Ekonomik Dengelerde Savaş Etkisi: Faiz Stratejisi Değişiyor

Dünya genelinde yaşanan savaş ortamı, Türkiye'deki para politikası beklentilerini doğrudan etkiledi. Uzmanlar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) mevcut koşullar altında faiz indirimine gitmesinin zorlaştığını ve kısa vadede başka senaryoların gündemde olduğunu ifade ediyor.

FAİZ İNDİRİMİ PLANLARI SAVAŞLA ERTELENDİ

Piyasa verileri ve ekonomik beklentiler ışığında, savaş olmasaydı TCMB'nin bugün en az 100, hatta 150 baz puanlık bir faiz indirimi yapmasının güçlü bir olasılık olduğu belirtiliyor. Ocak ayında beklenenden yüksek gelen enflasyon verilerine rağmen, ilerleyen dönemlerde iyileşme beklentisi bu adımı destekliyordu.

Ancak son aylarda enflasyon üzerinde etkili olan faktörler dikkat çekiyor. Gıda enflasyonu, özellikle işlenmemiş gıda tarafındaki artışlarla öne çıkarken, daha önce kiralar ve eğitim harcamaları fiyat artışlarında belirleyici olmuştu. Hizmet sektöründeki katılığın, fiyatların aşağı yönlü esnekliğini sınırladığı vurgulanıyor.

GIDA ENFLASYONUNDA GEÇİCİ BASKI ÖNGÖRÜSÜ

Yetkililer, daha önce yaptıkları açıklamalarda, kuraklık ve don etkisiyle yükselen gıda fiyatlarının geçici olabileceğine işaret etmişti. Yağışların artmasıyla birlikte mart ayı itibarıyla gıda enflasyonunda bir düzeltme bekleniyordu. Bu çerçevede enflasyon görünümüne ilişkin daha iyimser bir tablo öngörülüyordu.

Buna rağmen, mevcut gelişmeler doğrultusunda yıl sonu enflasyon beklentilerinde yukarı yönlü revizyonlar yapıldığı görülüyor. Daha önce yüzde 24 civarında öngörülen enflasyonun yaklaşık 3 puan artırılarak yüzde 27 seviyesine çekildiği ifade ediliyor.

MERKEZ BANKASI'NIN ÖNCELİĞİ: REZERV YÖNETİMİ

Uzmanlara göre TCMB'nin mevcut dönemdeki önceliği enflasyondan ziyade rezerv dengesi. Savaş sürecinde yaşanan yabancı çıkışları nedeniyle brüt rezervlerde yaklaşık 50-60 milyar dolarlık bir kayıp yaşandığı, rezervlerin 210 milyar dolar seviyesinden 155 milyar dolara kadar düştüğü belirtiliyor.

Buna rağmen, yerli yatırımcılar ve şirketler tarafında döviz talebinde belirgin bir artış gözlenmemesi olumlu bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Ancak rezervlerdeki baskı, para politikasında daha temkinli bir duruşu zorunlu kılıyor.

ATEŞKES SONRASI TOPARLANMA İŞARETLERİ

Ateşkesin ardından rezervlerde kısmi bir toparlanma gözlemlendi. 7 Nisan itibarıyla TCMB'nin rezervlerinin yeniden artış kaydettiği, brüt rezervlerin 170 milyar dolar seviyesine yükseldiği ifade ediliyor. Swap hariç net rezervlerde ise bir haftada 13 milyar dolarlık artış kaydedildi.

Ayrıca döviz tevdiat hesaplarından (DTH) Türk lirasına yaklaşık 1,2 milyar dolarlık geçiş yaşanması ve uzun süredir çıkış görülen tahvil piyasasına yabancı girişinin yeniden başlaması, piyasalarda olumlu karşılanan gelişmeler arasında yer aldı.

FAİZ ARTIŞI TARTIŞMALARI GÜNDEME GELDİ

Rezerv baskısı nedeniyle TCMB'nin faiz artırımı seçeneğini de değerlendirebileceği konuşulurken, bazı piyasa aktörleri politika faizinde 300 baz puanlık bir artışın “önleyici bir adım” olabileceğini savundu. Bu senaryoya göre, olası olumsuz gelişmelere karşı ek manevra alanı yaratılması hedeflenebilirdi.

Ancak böyle bir artışın ticari kredi maliyetleri ve piyasa algısı üzerindeki etkileri de dikkate alındı. TCMB'nin mevcut durumda “bekle-gör” yaklaşımını benimsediği ve gerektiğinde ara toplantılarla müdahale edebileceği değerlendiriliyor.

METNİN TONU: ŞAHİN AMA TEMKİNLİ

TCMB'nin son değerlendirme metninin ise beklentilerden daha “şahin” bir ton taşıdığı ifade ediliyor. Metinde mart ayında enflasyonun ana eğiliminde gerileme olduğu belirtilirken, ekonomik faaliyette yavaşlama vurgusu dikkat çekti.

Bu noktada, savaşın sadece enflasyonu değil büyümeyi de baskılayacağına işaret ediliyor. İlk çeyrekte ekonomik aktivitede sınırlı bir daralma ihtimali gündeme gelirken, talepteki zayıflamanın enflasyon üzerinde aşağı yönlü etkisi olabileceği değerlendiriliyor.

FAİZ İNDİRİMİ İÇİN BEKLENTİLER YAZ AYLARINDA

Piyasalarda en çok tartışılan konulardan biri ise faiz indiriminin ne zaman başlayabileceği. Bazı uluslararası kuruluşlar, en olumlu senaryoda dahi yıl sonundan önce bir indirim beklemezken; farklı görüşler daha erken bir takvime işaret ediyor.

Ekonomistlere göre, savaşın sona ermesi ve rezervlerde güçlü bir toparlanma görülmesi halinde TCMB'nin temmuz ayı itibarıyla faiz indirimine başlama ihtimali bulunuyor. Haziran toplantısı için ise daha temkinli bir yaklaşım öne çıkıyor.

BELİRLEYİCİ UNSUR: SAVAŞIN SEYRİ

Sonuç olarak, TCMB'nin para politikası kararlarında belirleyici olan temel unsurun savaşın süresi ve etkileri olacağı vurgulanıyor. Savaşın petrol fiyatları üzerinden enflasyona, sermaye hareketleri üzerinden ise rezervlere etkisi, önümüzdeki dönemde atılacak adımların yönünü belirleyecek. Mevcut tabloda ise Merkez Bankası'nın ihtiyatlı ve veri odaklı bir duruş sergilediği görülüyor.