Nitelikli Doğal Koruma Alanlarında Şehitlik ve Mezarlık Kurulmasına İlişkin Yeni İlke Kararı

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından alınan 26 Ekim 2026 tarihli ve 156 sayılı ilke kararı ile Nitelikli Doğal Koruma Alanlarında şehitlik ve mezarlık alanı oluşturulmasına yönelik yeni düzenlemeler getirildi. Ankara'da gerçekleştirilen toplantı neticesinde, kamu yararı gözetilerek bu alanlarda defin yeri açılmasına ilişkin süreçlerin sınırları belirlendi.

Söz konusu düzenleme, koruma altındaki bölgelerde yapılaşma faaliyetlerinin Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu denetiminde yürütülmesini esas almaktadır. İlgili idarelerin, alternatif alan bulunmadığını gerekçelendirmesi ve koruma amaçlı imar planlarına uyum sağlaması şartıyla defin alanlarına izin verilebilmesi süreci resmileştirilmiş oldu. İlgili kurumlar, bu karara dayanarak yeni mezarlık veya şehitlik projeleri için bölge komisyonlarına başvuruda bulunabileceklerdir.

Nitelikli Doğal Koruma Alanlarında defin izni nasıl alınacak?

• İlgili idarelerin, şehitlik veya mezarlık alanı için alternatif başka bir yer bulunmadığını gerekçelendirmesi zorunlu hale getirilmiştir.
• Defin alanlarının toplam yüzölçümü ile kapasitesi, koruma amaçlı imar planı veya geçiş dönemi koruma esasları çerçevesinde belirlenecektir.
• Yapılacak yapı ve tesislerin türü, büyüklüğü ve yapılaşma sınırları yine koruma şartlarına göre sınırlandırılmıştır.
• Tüm projeler, Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu tarafından değerlendirilerek karara bağlanacaktır.

Kimleri ilgilendiriyor?

Bu karar; Nitelikli Doğal Koruma Alanlarında sorumluluğu bulunan yerel yönetimleri, ilgili kamu kurumlarını, Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarını ve defin alanı ihtiyacı olan idari birimleri doğrudan ilgilendirmektedir.

Yürürlük

Metinde yürürlük tarihi belirtilmemiştir.

Çıkarılacak sonuç

Alınan bu karar, koruma altındaki alanlarda kamu hizmeti ile doğal dokunun korunması arasında bir denge kurmayı hedeflemektedir. Özellikle şehitlik ve mezarlık gibi toplumsal ihtiyaçların karşılanmasında, keyfi yapılaşmanın önüne geçilerek bilimsel ve hukuki bir gerekçelendirme süreci zorunlu kılınmıştır.

Bu düzenleme, koruma alanlarının statüsünün korunması ile kamu yararı gerekliliklerinin bir arada değerlendirileceği bir denetim mekanizması oluşturmaktadır. İdarelerin alternatif alan arayışına girmesi, doğal alanların gereksiz yapılaşmadan korunması adına önemli bir adım olarak değerlendirilebilir.

Muhtemel etkiler

Yeni ilke kararı ile birlikte, özellikle mezarlık yeri bulmakta zorlanan bölgelerde, Nitelikli Doğal Koruma Alanlarının kullanımı için daha şeffaf ve denetlenebilir bir süreç işleyebilir. İdarelerin gerekçelendirme yükümlülüğü, doğal alanların daha dikkatli kullanılmasına katkı sağlayabilir.

Öte yandan, Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarının üzerindeki inceleme yükünün artabileceği ve başvuruların titizlikle denetleneceği öngörülebilir. Bu durum, koruma alanlarında yapılaşma taleplerinin daha kontrollü bir şekilde yönetilmesine zemin hazırlayabilir.