Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanlarında HES Projelerine İzin Düzenlemesi

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından alınan 26 Ekim 2026 tarihli ve 159 sayılı ilke kararı ile sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanlarında gerçekleştirilecek hidroelektrik santrali (HES) projelerine dair yeni usul ve esaslar belirlendi. Ankara’da gerçekleştirilen toplantıda oy birliğiyle kabul edilen karar, koruma altındaki alanlarda yürütülecek enerji yatırımlarının çevresel etkilerini minimize etmeyi amaçlıyor.

Söz konusu düzenleme, HES projelerinin doğaya olan olumsuz etkilerinin önlenmesi amacıyla yatırımcıların uyması gereken teknik ve idari süreçleri tanımlıyor. Yatırımcıların, projelerini hayata geçirebilmeleri için üniversitelerden temin edecekleri ekosistem değerlendirme raporlarını ilgili idareye sunmaları ve raporda yer alan tedbirlerin uygulanacağına dair taahhüt vermeleri zorunlu tutuluyor. Bu aşamaların ardından Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu tarafından yapılacak inceleme ve koruma amaçlı imar planı çalışmaları, projenin nihai izin sürecini şekillendiriyor.

Ne değişti?

• HES projeleri için üniversitelerin ilgili bölümlerinden ekosistem değerlendirme raporu alınması zorunlu hale getirildi.
• Yatırımcı idarenin, raporda belirtilen doğayı koruma tedbirlerini uygulayacağına dair taahhüt vermesi şart koşuldu.
• Projelere izin verilmesi, Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun değerlendirmesine ve koruma amaçlı imar planlarına bağlandı.

Kimleri ilgilendiriyor?

Bu ilke kararı, sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanlarında hidroelektrik santrali yatırımı yapmayı planlayan enerji şirketlerini, ilgili kamu idarelerini ve projelere teknik destek sağlayan üniversitelerin ilgili akademik birimlerini doğrudan ilgilendirmektedir.

Yürürlük

Metinde yürürlük tarihi belirtilmemiştir.

Çıkarılacak sonuç

Alınan ilke kararı, enerji üretimi ile çevresel koruma dengesinin daha sıkı bir denetim mekanizmasına bağlandığını göstermektedir. Özellikle üniversite raporlarının ve taahhütlerin zorunlu tutulması, projelerin çevresel sürdürülebilirlik kriterlerine uyumunu önceliklendiren bir yaklaşımın benimsendiğini ortaya koymaktadır.

Bu düzenleme, geçmişteki izin süreçlerine kıyasla daha bilimsel temelli bir değerlendirme sürecinin işletileceğine işaret etmektedir. Yatırımcıların, bölge komisyonlarının onayını alabilmek için çevresel etki azaltma stratejilerini daha kapsamlı planlamaları gerekeceği değerlendirilmektedir.

Muhtemel etkiler

Yeni düzenlemenin, koruma altındaki alanlarda yapılacak HES projelerinde çevresel risklerin azalmasına katkı sağlaması beklenebilir. Bilimsel raporlama zorunluluğu, projelerin planlama aşamasında doğa üzerindeki baskının daha net analiz edilmesini sağlayabilir.

Yatırımcılar açısından ise süreçlerin daha detaylı hale gelmesi, proje hazırlık sürelerinde uzamalara neden olabilir. Ancak bu durumun, uzun vadede projelere yönelik çevresel itirazların azalmasına ve daha sürdürülebilir bir enerji altyapısının oluşmasına olanak tanıması muhtemeldir.