FAO Gıda Fiyat Endeksi ekimde yüzde 1,2 geriledi

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından yayımlanan verilere göre, uluslararası gıda ürünleri fiyatlarını takip eden FAO Gıda Fiyat Endeksi, ekim ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 1,2 oranında azalarak 133,9 puana geriledi. Söz konusu endeks, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından Mart 2022'de ulaşılan tarihi zirvenin yaklaşık yüzde 16,4 altında kalırken, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,9 artış gösterdi.

Fiyat düşüşlerinde hangi ürünler etkili oldu?

Ekim ayındaki fiyat gerilemesinin temelinde uluslararası ithalat talebindeki zayıflama ile tahıl, süt ürünleri ve et fiyatlarındaki düşüşler yer aldı. FAO Tahıl Fiyat Endeksi, eylül ayına göre yüzde 4,5 oranında azaldı. Özellikle Arjantin'deki üretim görünümünün iyileşmesi ve zayıf talep nedeniyle küresel buğday fiyatları son 4 ayda ilk kez düşüş kaydetti. Mısır fiyatları ABD'deki hasat baskısı ve Güney Amerika'daki arz beklentileriyle gerilerken, pirinç endeksi olumsuz hava koşulları ve hasat gecikmeleri nedeniyle yüzde 1,6 oranında artış gösterdi.

Şeker ve bitkisel yağ piyasasında son durum nedir?

FAO Şeker Fiyat Endeksi, ekim ayında aylık bazda yüzde 6,6 artarak Aralık 2024'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı; bu artışta Brezilya'daki aşırı yağışlar ile Hindistan, Tayland ve Avrupa Birliği'ndeki üretim endişeleri belirleyici oldu. FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi ise yüzde 0,3 ile sınırlı bir artış kaydetti. Süt Ürünleri Endeksi yüzde 1,1, Et Fiyat Endeksi ise yüzde 1,2 oranında düşüş yaşadı. Öte yandan FAO, 2026 yılı küresel tahıl üretiminin 2 milyar 999 milyon ton ile tarihin en yüksek ikinci seviyesinde gerçekleşmesini bekliyor.

Küresel gıda piyasalarındaki bu değişimler, ekim ayında zayıf talep ve belirli ürün gruplarındaki arz artışlarının etkisiyle fiyatların genelinde aşağı yönlü bir baskı oluşturdu. FAO'nun yayımladığı Tahıl Arz ve Talep Özeti Raporu, 2026/27 döneminde küresel tahıl tüketiminin yüzde 0,2 artışla 2 milyar 971 milyon tona ulaşacağını öngörüyor.

FAO Gıda Fiyat Endeksi, dünya genelinde en yaygın ticareti yapılan gıda ürünlerinin aylık değişimlerini izleyen bir gösterge niteliği taşımaktadır. Kurum, küresel gıda güvenliği ve piyasa istikrarı adına düzenli olarak arz, talep ve ticaret verilerini raporlayarak üreticiler ve tüketiciler için temel bir referans kaynağı oluşturmaktadır.

Çıkarılacak sonuç

Ekim ayı verileri, küresel gıda piyasalarında arz ve talep dengesinin ürün bazlı farklılıklar gösterdiğini ortaya koymaktadır. Tahıl ve süt ürünlerinde görülen bolluk fiyatları aşağı çekerken, şeker gibi belirli ürünlerdeki üretim aksaklıkları fiyat artışlarını tetiklemektedir.

Bu durum, küresel gıda enflasyonunun tek bir yönde ilerlemediğini, bölgesel iklim olayları ve lojistik faktörlerin fiyatlar üzerinde belirleyici olmaya devam ettiğini göstermektedir. Üretim tahminlerinin yüksek seyretmesi, uzun vadeli arz güvenliği açısından olumlu bir işaret olarak değerlendirilebilir.

Muhtemel etkiler

Gıda fiyatlarındaki bu gerileme, ithalatçı ülkelerin gıda maliyetlerinde bir nebze rahatlama sağlayabilir. Ancak şeker gibi ürünlerdeki fiyat artışlarının, gıda sanayisinde girdi maliyetlerini yükselterek nihai tüketici fiyatlarına yansıması beklenebilir.

Üretim tahminlerinin yüksek kalması, önümüzdeki dönemde küresel gıda piyasalarında aşırı fiyat dalgalanmalarının sınırlanmasına yardımcı olabilir. Bununla birlikte, lojistik aksamalar ve hava koşullarının seyri, fiyatlar üzerinde belirsizlik unsuru oluşturmaya devam edebilir.