Gıda Krizi Kapıda: Savaş Gübre Piyasasını Vurdu

Hürmüz Boğazı'nın kapanması ve QatarEnergy'nin üre, polimer, metanol ve alüminyum gibi stratejik ürünlerin üretimini durdurması, küresel gübre piyasasında önemli bir sarsıntıya neden oldu. Sabah'tan Betül Alkakent'in haberine göre, üre fiyatları 575-635 dolar bandına yükseldi. Uzmanlar, sevkiyatların aksaması durumunda gübre fiyatlarının daha da artabileceğini ve çiftçilerin ekim planlarında değişiklik yapmak zorunda kalabileceğini belirtiyor.

Taşımacılıkta Kilit Nokta: Hürmüz Boğazı

Hürmüz Boğazı'nın kapanması, amonyak ve azot gibi sentetik gübrelerin temel bileşenlerinin taşınmasını etkiliyor. Körfez, dünyadaki en büyük gübre üretim tesislerinden bazılarına ev sahipliği yapıyor. Uzun süreli bir kapanmanın üretimi sekteye uğratabileceği ve maliyetleri daha da yukarı çekeceği uyarısı yapılıyor. İran, Rusya, Mısır ve Suudi Arabistan'ın ardından, dördüncü en büyük üre ihracatçısı konumunda bulunuyor.

ABD, güçlü bir yerli üretime sahip olmasına rağmen gübre ihtiyacının önemli bir kısmını ithal ediyor. Savaşın etkisiyle birlikte New Orleans ithalat merkezinde gübre fiyatları 516 dolardan 683 dolara kadar yükseldi. Basra Körfezi'ndeki kapanmanın sürmesi ve sevkiyatların bahar ekimine yetişememesi halinde fiyatların daha da artabileceği öngörülüyor.

Fiyatlardaki Artış Devam Ediyor

Hindistan, üre ve fosfatlı gübrelerin yüzde 40'ından fazlasını Ortadoğu'dan ithal ediyor. İthalatın aksamasına ek olarak, Hindistan içindeki gübre üretimi de olumsuz etkilenmekte. Analistler, küresel gübre piyasasının Çin'in ihracat kısıtlamaları ve Avrupalı üreticilerin Rus gaz arzındaki kesintiler nedeniyle sıkışık olduğunu belirtiyor. Üre fiyatlarının savaş öncesine göre ton başına yaklaşık 80 dolar arttığı ifade ediliyor.

Tarım Üretimi Tehlikede Mi?

Dünya genelinde her yıl 180 milyon tondan fazla azotlu gübre üretiliyor. Azotlu gübrelerin üretim maliyetinin büyük kısmı doğalgaza bağlı olduğundan, gaz fiyatlarındaki artış, gübre fiyatlarını da yukarı çekiyor. Azot gübresi olmadan, buğday, mısır ve pirinç gibi temel ürünlerin veriminde ciddi bir düşüş gözlemlenebilir. Bu durumun küresel gıda üretimini etkileyebileceği belirtiliyor.

Uzmanlar, küresel gıda üretiminin yaklaşık yarısının sentetik azot gübreye dayandığını vurguluyor. Ekmek, makarna ve patates gibi ürünlerin fiyatlarının artabileceği, hayvan yemlerinin maliyetinin ise artış göstereceği öngörülüyor.