Nitelikli Doğal Koruma Alanlarında HES Projelerine İzin Verilmesi İçin Yeni İlke Kararı Alındı

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 26 Ekim 2026 tarihinde Ankara’da gerçekleştirdiği toplantıda, Nitelikli Doğal Koruma Alanlarında Hidroelektrik Santrali (HES) projelerinin hayata geçirilmesine olanak tanıyan 158 numaralı ilke kararını kabul etti. Söz konusu karar, Türkiye’nin 2053 karbon nötr hedefleri ve enerji arz güvenliği stratejileri doğrultusunda, yenilenebilir enerji kaynaklarının etkin kullanımı amacıyla alındı.

Bu süreçte yatırımcı idarelerin, projelerin çevresel etkilerini en aza indirmek adına üniversitelerin ilgili bölümlerinden ekosistem değerlendirme raporu temin etmesi gerekmektedir. Hazırlanan raporların ilgili idare tarafından uygun bulunması ve raporda belirtilen koruyucu tedbirlerin uygulanacağına dair taahhüt verilmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Projelerin nihai onayı ise Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu tarafından yapılacak değerlendirmeler ve koruma amaçlı imar planları çerçevesinde gerçekleştirilecektir.

Nitelikli doğal koruma alanlarında yürütülecek faaliyetler, Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu’nun denetiminde ve hazırlanan koruma amaçlı imar planlarına uyumlu bir şekilde ilerlemektedir. Yatırımcıların, projelerini hayata geçirebilmeleri için öncelikle bilimsel temelli ekosistem raporlarını sunmaları ve bu raporlardaki tüm şartları yerine getireceklerini taahhüt etmeleri, sürecin yasal işleyişi açısından temel bir adım olarak öne çıkmaktadır.

Nitelikli doğal koruma alanlarında HES projeleri için hangi şartlar aranıyor?

• Üniversitelerin ilgili bölümlerinden detaylı ekosistem değerlendirme raporu alınması zorunluluğu getirilmiştir.
• Yatırımcı idarenin, raporda yer alan çevresel tedbirleri uygulayacağına dair yazılı taahhüt vermesi şart koşulmuştur.
• Projelerin hayata geçirilmesi için Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu’nun değerlendirmesi ve uygun görüşü gerekmektedir.
• Süreç, koruma amaçlı imar planları doğrultusunda yürütülecektir.

Kimleri ilgilendiriyor?

Bu düzenleme, Nitelikli Doğal Koruma Alanlarında enerji yatırımı yapmayı planlayan yatırımcıları, projeleri denetleyen Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarını ve ekosistem değerlendirme raporlarını hazırlayacak olan üniversitelerin ilgili birimlerini doğrudan ilgilendirmektedir.

Yürürlük

Metinde yürürlük tarihi belirtilmemiştir.

Çıkarılacak sonuç

Alınan ilke kararı, Türkiye'nin enerji ihtiyacını karşılama hedefi ile doğal alanların korunması arasındaki dengenin, bilimsel raporlar ve sıkı denetim mekanizmalarıyla kurulmaya çalışıldığını göstermektedir. Karar, enerji projelerinin artık daha şeffaf ve akademik verilere dayalı bir süreçten geçeceğini ortaya koymaktadır.

Bu yaklaşım, enerji arz güvenliğini sağlamayı amaçlarken, aynı zamanda koruma alanlarındaki çevresel risklerin minimize edilmesini hedefleyen bir idari model sunmaktadır. Yatırımcılar için daha net bir yol haritası çizen bu düzenleme, koruma-kullanma dengesinin idari kararlarla nasıl yönetileceğine dair önemli bir referans oluşturmaktadır.

Muhtemel etkiler

Söz konusu düzenlemenin, yenilenebilir enerji yatırımlarının artmasına ve enerji dışa bağımlılığının azaltılmasına katkı sağlaması beklenebilir. Özellikle Nitelikli Doğal Koruma Alanlarında planlanan projelerin, bilimsel raporlama zorunluluğu sayesinde daha kontrollü ve çevresel etkileri gözetilerek hayata geçirilmesi muhtemeldir.

Bununla birlikte, bölge komisyonlarının denetim süreçlerinin yoğunlaşması ve ekosistem raporlarının hazırlanma süreçlerinin projelerin hızını etkileyebileceği öngörülebilir. Uygulamanın, çevre koruma standartlarını yükselterek daha sürdürülebilir bir enerji altyapısı oluşturulmasında etkili olması beklenebilir.