Deprem Bölgesindeki Tarihi Miras İçin 34 Milyar Liralık Dev Yatırım Seferberliği

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası’nda düzenlenen geniş katılımlı toplantıda, 6 Şubat depremlerinin ardından afet bölgesinde başlatılan tarihi ve kültürel mirası ihya çalışmalarına dair kapsamlı verileri kamuoyuyla paylaştı. Toplantıya Kahramanmaraş Valisi Mükerrem Ünlüer, Adana Valisi Mustafa Yavuz, Adıyaman Valisi Abdullah Küçük, Elazığ Valisi Numan Hatipoğlu, Gaziantep Valisi Kemal Çeber, Kilis Valisi Ömer Kalaylı, Osmaniye Valisi Mehmet Fatih Serdengeçti; AK Parti Kahramanmaraş milletvekilleri Vahit Kirişci, Ömer Oruç Bilal Debgici, Mevlüt Kurt, Mehmet Şahin ve İrfan Karatutlu, Adana Milletvekili Faruk Aytek, Adıyaman Milletvekili Hüseyin Özhan, Elazığ Milletvekili Mahmut Rıdvan Nazırlı, Gaziantep milletvekilleri Derya Bakbak ve İrfan Çelikaslan, Hatay Milletvekili Kemal Karahan, Şanlıurfa Milletvekili Cevahir Asuman Yazmacı, MHP Elazığ Milletvekili Semih Işıkver; Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alpaslan; Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanı Fırat Görgel, Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, Osmaniye Belediye Başkanı İbrahim Çenet; Diyarbakır Vali Yardımcısı Murat Akyüz, Hatay Vali Yardımcısı Resul Yıldırım, Şanlıurfa Vali Yardımcısı Onur Özaydın, Malatya Vali Yardımcısı Emre Urhan; Vakıflar Genel Müdürü Sinan Aksu, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Taner Beyoğlu, Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürü Neşe Çıldık; Hatay Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Hayrettin Güngör, Malatya Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Mehmet Beytur; AK Parti Kahramanmaraş İl Başkanı Muhammed Burak Gül, Gaziantep İl Başkanı Fatih Muhaddis Fedaioğlu, Osmaniye İl Başkanı Mehmet Sadi Binboğa ile MHP Kahramanmaraş İl Başkanı Mansur Metehan, Adana İl Başkanı Hakan Yıldırım, Gaziantep İl Başkanı Mehmet Sait Kılıç, Kilis İl Başkanı Ercan Akdemir, Osmaniye İl Başkanı Yusuf Çomu ve Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı Genel Müdürü Sinan Seha Türkseven katılım sağladı.

Depremin yıkıcı etkilerine maruz kalan 11 ilde kalelerden müzelere, camilerden hanlara, tarihi çarşılardan sivil mimarlık örneklerine kadar uzanan geniş bir yelpazede yürütülen faaliyetleri detaylandıran Bakan Ersoy, tamamlanan projeleri, güncel uygulamaları ve 2026-2027 yıllarına yönelik stratejik hedefleri aktardı. Afette yaşamını yitiren vatandaşları rahmetle anarak konuşmasına başlayan Ersoy, devletin ve milletin ilk andan itibaren tüm imkanlarıyla seferber olduğunu vurguladı. Kentlerin yeniden inşasında tarihi hafızanın korunmasının hayati önem taşıdığına değinen Ersoy, “Bir şehri ayağa kaldırmak; onun hafızasını, kimliğini, kültürünü ve tarihini de ayağa kaldırmaktı. İşte bu anlayışla Kültür ve Turizm Bakanlığı olarak deprem bölgesinde yalnızca hasar görmüş yapıların onarımı için değil, medeniyet mirasımızın geleceğe güvenle taşınması için kapsamlı bir seferberlik başlattık.” şeklinde konuştu.

Kültürel Miras İçin Dev Bütçe: Yatırımlar 34 Milyar Liraya Ulaşıyor

Bakan Mehmet Nuri Ersoy, restorasyon ve koruma çalışmaları kapsamında bütçe detaylarını paylaştı. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü aracılığıyla Bakanlığa tahsisli yapıların restorasyon proje ve uygulamaları için bugüne kadar 12 milyar 265 milyon lirayı aşkın kaynak aktarıldığını belirten Ersoy, Vakıflar Genel Müdürlüğünün ise deprem bölgesi için tam 22 milyar liralık dev bir bütçe ayırdığını müjdeledi. İki genel müdürlüğün koordinasyonunda yürütülen projelerin toplam büyüklüğüne dikkat çeken Bakan Ersoy, “Bugüne kadar toplam 24 milyar liralık iş gerçekleştirilirken, kalan projelerin tamamlanmasıyla deprem bölgesindeki toplam yatırımımız 34 milyar liraya ulaşacaktır.” dedi. Ersoy ayrıca, Vakıflar Genel Müdürlüğünün bu devasa bütçeyi büyük ölçüde kendi öz gelirleriyle finanse ettiğinin altını çizdi.

Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün yürüttüğü faaliyetler kapsamında 11 il genelinde 79 projenin başarıyla tamamlandığını, 17 projede çalışmaların aktif olarak sürdüğünü ve 4 işin ise ihale sürecinde olduğunu belirten Ersoy, hasar gören simge yapıların durumuna değindi. Gaziantep Kalesi’nin yeniden ayağa kaldırıldığını, Zeugma Mozaik ve Arkeoloji Müzesi ile Gaziantep Arkeoloji Müzesi’nde deprem ve diğer afetlerin izlerini silmek adına kapsamlı onarımlar yapıldığını ifade etti. Diyarbakır’da ise surlardan müzelere, Saint George Kilisesi’nden Zerzevan Kalesi’ne kadar çok sayıda tarihi değerin koruma altına alındığını belirtti.

Kahramanmaraş, Hatay ve Diğer İllerde Tarihi Yapılar İhya Ediliyor

Depremin merkez üssü Kahramanmaraş’taki çalışmalara özel bir parantez açan Bakan Ersoy, tarihi Kahramanmaraş Kalesi’nin ziyaretçi karşılama merkezi ve çevre düzenlemesiyle birlikte tamamen yenilenerek ayağa kaldırıldığını duyurdu. Kurtuluş Mahallesi’nde etaplar halinde çalışmaların sürdüğünü ve tescilli yapıların restorasyonuna başlanacağını belirten Ersoy, Germanicia Antik Kenti ile Belediye Çarşısı’nın korunması ve turizme kazandırılması amacıyla proje çalışmalarının sürdüğünü aktardı.

Hatay’ın tarihi dokusunun aslına uygun şekilde ihya edilmesi için titiz bir çalışma yürütüldüğünü kaydeden Ersoy, Hatay Müzesi’nin onarımı ve Gastronomi Merkezi’nin restorasyonunun devam ettiğini belirtti. Eski Belediye Binası ve Kurtuluş Caddesi’ndeki sivil mimarlık örneklerinin restorasyonunun tamamlandığını dile getiren Bakan Ersoy, yüzlerce tescilli yapının projelendirme aşamasında olduğunu söyledi. Hatay’ın tarihi merkezindeki çarşı, dükkan, han ve camilerin bir bütün olarak ele alındığını vurgulayarak, “Bugün Hatay’da yalnızca tek tek yapıları değil, şehrin kültürel hafızasını ve tarihi kimliğini yeniden ayağa kaldırıyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından deprem sonrası koordinatör bakan olarak görevlendirildiği Malatya’da da önemli adımlar atıldığını söyleyen Ersoy; Arslantepe, Atatürk Evi, Arkeoloji Müzesi ve Beşkonaklar başta olmak üzere pek çok alanda koruma ve restorasyon faaliyeti yürüttüklerini belirtti. Şanlıurfa Kalesi’nin ikinci etap restorasyon çalışmalarının ardından yakın zamanda ziyarete açılacağını, Elazığ Arkeoloji ve Etnografya Müzesi’nin hizmete sunulduğunu, Adıyaman’da ise tarihi Cumhuriyet İlkokulu binasının rekonstrüksiyon yöntemiyle müzeye dönüştürülmesi çalışmalarının devam ettiğini açıkladı.

Vatandaşların Tescilli Taşınmazlarına 2,1 Milyar Liralık Destek

Bakan Ersoy, deprem bölgesindeki özel mülkiyete ait tescilli taşınmaz kültür varlıklarının da unutulmadığını belirtti. Taşınmaz Kültür Varlıklarına Yardım Sağlanmasına Dair Yönetmelik çerçevesinde, 11 ilde 1.297 proje yardımı ve 311 uygulama yardımı olmak üzere toplam 1.608 taşınmaz kültür varlığı için sözleşme imzalandığını açıklayan Ersoy, bu kapsamda vatandaşlara 2 milyar 140 milyon lirayı aşan bir destek sağlandığını bildirdi. Çalışmaların şehir hafızasını koruyacak bütüncül bir yaklaşımla yürütüldüğünü, yıkılan veya ağır hasar alan yapılardaki kültür enkazının titizlikle ayrıştırılıp belgelendiğini ifade etti.

Vakıflar Genel Müdürlüğü teknik ekipleri ile Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (ICOMOS) Türkiye Milli Komisyonu uzmanlarının ortaklaşa yürüttüğü hasar tespit çalışmalarında, bölgedeki 678 vakıf kültür varlığının tek tek incelendiğini belirten Ersoy, çarpıcı veriler paylaştı. İncelemeler sonucunda 31 eserin tamamen yıkıldığı, 144 eserin ağır, 104 eserin orta, 98 eserin ise hafif hasarlı olduğu tespit edilirken, 301 eserin ise depremi hasarsız atlattığı belirlendi. Bölgede sözleşmeli işler kapsamında yürütülen restorasyon çalışmalarının 377 eser/parsel ölçeğine ulaştığını ve bunlardan 209’unun tamamlandığını müjdeleyen Ersoy, “Çok şükür ki, deprem bölgesindeki vakıf kültür varlıklarının restorasyon ve ihya programında toplam iş yükünün yarısından fazlasını tamamlamış durumdayız. Ve çalışmalarımız hız kesmeden devam ediyor.” dedi.

2026-2027 Döneminde Hedef 118 Eseri Daha Tamamlamak

Gelecek döneme ait takvimi de detaylandıran Bakan Ersoy, yürütülen program dahilinde 2026 yılı sonuna kadar 58, 2027 yılı içerisinde ise 50 olmak üzere toplam 118 tarihi işin daha tamamlanmasının hedeflendiğini açıkladı. 2026 yılının son aylarına yönelik iş planını paylaşan Ersoy; eylül ayında 1, ekimde 7, kasımda 15 ve aralıkta 35 eserin restorasyonunun tamamlanacağını belirtti. Böylelikle 2026-2027 döneminin deprem bölgesindeki vakıf eserleri açısından yoğun bir açılış süreci olacağını vurguladı.

Tüm restorasyon çalışmalarının bilim kurulları ve Koruma Kurulu kararları doğrultusunda, bilimsel yöntemlerle ve aslına sadık kalınarak yürütüldüğünü ifade eden Ersoy, önceliklerinin eserleri en kısa sürede kalıcı ve güvenli şekilde ayağa kaldırmak olduğunu belirtti. Kurumlar arası iş birliğinin önemine dikkat çeken Ersoy, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile yapılan protokoller kapsamında 16, diğer kurumlarla ise 5 farklı projenin eş zamanlı yürütüldüğünü söyledi. Kültür varlıklarının afetlere karşı daha dirençli hale getirilmesi amacıyla dijital envanter çalışmalarına ve yapısal risk analizlerine devam edeceklerini belirten Bakan Ersoy, katkı sunan tüm bilim insanlarına, mimarlara, mühendislere ve çalışma arkadaşlarına teşekkür ederek konuşmasını sonlandırdı.