Hollanda'da İsrail ile silah üretimine 6 partiden tepki

Hollanda'nın Tilburg kentinde, İsrail ordusunun ana tedarikçisi Israel Weapon Industries (IWI) ile yerel savunma şirketi Artillerie Inrichtingen Armaments (AIA) arasında yapılması planlanan silah üretimi ortaklığı, yerel siyasette geniş yankı uyandırdı. DENK Partisi Tilburg Belediye Meclisi Grup Başkanı Can Bayrakçı, kentin İsrail silah sanayisinin bir parçası haline gelmesine karşı çıkarak, konuyu belediye gündemine taşıdı.

Silah üretimi ortaklığına karşı hangi adımlar atıldı?

DENK Partisi, PRO, Hayvanlar için Parti (PvdD), Sosyalist Parti (SP), VoorTilburg013 ve Ons Tilburg partileriyle bir araya gelerek Tilburg Belediyesi'ne ortak bir soru önergesi sundu. Grup Başkanı Can Bayrakçı, "Gazze'de yaşananları görürken bunu kabul edemeyiz. Tilburg asla İsrail silah sanayisinin bir uzantısı olamaz" diyerek, işbirliğinin kapsamının ve belediyenin bu ortaklığı engellemek için sahip olduğu yetkilerin sorgulanmasını talep etti.

Ortaklık hangi silahların üretimini kapsıyor?

İsrailli IWI ve Hollandalı AIA şirketlerinin açıklamasına göre, kurulacak fabrikada ARAD 5 piyade tüfeği ile NEGEV UX hafif makineli tüfeklerinin üretimi ve montajı hedefleniyor. IWI'nın teknoloji ve ürün uzmanlığı sağlayacağı, AIA'nın ise üretim tesisleri ile lojistik altyapıyı kuracağı belirtilen projede, üretimin ülke içine taşınarak Hollanda savunma sanayisinin güçlendirilmesi amaçlanıyor. IWI, UZI ve TAVOR gibi silahlarıyla dünya genelinde 60'tan fazla ülkede kolluk kuvvetlerine tedarik sağlıyor.

Tilburg'daki 6 siyasi parti, İsrail silah sanayisi ile kurulması planlanan işbirliğinin detaylarını öğrenmek ve bu girişimin durdurulması için atılabilecek adımları belirlemek amacıyla belediyeye resmi başvuruda bulundu. 11 Kasım 2026 itibarıyla konu, bölgedeki siyasi partilerin ortak gündem maddesi haline gelmiş durumda.

Hollanda hükümeti, daha önce işgal altındaki topraklarda üretilen malların ticaretine 22 Eylül'den itibaren 3 yıl süreyle yasak getirmiş ve Yüksek Mahkeme'nin Ekim 2025 tarihli kararı doğrultusunda İsrail'e F-35 parçası ihracatını durdurmuştu. Ayrıca 8 Kasım'da Amsterdam'da düzenlenen ve 200 binden fazla kişinin katıldığı "Kırmızı Çizgi" gösterisinde, hükümetten İsrail ile tüm askeri işbirliğinin sonlandırılması talep edilmişti.

Yerel yönetimlerin savunma politikalarındaki rolü

Bu gelişme, yerel yönetimlerin uluslararası savunma sanayisi ortaklıkları üzerindeki denetim gücünü tartışmaya açıyor. Şehirlerin, etik gerekçelerle uluslararası şirketlerin üretim faaliyetlerine karşı sınır çizme çabası, Hollanda'daki merkezi hükümetin İsrail'e yönelik kısıtlayıcı dış politikasıyla paralel bir tutum sergilediğini gösteriyor.

Savunma sanayisi yatırımları nasıl etkilenebilir?

Belediye meclisindeki siyasi baskı, planlanan silah fabrikasının kurulum sürecini sekteye uğratabilir veya yerel yönetimin daha katı ruhsatlandırma şartları getirmesine yol açabilir. Ayrıca, kamuoyundaki tepkilerin sürmesi durumunda, benzer savunma projelerinde yer alan diğer şirketlerin de hukuki ve siyasi riskler nedeniyle geri adım atması beklenebilir.