Gana, BM'de Köle Ticareti için Adalet Arayışında

25 Mart'ta düzenlenen "Uluslararası Kölelik ve Transatlantik Köle Ticareti Kurbanlarını Anma Günü" ile eş zamanlı olarak sunulan bir tasarı, Afrika kıtası ve diaspora topluluklarının uzun süredir talep ettiği "tazminat" konusunu uluslararası diplomasi sahnesine taşıyor.

Eski Gana Milletvekili ve Pan-Afrikanist düşünür Ras Mubarak, Anadolu Ajansı'na verdiği demeçte, bu girişimi "tarihi bir ahlaki uyanış" olarak nitelendirerek önemini vurguladı.

Mubarak, 400 yıllık köle ticareti sürecinde 12,5 milyon Afrikalının zorla kıtadan koparıldığını belirtti ve "Bu süreçte, milyonlarca insan köleleştirildi ve 2 milyondan fazlası Atlantik Okyanusu'nu geçemeden yaşamını yitirdi. Bu, insanlık tarihinin en büyük trajedilerinden biridir." dedi.

Kapsamlı Tazminat Talebi

Mubarak, "Reparasyon" kavramının yalnızca mali tazminatla sınırlı olmadığını, tarihsel sorumluluğun kabulü, resmi özür, borç hafifletme ve kalkınma desteği gibi pek çok unsuru içerdiğini belirtti.

"Bu, bir bedel biçme meselesi değil. Kaybedilen hayatların karşılığı yoktur. Ancak bu sistematik sömürünün modern dünya ekonomilerinin inşasındaki rolü kabul edilmelidir." diyen Mubarak, Avrupa ve Kuzey Amerika ülkelerinin henüz yeterli siyasi irade göstermediğini savundu.

Mubarak, Mahama'nın girişiminin Afrika Birliği'nin (AfB) 2026-2035 yıllarını "Reparasyon için Eylem On Yılı" ilan etmesiyle uyumlu olduğunu hatırlattı.

Mahama'nın önerisine, Karayip ülkeleri ve Brezilya'nın da destek verdiğini belirten Mubarak, Afrika ülkelerinin bu konuda birleşik bir duruş sergilediğini söyledi.

Gana'nın Öncü Rolü

Gana'nın Pan-Afrika hareketinde öncü bir rol oynadığını vurgulayan Mubarak, ülkenin bu girişimdeki rolünü "sembolik ve stratejik" olarak tanımladı.

Mubarak, "Gana, köle ticaretinin en acı hatıralarının yaşandığı yerlerden biridir. Bugün bu konuda öncülük etmesi, tarihsel sorumluluk ve küresel farkındalık açısından büyük önem taşımaktadır." ifadelerini kullandı.

Uzmanlar, Mahama'nın BM'de sunacağı tasarının kabul edilmesinin zor olabileceğini ancak küresel tazminat tartışmalarını daha görünür hale getireceğini belirtiyor.

Mubarak, sürecin uzun soluklu olacağını belirterek, "Bu bir başlangıç. Önemli olan bu meselenin artık görmezden gelinemeyecek olmasıdır." dedi.

Mubarak, Mahama'nın girişimini Afrika ve diaspora topluluklarının tarihsel adalet arayışında yeni bir dönemin kapısını aralayabilecek önemli bir adım olarak değerlendirdi.

Transatlantik Köle Ticareti ve Etkileri

Uluslararası İlişkiler, Diplomasi ve Güvenlik Analisti Irbard Ibrahim, transatlantik köle ticaretinin kökenine ilişkin, "Beyaz adamın Afrika kıyılarına ilk ayak basmasından bu yana yaklaşık 400 yıl geçti." diyerek bu sürecin yüzyıllara yayılan etkilerini vurguladı.

Ibrahim, transatlantik köle ticareti teriminin, milyonlarca Afrikalının kıtadan alınıp Atlantik Okyanusu'nu geçerek "Yeni Dünya"ya götürülmesinden geldiğini açıkladı.

"Yeni Dünya" kavramının Kristof Kolomb'un Amerika'yı keşfetmesiyle ortaya çıktığını belirten Ibrahim, bazı görüşlere göre Müslüman ve Arap denizcilerin Kolomb'dan önce kıtaya ulaştığını belirtti.

Ibrahim, dönemin ekonomik yapısına işaret ederek, "O dönemdeki sistem yeterince mekanize olmadığı için insan işgücüne ihtiyaç duyulan şeker kamışı tarlaları ve diğer büyük çiftlikler vardı. Afrikalıların transatlantik köle ticaretinden muzdarip olmasının ana nedeni, bu çiftliklerde ucuz işgücüne ihtiyaç duyulmasıydı." dedi.

Afrikalıların özellikle hedef alındığını belirten Ibrahim, "Bu yüzden en iyi ve en güçlü gençleri almaya geldiler." dedi.

Ibrahim, yerel aktörlerin de süreçte rol oynadığını belirterek, bazı Afrikalı liderlerin de bu ticarete dahil olduğunu söyledi.

Bazı durumlarda insanların zorla değil, Afrikalı liderler tarafından satıldığını vurgulayan Ibrahim, "Afrika'nın ruhuna, insan kaynağına, altyapısına ve geleneklerine büyük zarar verildi." dedi.

Tazminat İçin Çağrı

Ibrahim, hiçbir maddi karşılığın yeterli olamayacağını belirterek, "Ne kadar para söz konusu olursa olsun bu acı telafi edilemez." dedi.

Bununla birlikte, transatlantik köle ticaretine katılan Avrupalı ülkelerin tazminat ödemesinin önemli olduğunu vurgulayan Ibrahim, "Hollandalılar, Yeni Zelandalılar, İngilizler ve Danimarkalılar gibi ülkeler, Afrika'ya yapılan insanlık dışı muamele için tazminat ödemek zorunda." ifadesini kullandı.

Ibrahim, modern Afrika liderlerinin de "yaklaşık 400 yıl süren bu soykırım ve insanlık dışı muamele için" Avrupa ülkelerinin bir tür tazminat ödemesi gerektiği görüşünde olduğunu aktardı.

Irbard Ibrahim, sürecin uluslararası platformda ele alınacağını belirterek, "Cumhurbaşkanı Mahama, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda bu konuyu savunacak ve biz de olumlu bir sonuç bekliyoruz." dedi.