açılacak ve riskli platformlara erişimleri engellenecek.

Kitap ve kütüphane tedbiri: Belirlenen kütüphanelerde 20 ila 300 saat arasında çalışma veya belirlenen eserleri okuma yükümlülüğü getirilecek.

Çevreye saygı ve çevre temizliği tedbiri: Park, bahçe ve sahillerde çevre temizliği ile ağaçlandırma faaliyetlerine katılım sağlanacak.

Bağımlılıkla mücadele tedbiri: Tütün, alkol, uyuşturucu ve davranışsal bağımlılıkların tedavisi için rehabilitasyon programları uygulanacak.

Bıçak Satışı ve Taşınmasına Sıkı Denetim ile Acil Koruma Kararları

Kabahatler Kanunu'na eklenen "Amaç dışı bıçak taşıma" hükmüyle, ruhsatlı iş yerleri dışında her türlü kesici, delici ve bereleyici aletin satışı ve sergilenmesi yasaklanıyor. 1 Aralık 2026 tarihinde yürürlüğe girecek bu düzenleme kapsamında, söz konusu aletlerin 18 yaşından küçüklere satılması veya onlar tarafından taşınması yasak olacak. Kurallara uymayanlara 5 bin TL, durumun vahametine göre ise 10 bin TL idari para cezası kesilecek.

Ayrıca, bağımlılık, akıl hastalığı veya bulaşıcı hastalık nedeniyle kendisi ya da çevresi için tehlike oluşturan çocuklar için sağlık kuruluşları 24 saat içinde acil korunma raporu hazırlayacak. Sağlık kurulu raporu doğrultusunda çocuk hakimi 48 saat içinde kararını verecek. Koruyucu tedbirlere aykırı hareket eden veli veya vasilere ise çocuk hakimi kararıyla 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsi uygulanabilecek.