ÇED Yönetmeliğinde Değişiklik Yapıldı

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 7 Kasım 2026 tarihli ve 33423 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenleme ile termik ve nükleer güç santralleri, endüstriyel yakma tesisleri ve akarsu havzaları arasındaki su aktarma projeleri için ÇED süreçlerini belirleyen kriterler yeniden tanımlandı.

Söz konusu yönetmelik değişikliği, 29 Temmuz 2022 tarihli ve 31907 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ana yönetmeliğin EK-1 ve EK-2 listelerinde yer alan maddeleri güncelledi. Yapılan güncellemeler, enerji üretimi ve su kaynaklarının yönetimine ilişkin projelerin çevresel etkilerinin daha detaylı izlenmesini ve sınıflandırılmasını hedefliyor. Proje sahiplerinin, tesislerinin ısıl güç kapasitelerine veya faaliyet türlerine göre ÇED raporu hazırlama yükümlülüklerini bu yeni teknik eşikler doğrultusunda gözden geçirmeleri gerekiyor.

İlgili kurumlar ve yatırımcılar, ÇED süreçlerine ilişkin başvurularını Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın belirlediği güncel mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirmelidir. Yönetmelik hükümlerine uyum sağlanması, çevresel izin ve lisans süreçlerinin aksamaması adına önem taşımaktadır. İtiraz veya uygulama süreçlerine ilişkin detaylı bilgiye Bakanlığın ilgili birimlerinden ulaşılabilir.

Ne değişti?

• Toplam ısıl gücü 300 MWt ve üzeri olan termik güç santralleri ile endüstriyel tesisler EK-1 listesine dahil edildi.
• Nükleer güç santralleri ve diğer nükleer tesislerin kurulumu veya sökümü ÇED süreçlerine tabi kılındı (araştırma projeleri hariç).
• Akarsu havzaları arasında su aktarma projeleri (boru ile içme suyu taşımaları hariç) EK-1 listesine eklendi.
• Toplam ısıl gücü 20 MWt ve üzeri olan termik güç santralleri ile endüstriyel tesisler EK-2 listesi kapsamına alındı.
• Sürekli akış gösteren akarsu yataklarında 5 km ve üzerinde düzenleme yapılan projeler EK-2 listesinde yeniden düzenlendi.

Kimleri ilgilendiriyor?

Bu düzenleme; termik ve nükleer enerji santrali işletmecilerini, endüstriyel yakma tesisi kuran sanayi kuruluşlarını, su yönetimi projeleri yürüten kurumları ve ilgili çevresel etki değerlendirme raporlarını hazırlayan müşavirlik firmalarını doğrudan ilgilendirmektedir.

Yürürlük

Yönetmelik, 7 Kasım 2026 tarihinde yayımı ile birlikte yürürlüğe girmiştir ve hükümleri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı tarafından yürütülmektedir.

Çıkarılacak sonuç

Yönetmelik değişikliği, enerji ve su kaynakları projelerinde çevresel denetimin sıkılaştırıldığını göstermektedir. Özellikle 300 MWt ve 20 MWt gibi ısıl güç eşiklerinin netleştirilmesi, projelerin ÇED süreçlerindeki belirsizlikleri azaltmayı ve çevresel risk yönetimini standartlaştırmayı amaçlamaktadır.

Bu düzenlemelerle birlikte, büyük ölçekli enerji yatırımlarının çevresel etkilerinin daha geniş kapsamlı bir inceleme sürecinden geçeceği öngörülebilir. Ayrıca su aktarma projelerinin kapsam içine alınması, su havzalarının korunmasına yönelik stratejik bir adım olarak değerlendirilebilir.

Muhtemel etkiler

Yeni düzenlemelerin, enerji sektöründeki planlama süreçlerini etkilemesi beklenmektedir. Özellikle kapasite artırımı yapacak tesislerin veya yeni kurulacak santrallerin, güncellenen ısıl güç eşikleri nedeniyle ÇED süreçlerine daha erken aşamada dahil olmaları gerekebilir.

Su aktarma projelerinde ise çevresel değerlendirme zorunluluğunun getirilmesi, bu projelerin onay süreçlerini uzatabilir ancak ekosistem üzerindeki olası olumsuz etkilerin önceden tespit edilmesine katkı sağlayabilir. Yatırımcıların, projelerini bu yeni kriterlere göre revize etmeleri maliyet ve zaman yönetimi açısından önem arz edebilir.