Erzurum'un Gizli Hazinesi: Oltu Taşı

Erzurum'un Oltu ilçesinden çıkarılan ve yüzyıllardır süs eşyası olarak kullanılan Oltu Taşı, zorlu koşullar altında yer altından gün yüzüne çıkıyor. Bu değerli taş, yöre halkının büyük emeği ve titiz çalışmalarıyla şekil alıyor.

Oltu Taşı'nın işlenmesi, bir sanat eseri yaratmak gibidir. Her usta, taşın yumuşak yapısını özenle yontarak ve zımparalayarak şekil verir. Tebeşir tozu ve zeytinyağı ile cilalanan bu taşlar, kolyelerden küpelere, yüzüklerden sigaralıklara kadar birçok aksesuar olarak karşımıza çıkar. Özellikle tesbihler, erkeklerin vazgeçilmez aksesuarlarından biri haline gelmiştir.

Bronz Çağı'ndan günümüze kadar uzanan bir geçmişe sahip olan Oltu Taşı, fosilleşmiş reçine veya ağaç gövdelerinden meydana gelir. Genellikle siyah renkte olan bu taş, nadiren de olsa gri ve yeşilimsi tonlarda bulunabilir. Tarihte, Romalı zenginler mücevher ve değerli süs eşyalarında bu taşı kullanmıştır. 17. yüzyılda ise toz hali, doktorlar tarafından ilaç olarak değerlendirilmiştir. Viktorya Dönemi'nde Kraliçe Viktorya'nın bu taştan yapılma mücevherler kullanması, Oltu Taşı'nı bir moda ikonu haline getirmiştir.

Topraktan çıkarıldığı andan itibaren yumuşak olan Oltu Taşı, hava ile temas ettikçe sertleşir. Bu hassasiyet nedeniyle taş, işlenene kadar nemli bir ortamda saklanır. Çıkarılan maden, küçük atölyelere gönderilerek titizlikle işlenir ve süs eşyalarına dönüştürülür. Bu süreç büyük bir sabır ve özen gerektirir. Taşın yumuşaklığını ve nemini korumak için su içinde muhafaza edilir; kullanılmayan kısmı ise tekrar toprağa gömülür.

Oltu Taşı'nın en bilinen ürünü şüphesiz ki tesbihtir. Bu tesbihler, Türkiye sınırlarını aşarak uluslararası alanda da tanınmıştır. Kullanıldıkça parlayan ve güzelleşen bu tesbihler, farklı boyut ve şekillerde üretilir. Gümüş işlemeleri, tesbihlere farklı isimler kazandırır; kuka, kızılcık, mercimek ve kesme bunlardan bazılarıdır. Oltu Taşı'nın işlenmesi kolaydır ve hava ile temas ettikçe sertleşir. Genellikle siyah olan taş, bazen koyu kahverengi, nadiren de gri ve yeşilimsi renklerde olabilir. Yandığında alev çıkararak kül bırakan bu taş, ani soğutulduğunda camlaşarak kalıba dönüşebilir. Sürtünme ile elektriklenme özelliği gösterir ve hafif nesneleri çekebilir.