Erzurum'da 20 Yıllık Çalışmalarla Yerli Patates Çeşitleri Geliştiriliyor

Erzurum'da Yenilikçi Tarım

Erzurum'un Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nde, yerli patates çeşitlerini geliştirmek amacıyla 20 yılı aşkın süredir yoğun bilimsel çalışmalar yürütülüyor. Bu kapsamda laboratuvarlardan seralara uzanan bir süreçte, yerli tohumların geliştirilmesi üzerinde duruluyor.

1969'da kurulan ve 1988'den bu yana bilimsel çalışmalara ev sahipliği yapan enstitü, sertifikalı tohumluk patates üretimiyle dikkat çekiyor. Bu süreç, laboratuvardan seralara uzanan kapsamlı bir bilimsel çalışmayla sürdürülüyor.

Daha önce enstitüde tescil ettirilen 'Pasinler 92', 'Caspar' ve 'Kondor' çeşitlerinin ardından, 2022-2026 yılları arasında 'Can', 'Mete', 'Ata 25', 'Kaan', 'Cansu' ve 'Karsu' gibi yeni çeşitler de geliştirilmiş durumda.

Projenin amacı, bölgeye uygun, verimli ve hastalıklara dayanıklı yerli ve milli patates çeşitleri geliştirmek. Bu amaç doğrultusunda, patates ıslahı ve yüksek kademeli sertifikalı tohum üretim süreci devam ediyor.

Tohum geliştirme süreci, melezleme ile başlıyor ve laboratuvarlarda doku kültürü çalışmalarıyla devam ediyor. Sağlıklı tohumluk üretimi, seralarda kontrollü olarak yapılıyor.

Sera aşamasında bitkilerin gelişim performansı, verim potansiyeli ve hastalıklara dayanıklılığı yıllarca gözlemleniyor. Her aşama titizlikle takip edilerek en uygun adaylar seçiliyor.

20 Yıllık Bir Gelişim Süreci

Bir patates çeşidinin geliştirilip sertifikalı tohum olarak üreticiye sunulması yaklaşık 20 yıl sürüyor.

Bu dönemde çeşitli deneme ekimleri ve farklı iklim ile toprak koşullarında performans testleri yapılıyor.

Tüm süreçler başarıyla tamamlandığında, çeşitler tescil edilip sertifikalandırılarak üreticilere sunuluyor.

Böylece hem bölge tarımı destekleniyor hem de yerli tohum üretimi teşvik ediliyor.

Enstitüde çalışan Dr. Canan Kaya, AA muhabirine yaptığı açıklamada, patates ıslah çalışmalarının birçok aşamadan geçtiğini belirtti.

Kaya, laboratuvar ortamında doku kültürü çalışmaları sonucunda gerekli fide sayısının geliştirildiğini ve seralarda kontrollü ekim yapıldığını söyledi.

Kış aylarında iki sezon şeklinde üretim yapıldığını vurgulayan Kaya, hastalıklardan arındırılmış yüksek kademeli tohumluk üretimi hedeflediklerini ifade etti. Şu anda süper elit kademede tohum üretimi yapıldığını kaydetti.

Ekolojik Koşullara Uygun Üretim

Kaya, patates ıslah çalışmalarının tescil sonrası laboratuvar çalışmalarının en az 2 yıl sürdüğünü, ardından tarladaki çoğaltım aşamalarının da 3 yıl sürdüğünü belirtti. En az 20 yıllık bir sürecin ardından çiftçiye sağlıklı tohumluk ulaştığını söyledi.

Enstitünün 1988'den beri aktif olduğunu ve daha önce tescil edilen çeşitlerin yer aldığı süreçte, doku kültürü çalışmalarının da yürütüldüğünü belirtti. Şu ana kadar 6 çeşit tescil ettirildiğini söyledi.

Tohumlukların üretildiğini ve üreticiye ulaştırılması için çalışmalar yapıldığını belirtti.

Kaya, patatesin değerli bir gıda maddesi olduğunu vurguladı ve fiyat açısından cazip olmasına karşın üretiminin yoğun emek gerektirdiğini söyledi. Patatesin anavatanının Güney Amerika olduğunu belirterek, yerli ve milli çeşitlerin geliştirilmesi için çalıştıklarını ifade etti.